Giải mã 'bức mật thư' nghi án vua Tự Đức không thuộc dòng máu Nguyễn Phúc tộc
Theo nhà nghiên cứu Trần Như Thổ, 'bức mật thư' được cấu trúc thành bốn phần, tiết lộ những bí ẩn lịch sử chấn động về nguồn gốc của vua Tự Đức. Qua việc giải mã ngôn từ ẩn ý, ông đưa ra bằng chứng cho thấy Hồng Nhậm (tức vua Tự Đức) có thể không phải là con cháu chính thống của hoàng tộc Nguyễn.
Phần 1: Nguồn gốc sinh ra kẻ tiếm ngôi
Phần này dựa trên bài đoản văn dài 34 chữ, được Trần Như Thổ phân tích như một 'ẩn ý' sâu xa. Bài văn khẳng định Hồng Nhậm, người đang ngồi trên ngai vàng, thực chất chỉ là 'khách' vì không thuộc dòng máu Nguyễn Phúc tộc. Trong khi đó, Hồng Bảo, trưởng nam của vua Thiệu Trị, mới là 'chủ' đích thực của triều đình. Ông viết: 'Trong hai anh em, người ngồi trên là khách; ấy vì người khách nhỏ được chủ nhấc lên'.
Nội dung bài đoản văn đề cập ba sự việc then chốt:
- Việc phế Hồng Bảo để đưa Hồng Nhậm lên làm vua.
- Quan hệ bất chính giữa mẹ của Hồng Nhậm (bà Phạm Thị Hằng) và Trương Đăng Quế, người được vua Minh Mạng cho ra vào cung dễ dàng để dạy học cho các hoàng tử.
- Căn cứ vào thời gian xảy ra chuyện quan hệ bất chính so với ngày sinh của Hồng Nhậm, cho thấy Hồng Nhậm không thuộc dòng máu Nguyễn Phúc tộc.
Phần 2: Thế lực, ảnh hưởng của nhóm tiếm quyền và kế sách giải quyết
Vấn đề này được gửi gắm trong bài thơ Tống Trần Như Khuê kiêm ký bá thị Đông Sơn Doãn Lương Ngọc. Trần Như Thổ đã dựa vào cách dụng từ tinh tế của Miên Thẩm, như dùng từ đồng âm, tách ghép chữ, và thay đổi cách đọc, để giải mã các 'ẩn ý'. Bài thơ được dịch với nội dung mạnh mẽ:
'Có ba đứa giả quấn vào nhau. Mẹ thằng con cũng nắm quyền cao. Ngôi rồng qua anh, em đảo đoạt. Uy danh thằng nhỏ chẳng còn đâu! Thịt khô kia lên chống giữ ngôi. Tướng với quân đều sẽ hết thời! Đời giận ứ đầy vui chi nữa. Mau kéo quân về trị chúng thôi. Ông anh theo biển ra quân trước. Thứ đến trong này tiếp chân bước; Vây cung đình trướng ma treo cửa. Xử chết, đừng cho chúng kịp thoát!'
Phần 3: Tội trạng của kẻ chủ mưu đã từng bị xét xử
Trần Như Thổ giải mã cách dụng từ của Miên Thẩm để tiết lộ: 'Có một ngôi nhà Phật, mặt sau có treo biển ngạch. Ngôi nhà này nằm cách bức bình phong ở cổng Bắc khoảng mươi bước, chiếc cổng này thông với lối vào sau chùa. Trên ngôi nhà Phật ấy có một người nữ kính dâng cho ông anh xuất thân từ dân dã nhưng đang có danh vị ngọn đồi nhỏ của mình'.
Theo ông, cung nữ Phạm Thị Hằng, thiếp của thái tử Miên Tông, đã 'dan díu' với Trương Đăng Quế tại gian nhà phía sau tầng hai Khương Ninh Các (sau này là Phước Thọ Am) khi theo hầu Thuận Thiên Cao hoàng hậu sang lễ Phật. Vụ việc bị phát giác, dẫn đến cuộc xét xử dưới thời vua Minh Mạng. Tuy nhiên, hoàng gia xét xử không triệt để, có lẽ vì vua Minh Mạng không muốn làm tổn thương uy danh mẹ mình, và nghĩ rằng sự việc không ảnh hưởng đến ngai vàng do Hồng Bảo đã được kỳ vọng kế vị.
Phần 4: Nội công ngoại kích diệt trừ đầu sỏ, phế kẻ tiếm ngôi, lập vị vua thứ năm
Đây là giải pháp Miên Thẩm đưa ra trong 'bức mật thư', thông qua 12 chữ và 4 chữ được Trần Như Thổ dịch là: 'Chung lòng hợp sức dẹp tan, sạch đầu óc dâm dật chướng khí đầy rẫy. Chỉ làm tới, không bàn lui, giúp tột mức cho đạt việc khó khăn ấy'. Do không được trao quyền lực, Miên Thẩm phải nhờ tướng quân Doãn Lương Ngọc thực hiện, thể hiện qua 38 chữ cuối: 'Xẻ thịt, róc xương vượt qua lẽ thường là biết cách xử trí cao. Cầm chắc đại nghĩa Đất Nước, ung dung tiếp bước Gió Lửa…'.
Câu cuối 'Thủy tri thành Phật tiến [tiên] linh. Vận khứ tiết trúc thiên Ngũ' được giải mã thành: 'Biết trước việc đã định, giác ngộ mọi người lẹ tay làm trước. Thời vận nay đã đến lúc, mệnh trời thuận, lập ngôi vua thứ năm'. Như vậy, toàn văn 'bức mật thư' đã được giải mã, phần nào trả lời nghi vấn 'Vua Tự Đức là con của ai?'.
(Trích từ sách 'Huế - triều Nguyễn một cái nhìn' của nhà nghiên cứu Trần Đức Anh Sơn, do NXB Thế Giới ấn hành)
