Hình ảnh hàng chục em nhỏ ngồi đọc sách tại các nhà sách trong mùa hè đang gây tranh cãi trên mạng xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng đây là hành vi lạm dụng không gian, làm hỏng sách và ảnh hưởng đến trải nghiệm mua sắm của khách hàng khác. Tuy nhiên, các nhà sách lại nhìn nhận đây là tín hiệu tích cực cho văn hóa đọc và chiến lược phát triển dài hạn.
Hai luồng ý kiến trái chiều
Trên mạng xã hội, nhiều người bày tỏ bức xúc khi thấy trẻ em ngồi kín lối đi, đọc sách miễn phí hàng giờ. “Văn hóa đọc gì? Đây là lạm dụng”, một người bình luận. Một tài khoản khác nhận xét: “Trẻ em phá sách rất nhiều. Có những đầu sách vốn đã ít bản, đến lúc khách muốn mua thì sách bị quăn góc, nhàu hoặc rách, phải sang nơi khác tìm”.
Ngược lại, nhiều người cho rằng việc trẻ tìm đến sách thay vì dành thời gian cho điện thoại hay video ngắn là tín hiệu tích cực. “Nhiều nhà sách vốn đã bố trí khu đọc riêng. Đây cũng là cách thu hút gia đình ở lại lâu hơn, từ đó phát sinh nhu cầu mua sách, văn phòng phẩm hoặc đồ chơi”, một người phản biện.
Nhà sách coi đây là tín hiệu tốt
Trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Phạm Thị Hóa, Phó tổng giám đốc FAHASA, và ông Nguyễn Huy Hải, Giám đốc chi nhánh TP.HCM của Huy Hoàng Bookstore, cho rằng hình ảnh nhiều em nhỏ đọc sách tại chỗ là một tín hiệu tích cực. Họ khẳng định đây là một phần trong chiến lược dài hạn phát triển văn hóa đọc.
Bà Phạm Thị Hóa cho biết: “FAHASA không cho rằng việc khách hàng đến đọc miễn phí sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực. Ngược lại, chúng tôi coi đó là một nguồn khách hàng tiềm năng. Có thể ngày hôm nay chúng ta không bán được cuốn sách đó nhưng dần dần, khi các bạn đã đam mê sách, các bạn sẽ mua và trở thành những khách hàng thân thiết”.
Ông Nguyễn Huy Hải cũng có quan điểm tương tự: “Việc trẻ con đến đọc sách, nhất là trong thời gian nghỉ hè này, là một tín hiệu rất tốt. Thay vì đưa con vào các khu vui chơi tốn kém, khi trẻ đến đây, được tiếp xúc với môi trường văn hóa và an toàn. Nhiều phụ huynh sẵn sàng đưa con đến nhà sách rồi 'thả' con ở đây cả buổi”.
Chiến lược phát triển văn hóa đọc dài hạn
Theo khảo sát Children's Deep Dive của Nielsen (Mỹ), 53% phụ huynh thừa nhận một nửa số sách mua cho con là do ngẫu hứng tại cửa hàng. 26% người được hỏi đến nhà sách nhưng không có ý định mua sách. Khảo sát Canadian Book Consumer Study 2024 cho thấy 30% độc giả vào nhà sách chỉ để “đọc lướt qua những quyển sách để giết thời gian”. Nhóm này đóng góp 18% tổng lượng đơn hàng ngẫu hứng.
Các nhà sách quốc tế thường thiết kế khu đọc riêng, để bản đọc thử ở vị trí thuận tiện. Đó cũng là chiến lược được các thương hiệu nhà sách Việt Nam đồng thuận. Bà Phạm Thị Hóa khẳng định FAHASA luôn khuyến khích thế hệ trẻ tìm đến không gian nhà sách, đặc biệt trong mùa hè.
Ông Nguyễn Huy Hải nhấn mạnh: “Nếu người dân không quan tâm đến sách, chúng ta biết bán cho ai? Đầu tiên, ta phải kích thích được niềm yêu thích đọc sách”.
Chuyển hóa dòng người 'đọc cọp' thành doanh thu
FAHASA chọn chiến lược mở rộng không gian thay vì cấm đoán. Bà Phạm Thị Hóa cho biết: “Hầu hết nhà sách trong hệ thống FAHASA có những không gian dành riêng cho khách hàng thiếu nhi, các bé có thể ngồi trải nghiệm và đọc sách cả ngày”.
Huy Hoàng Bookstore chọn phương án thu gọn khu vực đọc vào các góc riêng, đưa gian hàng thiếu nhi lùi sâu vào phía trong. Ông Nguyễn Huy Hải giải thích: “Nếu đặt khu vực này vào vị trí trung tâm, khách hàng vào mua sắm sẽ thấy rất ngại khi phải đi qua đám đông đang ngồi”.
Mô hình của chuỗi nhà sách Tsutaya (Nhật Bản) cho thấy sách chỉ là chiến lược thu hút dòng người, lợi nhuận đến từ dịch vụ kèm như cà phê, quà lưu niệm, văn phòng phẩm. Nghiên cứu của KVT Boekwerk (Hà Lan) chỉ ra khách hàng xem nhà sách như “không gian xanh yên tĩnh”, thời gian lưu lại càng cao thì chi tiêu càng nhiều. Khi trẻ đọc sách, phụ huynh thường di chuyển sang khu vực khác và phát sinh nhu cầu tiêu dùng ngẫu hứng.
