Nhà lưu niệm Hoàng Thái hậu Từ Cung, thân mẫu của vua Bảo Đại, tọa lạc tại số 145 đường Phan Đình Phùng (Tp.Huế) vẫn giữ vẻ trầm mặc giữa lòng Cố đô. Đây là nơi bà sinh sống trong 25 năm cuối đời, từ năm 1955 đến năm 1980. Công trình hai tầng được xây dựng từ thời Pháp với kiến trúc giao thoa Đông - Tây, khuôn viên gồm nhà chính, nhà phụ, sân vườn và hòn non bộ, mang đậm dấu ấn hoàng gia. Tấm biển “Nhà lưu niệm Hoàng Thái hậu Từ Cung” đánh dấu địa chỉ lưu giữ ký ức về vị Hoàng Thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn.
Hiện trạng xuống cấp sau nhiều năm
Ngày 30/7, theo ghi nhận của phóng viên, những hàng cây vẫn tỏa bóng xanh, nhưng lối đi và khuôn viên đã phủ màu thời gian sau nhiều năm ít được chăm sóc. Trải qua hàng chục năm, các ô cửa vẫn lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc truyền thống, phản ánh sự tinh tế trong nghệ thuật xây dựng của triều Nguyễn. Tuy nhiên, nhiều hạng mục đã xuất hiện tình trạng nứt tường, bong tróc lớp sơn, mái ngói cũ và các cấu kiện gỗ xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ hư hại nếu không được bảo tồn kịp thời. Màu thời gian hiện diện trên từng góc nhỏ của ngôi nhà, tạo nên khung cảnh tĩnh lặng, trầm mặc.
Bàn giao quản lý và kế hoạch tu bổ
Sau khi Hoàng Thái hậu Từ Cung qua đời, ngôi nhà cùng nhiều hiện vật được giao cho Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, trưng bày. Cuối năm 2025, Nhà lưu niệm được bàn giao cho Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế quản lý. Công tác trông coi, bảo vệ vẫn được đơn vị tiếp quản bố trí người thực hiện nghiêm túc, đúng quy định. Ngày 29/7, thông tin từ Văn phòng UBND Tp.Huế, lãnh đạo thành phố đã thống nhất chủ trương lập báo cáo đề xuất dự án chống xuống cấp Nhà lưu niệm Hoàng Thái hậu Từ Cung theo kiến nghị của Sở Văn hóa và Thể thao.
Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND Tp.Huế, ông giao Sở Văn hóa và Thể thao chỉ đạo các đơn vị liên quan triển khai dự án theo đúng quy định về xây dựng, bảo tồn di tích và quy hoạch. Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế thông tin, công trình hiện đã xuống cấp ở nhiều hạng mục. Sau khi lấy ý kiến của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và Sở Xây dựng, các đơn vị thống nhất lập dự án tu bổ cấp thiết nhằm kịp thời bảo tồn di tích có giá trị lịch sử, văn hóa gắn với cuộc đời Hoàng Thái hậu Từ Cung, góp phần gìn giữ một phần ký ức của triều Nguyễn giữa lòng Cố đô.
Ý nghĩa lịch sử và văn hóa
Nhà lưu niệm không chỉ là nơi ở cuối đời của Hoàng Thái hậu Từ Cung mà còn là chứng nhân của những thăng trầm lịch sử. Bà là thân mẫu của Hoàng đế Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn. Việc bảo tồn ngôi nhà góp phần gìn giữ di sản văn hóa Huế, đồng thời phục vụ nghiên cứu và du lịch. Dự kiến dự án tu bổ sẽ được triển khai trong thời gian tới để kịp thời ngăn chặn xuống cấp, bảo tồn lâu dài.
