Bí quyết sống thọ từ một huyền thoại
“Tôi không bao giờ thức dậy với tâm trạng tồi tệ”, diễn viên kỳ cựu Dick Van Dyce chia sẻ trong buổi quảng bá cuốn sách 100 quy tắc sống đến 100 tuổi: Cẩm nang sống hạnh phúc của người lạc quan. Lời khẳng định này không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn được khoa học chứng minh là có cơ sở vững chắc.
Ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sự lạc quan, khả năng vượt qua nghịch cảnh và các mối quan hệ xã hội tốt đẹp có liên quan mật thiết đến quá trình lão hóa khỏe mạnh và tuổi thọ cao hơn. Theo các nhà khoa học, đây không chỉ là yếu tố tâm lý mà còn tác động trực tiếp đến sinh lý học.
Những con số biết nói về lạc quan và tuổi thọ
Một nghiên cứu kinh điển từ những năm 1930 theo dõi 678 nữ tu cho thấy những người thể hiện cảm xúc tích cực khi còn trẻ sống lâu hơn trung bình khoảng 10 năm so với những người có xu hướng tiêu cực. Tương tự, một nghiên cứu tại Anh ghi nhận người lạc quan có thể sống lâu hơn 11-15% so với người bi quan. Một khảo sát năm 2022 trên 160.000 phụ nữ cũng cho thấy những người có tư duy tích cực có khả năng sống đến tuổi 90 cao hơn đáng kể.
Các chuyên gia cho rằng lợi thế này bắt nguồn từ cách cơ thể phản ứng với cảm xúc. Khi tức giận hoặc căng thẳng, cơ thể giải phóng hormone stress như adrenaline và cortisol, khiến tim phải làm việc nhiều hơn, gây áp lực lên hệ tim mạch. Những cơn giận dù ngắn cũng có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tim mạch về lâu dài.
Căng thẳng làm già đi ở cấp độ tế bào
Không chỉ tác động đến tim mạch, căng thẳng kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và tiểu đường type 2 – những nguyên nhân chiếm tới 75% các ca tử vong sớm. Ở cấp độ tế bào, căng thẳng ảnh hưởng đến telomere – phần “nắp bảo vệ” ở đầu nhiễm sắc thể. Khi telomere bị rút ngắn nhanh do stress, tế bào lão hóa nhanh hơn, khiến cơ thể già đi sớm. Ngược lại, các hoạt động giảm căng thẳng như thiền định có liên quan đến việc duy trì telomere dài hơn, làm chậm quá trình lão hóa.
Cần nhấn mạnh rằng lạc quan không đồng nghĩa với việc phớt lờ khó khăn, mà là tin rằng mọi việc có thể cải thiện và tiếp tục tiến lên sau thất bại. Những người có tư duy tích cực thường kiểm soát căng thẳng tốt hơn, phục hồi cảm xúc nhanh hơn và dễ duy trì các thói quen có lợi cho sức khỏe như tập thể dục, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ.
Kết nối xã hội và mục đích sống – chìa khóa vàng
Bên cạnh thái độ sống tích cực, Dick Van Dyke luôn duy trì cuộc sống xã hội năng động. Ở tuổi ngoài 90, ông vẫn tiếp tục biểu diễn, giao lưu và làm những công việc mình yêu thích. Điều này phù hợp với kết luận của Nghiên cứu Harvard về sự phát triển của người trưởng thành – một trong những nghiên cứu dài nhất thế giới về hạnh phúc. Sau nhiều thập kỷ theo dõi, các nhà khoa học nhận thấy những mối quan hệ tốt đẹp là một trong những yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất về sức khỏe và hạnh phúc lâu dài. Những người hài lòng với tình bạn và gia đình ở tuổi trung niên thường khỏe mạnh hơn khi về già, đồng thời ít mắc bệnh mạn tính hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), kết nối xã hội mang lại lợi ích cho cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, trong khi cô đơn và bị cô lập làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Một điểm chung khác ở nhiều người sống thọ là luôn duy trì mục đích sống. Thay vì coi nghỉ hưu là điểm kết thúc, Van Dyke vẫn tiếp tục diễn xuất và sáng tạo. Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ cho biết việc duy trì hoạt động về mặt xã hội, tinh thần và thể chất giúp bảo tồn chức năng nhận thức và nâng cao sức khỏe khi tuổi tác tăng lên.
Bài học dễ áp dụng cho mọi người
Các nhà khoa học nhận định rằng ngoài yếu tố di truyền, những thói quen hàng ngày như vận động, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, duy trì các mối quan hệ và giữ thái độ sống tích cực đóng vai trò quan trọng đối với quá trình lão hóa. Không phải ai cũng có thể kiểm soát mọi yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ, song câu chuyện của ông Dick Van Dyke cho thấy giữ tâm trạng nhẹ nhàng và bớt giận dữ có thể là một trong những “bí quyết sống lâu” dễ áp dụng nhất.
Minh Hoa (t/h theo Vietnamnet, Tuổi Trẻ Online)
