Theo USA Today, đa số người Mỹ đang sống trong một thế giới thiếu vắng sách vở. Những con số đáng báo động từ các cuộc khảo sát cho thấy cuộc khủng hoảng đọc hiểu đang diễn ra trên toàn quốc.
Tỷ lệ đọc sách giảm mạnh ở mọi nhóm tuổi
The Atlantic dẫn dữ liệu từ Quỹ quốc gia về nghệ thuật, cơ quan thực hiện cuộc khảo sát toàn diện nhất về thói quen đọc sách của Mỹ, cho biết chưa đến một nửa số người trưởng thành có đọc một cuốn sách trong năm 2022. New York Times dẫn nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí iScience cho thấy tỷ lệ đọc sách vì sở thích đã giảm 40% trong giai đoạn 2003-2023.
Báo cáo năm 2023 của Chương trình đánh giá tiến bộ giáo dục quốc gia Mỹ (NAEP) chỉ ra rằng tỷ lệ trẻ 13 tuổi đọc sách giải trí gần như mỗi ngày đã giảm xuống còn 14%, mức thấp nhất kể từ khi chính phủ Mỹ bắt đầu khảo sát vào năm 1984. Tình trạng này diễn ra ở mọi nhóm tuổi, giới tính và trình độ học vấn. Ngay cả những nhóm có thói quen đọc nhiều nhất như người nghỉ hưu, phụ nữ và người có bằng đại học cũng chứng kiến sự sụt giảm mạnh.
Nội dung đọc ngày càng đơn giản hóa
Các tác phẩm bán chạy nhất theo danh sách của New York Times hiện nay thường có câu văn ngắn hơn khoảng một phần ba so với sách của một thế kỷ trước. Người Mỹ cũng ít tiếp nhận tin tức qua đọc hơn: năm 1975, khoảng một nửa người ở độ tuổi đôi mươi đọc báo hàng ngày, nay chưa đến 10%. Hầu hết tiếp nhận tin tức qua điện thoại và máy tính xách tay, với 40% thích xem hoặc nghe trực tuyến hơn đọc.
Năm 2024, chỉ 35% học sinh cuối cấp trung học phổ thông đạt mức độ "thành thạo" trong phân tích các chủ đề phức tạp của tác phẩm hư cấu. Kỹ năng đọc cơ bản của học sinh tiểu học cũng chững lại. New York Times kêu gọi đưa văn hóa đọc trở lại nước Mỹ.
Công nghệ giải trí lấn át khả năng đọc
Theo New York Times, nguyên nhân bao gồm việc sử dụng thiết bị điện tử, khả năng tập trung suy giảm và văn hóa mất hứng thú với sách vở. USA Today đánh giá các hình thức giải trí kỹ thuật số tạo cơ hội cho hành động thụ động: lướt mạng xã hội ít tốn công sức hơn đọc sách. Giới trẻ ưa chuộng video ngắn, YouTube, podcast, trong khi cảm thụ văn bản chỉ giới hạn ở bài đăng 250 ký tự trên X hay chú thích Instagram.
Nhà văn Rose Horowitch nhận định: "Sự bùng nổ của các đoạn văn bản ngắn và rời rạc đã khiến công chúng không còn dành đủ sự tập trung cần thiết cho những tác phẩm dài hơi, nơi chứa đựng lượng thông tin phong phú và phức tạp." Hơn 80% giáo viên tiểu học cho biết học sinh được sử dụng thiết bị điện tử từ mẫu giáo. Bang Texas cấm điện thoại thông minh trong trường học, và tại Dallas, số sách mượn từ thư viện tăng gần 25%.
Sự tiện lợi thắng thế trong toàn xã hội
Việc đọc sách trở nên khó khăn hơn khi con người có nhiều lựa chọn dễ dàng: xe tự lái, Netflix tự động phát, robot hình người làm việc nhà, đặt đồ ăn thay vì nấu nướng. Công nghệ như AI được coi là minh chứng cho bước tiến, nhưng con người khó tìm thấy sự thỏa mãn tinh thần khi phó mặc cuộc sống cho tự động hóa. Cảm thụ sách đòi hỏi nỗ lực trước khi gặt hái thành quả, sự gian nan trước niềm vui. Một xã hội chỉ theo đuổi khoái lạc mà né tránh gian khổ sẽ mất khả năng sáng tạo và phát triển.
