Ban Bí thư định hướng phát triển xuất bản thành ngành kinh tế số hiện đại
Nhằm khẳng định và phát huy vai trò trụ cột trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ và nâng cao dân trí, Ban Bí thư đã chỉ đạo ngành xuất bản tập trung quán triệt và thực hiện nhiều nội dung quan trọng. Xuất bản được xác định là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và nhân dân, với nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Vai trò và mục tiêu chiến lược của xuất bản
Theo Chỉ thị 04, xuất bản là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nó có nhiệm vụ tích lũy, sáng tạo và truyền bá các giá trị văn hóa, tinh thần; xây dựng và bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia; dẫn dắt, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí và phát triển văn hóa. Xuất bản phải đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân, đồng thời trở thành ngành kinh tế - công nghệ phát triển, giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị.
Phát triển văn hóa đọc, lấy người đọc làm trung tâm, là mục tiêu cốt lõi của hoạt động xuất bản. Cần xây dựng và hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng, từ đó hình thành văn hóa đọc bền vững. Xuất bản cũng là công cụ chủ đạo trong giáo dục, đào tạo và một bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp văn hóa, góp phần lan tỏa văn hóa, hình thành chuỗi giá trị nội dung số, tài sản số, gia tăng hiệu quả kinh tế và đóng góp vào thành tựu chung của nền kinh tế quốc dân.
Định hướng phát triển và hội nhập toàn cầu
Xét về góc độ hội nhập toàn cầu, xuất bản được coi là cánh cửa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; đồng thời là công cụ ngoại giao văn hóa quan trọng, góp phần khẳng định và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Đảng và Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng và kiến tạo hoạt động xuất bản thông qua cơ chế, chính sách đầu tư phát triển văn hóa đọc, chính sách đặc thù đột phá về mô hình thúc đẩy hợp tác công tư, và hiện đại hóa hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên mới.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hoạt động xuất bản là nhiệm vụ cấp bách. Cần đổi mới căn bản chương trình đào tạo, phương pháp quản trị nguồn nhân lực; thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo; bảo đảm cho ngành xuất bản có đội ngũ cán bộ, biên tập viên, chuyên gia công nghệ, nhà quản trị giỏi đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Mục tiêu đến năm 2030 và 2045
Chỉ thị 04 xác định mục tiêu đến năm 2030, xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại hóa. Đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ chính trị tư tưởng, văn hóa giải trí, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo. Trong đó, có tập đoàn thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược quốc gia với nhiệm vụ tuyên truyền, hợp tác, trao đổi, đưa các ấn phẩm, sản phẩm quảng bá đất nước, con người Việt Nam ra thế giới, đồng thời tiếp thu tinh hoa tri thức, văn hóa nhân loại vào Việt Nam.
Chuyển đổi số sâu rộng, đầu tư phát triển hạ tầng, nền tảng công nghệ, nội dung số; ưu tiên xuất bản các ấn phẩm số, số hóa theo hướng đa dạng, sáng tạo, hội nhập trong nước và quốc tế; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào các khâu, các lĩnh vực của hoạt động xuất bản; phát triển hệ thống xuất bản đa phương tiện.
Chỉ thị 14 và các nhiệm vụ cụ thể
Chỉ thị 14 của Ban Bí thư thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, hình thành các thiết chế văn hóa tạo không gian văn hóa đọc, học tập, sáng tạo trong cộng đồng hướng đến xây dựng phong trào toàn dân đọc sách. Từ Trung ương đến mỗi tỉnh, thành phố cần xây dựng thư viện số, tủ sách điện tử, sử dụng thống nhất; có thư viện lớn, trung tâm phát hành quy mô, hiện đại gắn với chuyển đổi số. Đặc biệt, đầu tư hệ thống phát hành đến cơ sở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Phát triển sách song ngữ, xuất bản sách bằng tiếng dân tộc đáp ứng nhu cầu của cộng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản với các nước, cơ quan văn hóa uy tín trên thế giới; chủ động tích cực hợp tác với các nước để quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam ra thế giới; tham gia khai thác bản quyền và quảng bá sách, báo Việt Nam ra thế giới; đưa sách Việt vào hệ thống thư viện đại học toàn cầu. Đồng thời, tăng cường đưa sách, báo thế giới vào Việt Nam.
Phát triển xuất bản điện tử, 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình xuất bản; 80% cơ sở in có công nghệ hiện đại, quy mô và là ngành công nghiệp phụ trợ quan trọng.
9 nhiệm vụ và giải pháp then chốt
Để thực hiện hóa các mục tiêu này, Chỉ thị đã đề ra 9 nhiệm vụ và các giải pháp cụ thể:
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò, trách nhiệm của xuất bản góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
- Xây dựng, hoàn thiện quy định của Đảng và pháp luật về xuất bản; tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông mọi nguồn lực, có cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội thúc đẩy ngành xuất bản phát triển ngang tầm khu vực và thế giới.
- Xây dựng chiến lược phát triển xuất bản, định vị sản phẩm của xuất bản gắn với công nghiệp văn hóa, phát triển ngành xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.
- Tập trung đầu tư cho nội dung xuất bản, trở thành sản phẩm cốt lõi để phát triển công nghiệp văn hóa; mở rộng thể loại, đề tài mới có giá trị tư tưởng, khoa học, thẩm mỹ.
- Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý kịp thời, nghiêm minh hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp, vi phạm pháp luật về xuất bản.
- Chăm lo, nuôi dưỡng và phát triển văn hóa đọc trong các tầng lớp nhân dân; tăng cường quảng bá, tôn vinh giá trị của sách.
- Xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung toàn ngành; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đa dạng hóa sản phẩm của xuất bản theo hướng số hóa.
- Tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả các lĩnh vực của xuất bản; đưa sách, báo Việt Nam ra thế giới, đưa sách thế giới vào Việt Nam.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ yêu cầu phát triển giai đoạn mới; xây dựng đội ngũ người làm xuất bản có bản lĩnh chính trị, năng lực, trình độ chuyên môn.
Mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinhế số, doanh nghiệp số xuất bản hàng Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.
