Một nghiên cứu mới từ Đại học Turku (Phần Lan) đã chỉ ra rằng trong số bốn người ông bà, bà ngoại là người có ảnh hưởng tích cực nhất đến cuộc đời của cháu, đặc biệt khi trẻ phải đối mặt với những biến cố thời thơ ấu. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học, phân tích dữ liệu của 1.566 thanh thiếu niên từ 11 đến 16 tuổi tại Anh và xứ Wales từ một cuộc khảo sát năm 2007.
Bà ngoại giúp giảm tác động tiêu cực của trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng bảng câu hỏi sàng lọc hành vi để đánh giá tình trạng cảm xúc và các vấn đề tâm lý của nhóm trẻ. Kết quả cho thấy sự quan tâm, chăm sóc và hỗ trợ từ bà ngoại có thể làm giảm đáng kể những ảnh hưởng tiêu cực của các trải nghiệm bất lợi trong thời thơ ấu (Adverse Childhood Experiences - ACEs) đối với sức khỏe tinh thần của trẻ. Tiến sĩ Samuli Helle, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết trên HuffPost: "Phát hiện quan trọng nhất của chúng tôi là sự đầu tư và hỗ trợ từ bà ngoại dường như có tác dụng bảo vệ các cháu trước những tác động tiêu cực do nhiều trải nghiệm bất lợi trong giai đoạn đầu đời."
Trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu nguy hiểm thế nào?
Trong tâm lý học, ACEs là thuật ngữ chỉ những biến cố hoặc sang chấn xảy ra với trẻ từ 0-17 tuổi. Theo Whitney Raglin Bignall, Phó giám đốc lâm sàng của Kids Mental Health Foundation, những trải nghiệm này bao gồm: bị bạo hành hoặc bỏ bê; cha mẹ hoặc người chăm sóc bị giam giữ; chứng kiến bạo lực gia đình; sống với người thân nghiện rượu hoặc ma túy; lớn lên trong cảnh nghèo đói hoặc thiếu thốn kéo dài. Không phải mọi đứa trẻ trải qua những biến cố này đều gặp vấn đề, nhưng nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý và sức khỏe tăng lên theo số lượng sang chấn. Các chuyên gia cho biết những tổn thương này có thể làm thay đổi quá trình phát triển của não bộ, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát căng thẳng, gây khó khăn trong việc xây dựng các mối quan hệ lành mạnh, làm suy giảm khả năng tập trung, học tập và ra quyết định, đồng thời tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và các bệnh mạn tính như tiểu đường, hen suyễn, ung thư.
Tại sao bà ngoại có ảnh hưởng lớn hơn các ông bà khác?
Điểm đáng chú ý là hiệu ứng bảo vệ này chỉ được ghi nhận rõ ở bà ngoại, không xuất hiện ở ông ngoại, ông nội hay bà nội. Theo Tiến sĩ Helle, phát hiện này phù hợp với "Giả thuyết bà ngoại" (Grandmother Hypothesis) trong sinh học tiến hóa, cho rằng việc bà ngoại chăm sóc cháu giúp con gái có điều kiện sinh thêm con và nuôi dạy gia đình hiệu quả hơn, góp phần duy trì sự phát triển của dòng giống. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây chỉ là xu hướng thống kê. Trong thực tế, ông bà khác hoàn toàn có thể đóng vai trò tương tự nếu dành nhiều thời gian chăm sóc, đồng hành và hỗ trợ cháu. Dù có tác dụng tích cực, sự hỗ trợ của bà ngoại cũng không thể xóa bỏ hoàn toàn tổn thương. Tiến sĩ Helle cho biết: "Ngay cả ở những trường hợp nhận được mức hỗ trợ cao nhất từ bà ngoại trong nghiên cứu, điều đó vẫn chưa đủ để loại bỏ hoàn toàn những tác động tiêu cực của các trải nghiệm bất lợi." Ông tin rằng sự đồng hành lâu dài của bà ngoại vẫn có thể tạo nên những ảnh hưởng tích cực kéo dài đối với quá trình phát triển và hạnh phúc của trẻ.
