Từ thợ hồ đến chủ nhân bộ sưu tập 50.000 cổ vật
Đến xã Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, hỏi thăm ông Nguyễn Hải Hưng - người được mệnh danh là "Hưng cổ vật", bất kỳ người dân địa phương nào cũng nhiệt tình chỉ dẫn. Ngôi nhà của vợ chồng ông Hưng, nằm trên một quả đồi cách không xa đường quốc lộ, không chỉ là nơi sinh sống mà còn là không gian trưng bày cổ vật độc đáo, được bao bọc bởi cây cối um tùm và cảnh vật yên tĩnh.
Cơ duyên đặc biệt: Trông nhà hộ và lấy được vợ đẹp
Trong căn nhà đầy ắp cổ vật, ông Hưng vui vẻ rót nước chè xanh mời khách và chia sẻ về hành trình đầy bất ngờ của mình. Sinh ra ở Nga Sơn, chỉ học đến lớp 3 rồi nghỉ, ông Hưng tự nhận mình "đọc chưa thông viết chưa thạo". Năm 16 tuổi, cả gia đình chuyển lên Vĩnh Lộc sinh sống, và ông bắt đầu mưu sinh bằng nghề phụ hồ.
"Thời đó, bố vợ tôi sau này chắc thấy tôi nhanh nhẹn, hoạt bát nên mời sang nhà chơi và giới thiệu con gái cho. Lâu lâu ông ngoại lại gọi sang nhờ việc, ăn cơm. Vợ tôi hồi đó ít tuổi hơn tôi và rất đẹp, vậy là tôi lấy được vợ", ông Hưng kể lại với niềm vui khó tả.
Bước ngoặt từ nghề buôn lợn sang sưu tầm cổ vật
Đến năm 1990, ông Hưng chuyển sang buôn lợn, trâu, bò với thu nhập khá hơn. Mọi chuyện thay đổi khi trong một lần đi mua lợn, ông được một chủ buôn đồ cổ thuê xe chở hàng với mức thù lao cao gấp bội. Nhạy bén nhận thấy cơ hội, ông quyết định dồn vốn chuyển hẳn sang buôn đồ cổ, và từ đó cái tên "Hưng đồ cổ" ra đời.
"Ban đầu là những chiếc bát, cái chum, đến tượng đồng các loại… Nghe ở đâu đào được là tôi lại tìm đến để hỏi mua. Cứ như thế, tôi trở thành một người buôn đồ cổ từ bao giờ không hay", ông Hưng tâm sự.
Hành trình vất vả và đam mê không ngừng
Những ngày đầu, do kinh tế khó khăn, phần lớn cổ vật mua được đều được bán lại để kiếm lời, chỉ giữ lại số ít món tâm đắc. Ông Hưng bắt đầu từ việc tìm mua tại các huyện Vĩnh Lộc, Thọ Xuân, Yên Định, rồi mở rộng ra khắp cả nước.
"Quá trình đi tìm mua, sưu tầm cổ vật cũng rất vất vả, thậm chí hiểm nguy. Tuy nhiên, nhờ đam mê và có duyên với nghề nên mỗi lần gặp khó khăn tôi đều vượt qua được", ông chia sẻ.
Xây dựng không gian trưng bày trên đồi hoang
Năm 2012, khi bộ sưu tập phát triển đến hơn 50.000 hiện vật, nhà chật không còn chỗ chứa, ông Hưng quyết định mua một quả đồi hoang vu để xây dựng không gian trưng bày. Ông cải tạo khu đất và tìm mua những ngôi nhà cổ về dựng lại, tạo thành một bảo tàng tư nhân độc đáo.
Hàng chục năm nay, ông mở cửa miễn phí cho du khách và người dân đến tham quan, chiêm ngưỡng các cổ vật quý hiếm. Bộ sưu tập của ông bao gồm đủ loại từ đồng, gốm, sứ của nhiều triều đại, trong đó có những món có niên đại hàng trăm năm.
Ước nguyện bảo tồn di sản cho thế hệ sau
"Tôi mong muốn sẽ lưu giữ những món đồ này chỉ với suy nghĩ giữ lại nét đẹp của thời gian cho con cháu sau này. Những món đồ cổ đối với tôi là vô giá, mong rằng con cháu sau này khi nhìn vào sẽ thấy được vẻ đẹp lao động của cha ông ta từ xa xưa để lại", ông Hưng bày tỏ.
Ông cũng cho biết, khi không còn khả năng lưu giữ, sẽ tặng lại toàn bộ bộ sưu tập cho một đơn vị hoặc bảo tàng để tiếp tục bảo tồn.
Được ghi nhận và đóng góp cho địa phương
Năm 2024, ông Nguyễn Hải Hưng đã được Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa tặng giấy khen vì thành tích "Đã có nhiều đóng góp trong hoạt động bảo tồn di sản văn hóa".
Ông Trần Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc, đánh giá cao việc làm của ông Hưng: "Việc sưu tầm, trưng bày đồ cổ của ông Phạm Hải Hưng ở quy mô hộ gia đình, phục vụ miễn phí cho khách tham quan. Việc làm của ông Hưng cũng như nhiều người dân khác góp phần lưu giữ văn hóa và thúc đẩy phát triển du lịch của địa phương."
Từ một người thợ hồ với trình độ học vấn hạn chế, ông Nguyễn Hải Hưng đã viết nên câu chuyện đẹp về đam mê và sự kiên trì. Bộ sưu tập 50.000 cổ vật không chỉ là tài sản cá nhân mà còn là di sản văn hóa quý giá, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử cho các thế hệ mai sau.
