Trong những chuyến hải trình đến với quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa), nhiều người không khỏi ấn tượng trước những ngôi chùa nhỏ nằm rải rác trên các đảo. Dù quy mô hay diện tích có khác nhau, nhưng những ngôi chùa ở đây đều mang đậm nét văn hóa truyền thống Việt Nam. Chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho quân và dân trên đảo, góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng, bất khả xâm phạm của Tổ quốc.
Chùa Đá Tây A – Kiến trúc gỗ tinh xảo giữa biển khơi
Đại đức Thích Nhuận Hiếu, trụ trì chùa Đá Tây A, cho biết ngôi chùa được khởi công xây dựng vào năm 2019 và chính thức khánh thành vào tháng 7 năm 2022. Chùa có diện tích hơn 200 mét vuông, toàn bộ công trình được dựng hoàn toàn bằng gỗ theo kiến trúc hệ phái Bắc tông, mang dáng dấp của chùa Bái Đính nổi tiếng. Chùa Đá Tây A nằm trên đảo Đá Tây A, thuộc quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. Cửa chính của chùa giáp biển, tạo nên một khung cảnh hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và thiên nhiên biển cả. Khu vực sân trong chùa rộng rãi, phía bên trái là nơi đặt chiếc chuông lớn. Bên trong chánh điện khá rộng với lối kiến trúc thuần Việt, thờ Phật theo hệ phái Bắc tông.
Chùa Vinh Phúc – Điểm hội tụ của ngư dân
Chùa Vinh Phúc nằm trên đảo Phan Vinh, cũng thuộc quần đảo Trường Sa. Đây là một ngôi chùa có diện tích rộng lớn, được nhiều đời ngư dân Việt đi đánh cá ở Trường Sa dựng lên. Sau này, Phật tử trong cả nước đã đóng góp để trùng tu chùa khang trang, vững chãi hơn. Chùa được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống, với số gian lẻ là một gian hai chái, hệ mái cong đặc trưng. Nhiều đoàn đại biểu từ đất liền khi đến thăm đảo Phan Vinh đều ghé chùa thắp nhang, đảnh lễ. Trong ảnh là đoàn công tác số 12 gồm chuẩn đô đốc Lê Bá Quân, Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân và Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Đặng Minh Thông. Bên trong chính điện, các pho tượng Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà và các vị tổ như Phật hoàng Trần Nhân Tông, thiền sư Nguyễn Minh Không được chế tác trang nghiêm từ đá thạch anh đen. Chùa tọa lạc theo hướng chính tây, khiến không gian thờ tự mỗi buổi chiều đều trở nên thiêng liêng khi ánh nắng hoàng hôn chiếu thẳng vào cửa điện.
Chùa Đá Tây A – Điểm hội ngộ của quân dân
Đại đức Thích Nhuận Hiếu chia sẻ rằng chỉ có một mình thầy tu tập và quán xuyến Phật sự ở chùa. Trong suốt 4 năm trụ trì, sống ở đảo, đại đức tự mình lo liệu mọi việc, từ dọn dẹp, bài trí đến thỉnh chuông và tụng kinh. Vào những ngày rằm hay mùng 1 hằng tháng, chùa Đá Tây A trở thành điểm hội ngộ của cán bộ, chiến sĩ trên đảo và ngư dân từ các tàu cá vào lễ Phật, dùng cơm chay. Đây còn là nơi trú chân, tránh bão an toàn cho ngư dân sau những chuyến ra khơi dài ngày. Theo đại đức, sự hiện diện của ngôi chùa giữa biển đảo mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần khẳng định chủ quyền lãnh thổ.
Chùa Sinh Tồn – Ngôi chùa nhỏ nhưng uy nghi
Tại đảo Sinh Tồn cũng có một ngôi chùa nhỏ mang tên Sinh Tồn. Chùa có diện tích nhỏ nhưng vẫn giữ dáng vẻ uy nghi, cổ kính giữa biển trời Trường Sa. Hiện tại, chùa không có trụ trì nên các chiến sĩ trên đảo thay nhau trông nom và đảm nhiệm Phật sự. Phía trước chánh điện của chùa là Trường tiểu học Sinh Tồn. Chùa được xây dựng vào năm 2004 và khánh thành năm 2005. Khuôn viên chùa khá nhỏ, với chánh điện cùng phần sân phía trước.
Chùa Trường Sa – Biểu tượng văn hóa và tinh thần
Đại đức Thích Nhuận Đạt, trụ trì chùa Trường Sa, cho biết trong tâm thức truyền thống, ở đâu có người Việt Nam sinh sống thì ở đó có đình, có chùa. Ở đảo Trường Sa cũng vậy, hình ảnh ngôi chùa từ lâu đã luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho bà con nơi biển đảo xa xôi và có ý nghĩa thiêng liêng với những người sinh sống, thực hiện nhiệm vụ ở các đảo. Người dân đến chùa cũng là hướng về cội nguồn dân tộc, hướng về đất liền và cầu mong sóng yên, biển lặng. Cũng theo đại đức, bà con ngư dân đánh bắt hải sản trên vùng ngư trường quanh các đảo cũng ghé thuyền vào để lên chùa thắp hương, cầu mong sức khỏe, mỗi chuyến ra khơi đều may mắn. Chùa Trường Sa nằm trên đảo Trường Sa, thuộc đặc khu Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, với diện tích khá lớn. Chùa không chỉ là địa điểm sinh hoạt tôn giáo - tín ngưỡng truyền thống của cư dân trên quần đảo Trường Sa, mà còn thể hiện sinh động đời sống văn hóa, tinh thần của người Việt ngày đêm bám biển, giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.
