Chiến dịch Hồ Chí Minh: Hành trình lịch sử và những quyết định then chốt
Chiến dịch Hồ Chí Minh, một trong những chiến dịch quân sự quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam, đã để lại nhiều dấu ấn sâu sắc. Bài viết này tái hiện lại những sự kiện chính xoay quanh chiến dịch, từ thời điểm đổi tên đến diễn biến chiến thuật.
Thời điểm đổi tên chiến dịch
Theo Thông tấn xã Việt Nam, ngày 14/4/1975, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã thông qua kế hoạch cuối cùng để giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Kế hoạch này xác định một cuộc tiến công đồng thời trên năm hướng, với mục tiêu đánh nhanh, dứt điểm, tiêu diệt hoàn toàn quân địch, đồng thời bảo vệ người dân và các cơ sở kinh tế, văn hóa trong thành phố.
Cũng trong ngày này, thể theo nguyện vọng của nhân dân và các lực lượng vũ trang trên chiến trường, bao gồm quân và dân Sài Gòn - Gia Định, Bộ Chính trị đã phê chuẩn đề nghị từ Bộ Chỉ huy chiến dịch, đồng ý đổi tên Chiến dịch Sài Gòn thành Chiến dịch Hồ Chí Minh. Tin tức này đã lan tỏa khắp cả nước, tạo nên một làn sóng động lực mới, thúc đẩy công tác chuẩn bị cho chiến dịch sắp tới.
Thời gian diễn ra chiến dịch
Theo Lịch sử quân sự Việt Nam, Chiến dịch Hồ Chí Minh - chiến dịch quyết chiến chiến lược trong tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 - đã diễn ra từ ngày 26/4 đến ngày 30/4/1975. Đây là giai đoạn then chốt, đánh dấu sự kết thúc của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Mệnh lệnh thần tốc từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Sáng ngày 7/4/1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, với tư cách là Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng Tư lệnh, đã gửi điện số 157-HĐKTK đến các đơn vị. Nội dung điện nhấn mạnh: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa, tranh thủ từng giờ từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng!”.
Sau khi nhận được mệnh lệnh này, Trung ương Cục và Quân ủy Miền đã họp tại căn cứ Tà Thiết - Lộc Ninh vào ngày 7/4/1975. Cuộc họp đã đề ra chủ trương: vừa khẩn trương chuẩn bị cho một chiến dịch quy mô lớn, vừa tranh thủ thời cơ để tạo ra và tận dụng các đột biến, nhằm mở chiến dịch chia cắt chiến lược và bao vây Sài Gòn.
“Cánh cửa thép” Xuân Lộc
Trong hệ thống phòng thủ bảo vệ Sài Gòn - Gia Định, tuyến phía Đông với trọng tâm là thị xã Xuân Lộc được xây dựng kiên cố nhất. Khu vực này án ngữ các trục giao thông quan trọng như Quốc lộ 1, 20 và 15, những tuyến đường thuận lợi để lực lượng ta tiến vào Sài Gòn.
Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã xác định Xuân Lộc là “phòng tuyến thép” và tuyên bố sẽ tử thủ bằng mọi giá. Sau khi Đà Nẵng thất thủ vào ngày 29/3/1975, chính quyền Sài Gòn đã khẩn trương thiết lập một tuyến phòng thủ mới kéo dài từ Phan Rang qua Xuân Lộc đến Tây Ninh. Họ huy động phần lớn lực lượng còn lại, cùng với các đơn vị rút về từ Tây Nguyên và miền Trung, để lập tuyến phòng thủ bảo vệ Sài Gòn - Gia Định, trong đó Xuân Lộc được coi là điểm then chốt, hay “cánh cửa thép” phía Đông của Sài Gòn.
Hai đợt tấn công của chiến dịch
Theo Báo Nhân Dân, Chiến dịch Hồ Chí Minh được chia thành hai đợt tấn công chính:
- Đợt 1 (từ ngày 26 đến 28/4/1975): Các cánh quân của ta liên tục đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài, đánh chiếm nhiều mục tiêu quan trọng của địch tại các khu vực như Long Thành, Biên Hòa, Đức Thạnh, thị xã Bà Rịa, huyện Long Điền và Đất Đỏ.
- Đợt 2 (từ ngày 29 đến 30/4/1975): Các cánh quân nhận lệnh tổng công kích đồng loạt trên toàn mặt trận. Họ tiếp tục ngăn chặn và tiêu diệt các lực lượng chủ lực của địch ở vòng ngoài, đồng thời phát triển thọc sâu, phối hợp với lực lượng tại chỗ để đánh chiếm những địa bàn quan trọng ở vùng ven, chuẩn bị cho cuộc tiến công vào nội đô Sài Gòn.
Những sự kiện này không chỉ làm nên chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975, mà còn khẳng định tầm vóc của Chiến dịch Hồ Chí Minh trong hành trình giải phóng dân tộc.
