Thị trường truyện tranh Việt Nam đang chứng kiến sự hồi sinh mạnh mẽ, đánh dấu bước chuyển mình sau thời gian dài lép vế trước truyện tranh nhập khẩu. Theo ông Nguyễn Khánh Dương, người sáng lập Comicola, bối cảnh hiện tại tương đồng với thời điểm tháng 10/2004 khi Công ước Berne có hiệu lực tại Việt Nam, mở ra cơ hội cho tác giả trong nước. Việc xử lý vi phạm bản quyền trên nền tảng số hiện nay được kỳ vọng tạo cú hích tương tự, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy sáng tạo.
Độc giả đòi hỏi cao hơn về chất lượng
Sự bùng nổ mạng xã hội giúp họa sĩ độc lập dễ dàng công bố tác phẩm và nhận phản hồi trực tiếp. Tuy nhiên, thị hiếu độc giả ngày nay đòi hỏi cao về nội dung, tư duy và thẩm mỹ. Điều này vừa là áp lực, vừa là động lực buộc người làm nghề chuyên nghiệp hóa, dù thị trường nội địa chưa đủ lớn để đảm bảo thu nhập ổn định cho đa số họa sĩ.
Năng lực kể chuyện quan trọng hơn nét vẽ
Tại tọa đàm chuyên đề, các chuyên gia chỉ ra sự nhầm lẫn giữa năng lực vẽ và năng lực kể chuyện. Ông Nguyễn Khánh Dương nhận định: kịch bản và nội dung chiếm 70% thành công, vẽ chỉ dưới 30%. Comicola ưu tiên câu chuyện hấp dẫn, nét vẽ chỉ cần chấp nhận được. Họa sĩ Vũ Xuân Hoàn (Nhà xuất bản Kim Đồng) nhấn mạnh: "Nội dung và cách kể hấp dẫn là yếu tố tiên quyết, bởi thực tế có nhiều bạn vẽ rất đẹp nhưng nội dung tẻ nhạt, và ngược lại".
Thiếu quy trình sản xuất chuyên nghiệp
Mangaka Trần Minh Đức, từng tu nghiệp tại Nhật Bản, chỉ ra sự thiếu hụt trong tổ chức sản xuất. Ở các nước có nền công nghiệp truyện tranh phát triển, quy trình được chuyên môn hóa từ cốt truyện, phân khung đến biên tập. Trong khi đó, họa sĩ Việt thường làm việc đơn lẻ, ôm trọn mọi khâu, dẫn đến bào mòn sức sáng tạo và khó hệ thống hóa kinh nghiệm. Họa sĩ Vũ Xuân Hoàn khẳng định: hợp tác nhóm chuyên nghiệp là yêu cầu bắt buộc để đi đường dài.
Lộ trình chuyên nghiệp hóa cho người mới
Các họa sĩ đi trước đề xuất lộ trình vài năm: năm thứ nhất tập trung xây dựng nền tảng chuyên môn, thử sức với truyện ngắn 30 trang (one-shot) để kiểm chứng kịch bản và kỹ năng kể chuyện. Năm thứ hai, khi kỹ năng vững, họa sĩ mới nên hướng tới tác phẩm dài kỳ và hợp tác với nhà xuất bản lớn.
Người trẻ tìm kiếm cơ hội qua workshop
Anh Nguyễn Đức Thịnh (24 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: "Trước đây, tôi từng nghĩ hoàn thiện được một bản thảo đã là cái đích khó khăn. Song, từ góc nhìn của các chuyên gia, tôi nhận ra phía sau đó là cả một hành trình bài bản về tiếp thị và tìm kiếm cơ hội. Đặc biệt, việc thấu hiểu áp lực thu nhập không ổn định đã giúp tôi có thế giới quan thực tế hơn. Rõ ràng, đam mê thôi chưa đủ, sự kiên trì bền bỉ mới là chìa khóa". Các workshop và sự kiện chuyên môn là cầu nối trực tiếp để người trẻ kết nối với người đi trước và giới thiệu bản thảo qua kênh chính thống của nhà xuất bản.
Chuyển thể văn học mở hướng đi mới
Tọa đàm cũng giới thiệu dự án chuyển thể tác phẩm "Búp sen xanh" của nhà văn Sơn Tùng sang truyện tranh do Nhà xuất bản Kim Đồng triển khai. Quá trình này đòi hỏi giảm lược ngôn từ, tăng cường kể chuyện bằng hình ảnh, đồng thời thấu hiểu tinh thần nguyên tác để tránh biến tác phẩm thành tranh minh họa đơn thuần. Để truyện tranh Việt trở thành ngành công nghiệp văn hóa cần hệ sinh thái đồng bộ từ nhà xuất bản, phát hành, độc giả đến chính sách bảo hộ bản quyền. Việc đưa giá trị văn học, lịch sử vào truyện tranh góp phần làm mới tác phẩm kinh điển, giúp di sản văn hóa tiếp cận gần gũi hơn với thế hệ trẻ.
