Xã Diên Lâm, cửa ngõ phía tây tỉnh Khánh Hòa, cách trung tâm Nha Trang khoảng 40 phút di chuyển, đang từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, phát huy lợi thế tự nhiên nhằm nâng cao đời sống người dân. Với diện tích hơn 117 km² và dân số hơn 16.000 người, địa phương có dư địa rộng lớn để phát triển nông nghiệp sinh thái, thương mại-dịch vụ và du lịch cộng đồng.
Đẩy mạnh du lịch sinh thái
Giám đốc Hợp tác xã Du lịch nông nghiệp Nông Trại Vui Lê Thị Hồng Minh chia sẻ: “Sau nhiều lần khảo sát, tôi quyết định chọn xã Diên Lâm vì nơi đây vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, cách không xa trung tâm Nha Trang và chưa bị đô thị hóa mạnh. Tôi tin đây là vùng đất phù hợp để phát triển du lịch trải nghiệm, nơi du khách có thể sống chậm, bỏ lại đằng sau ánh đèn phố thị để hòa mình với thiên nhiên và cảm nhận đời sống của người dân địa phương”.
Hợp tác xã Du lịch nông nghiệp Nông Trại Vui được xây dựng tại khu vực thung lũng Đồng Tròn, hướng nhìn về căn cứ địa cách mạng Hòn Dữ. Hợp tác xã liên kết với nhiều hộ dân để phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp, như trồng rau, cấy lúa, thu hoạch mía, trái cây, câu cá, cắm trại và tham gia nhiều hoạt động sinh hoạt đồng quê. “Điều chúng tôi mang lại không chỉ là đón khách du lịch mà còn giúp người dân tiêu thụ nông sản, có thêm việc làm và nâng cao thu nhập. Khi người dân cùng tham gia làm du lịch, mục tiêu 'ly nông nhưng không ly hương' sẽ từng bước trở thành hiện thực”, bà Minh cho biết.
Cùng chung định hướng phát triển du lịch xanh, bà Hoàng Thị Thúy, Giám đốc Khu du lịch sinh thái Eco Park cho rằng, lợi thế lớn nhất của Diên Lâm chính là hệ sinh thái tự nhiên còn được gìn giữ, không gian trong lành thuận lợi kết nối đến trung tâm phố biển. “Điều giữ chân chúng tôi ở Diên Lâm là vẻ đẹp mộc mạc và nguyên sơ. Chúng tôi mong muốn mỗi du khách khi đến đây không chỉ được hòa mình vào thiên nhiên mà còn có cơ hội trải nghiệm cuộc sống của người nông dân, để thêm yêu lao động và trân trọng những giá trị của làng quê”, bà Thúy chia sẻ.
Hướng tới vùng nông thôn sinh thái
Đồng chí Nguyễn Đức Trí, Bí thư Đảng ủy xã Diên Lâm cho biết, sau khi sáp nhập, Đảng bộ xã xác định chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ-du lịch, công nghiệp-xây dựng và nông nghiệp, trong đó lấy du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng gắn với sản xuất nông nghiệp làm động lực phát triển của vùng bán sơn địa. Xã có điều kiện để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, cộng đồng, trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực địa phương và các hoạt động văn hóa dân gian.
Hiện nay, chính quyền xã đã điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất theo hướng phát triển bền vững, ưu tiên các khu vực ven sông và những vùng có lợi thế cảnh quan để phát triển thương mại-dịch vụ gắn với du lịch sinh thái, đồng thời bảo vệ môi trường và gìn giữ không gian xanh. “Mục tiêu của chúng tôi không phải là phát triển bằng mọi giá mà là khai thác hợp lý những lợi thế thiên nhiên để tạo sinh kế lâu dài cho người dân. Đến năm 2030, xã Diên Lâm phấn đấu hình thành các điểm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm đặc trưng. Tầm nhìn đến năm 2045 sẽ trở thành điểm đến du lịch sinh thái có thương hiệu của tỉnh”, ông Trí nhấn mạnh.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lê Văn Hiệp khẳng định, địa phương đang tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị, gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm và xây dựng nông thôn mới. Vụ đông xuân 2025-2026, cây mía tiếp tục là cây trồng chủ lực với diện tích hơn 670 ha, năng suất bình quân khoảng 55 tấn/ha. Ngoài ra, người dân còn phát triển các loại cây màu như ngô, khoai sáp, khoai mì và rau màu, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất cũng như các hoạt động du lịch trải nghiệm.
Bên cạnh phát triển du lịch sinh thái, xã Diên Lâm đang từng bước tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị. Địa phương khuyến khích người dân chuyển đổi những diện tích cây trồng hiệu quả thấp sang phát triển các loại dược liệu như đinh lăng, sâm Bố Chính... phù hợp điều kiện tự nhiên. Hướng đến xây dựng vùng trồng dược liệu gắn với phát triển du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng, từ đó hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến khai thác dịch vụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế xanh bền vững.
Thời gian tới, xã tiếp tục đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các điểm du lịch, hoàn thiện hệ thống điện, nước, bãi đỗ xe, điểm dừng chân; đồng thời phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số, quảng bá sản phẩm OCOP và mở rộng liên kết với các doanh nghiệp lữ hành để từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng.
Từ một vùng thuần nông, xã Diên Lâm đang chuyển mình theo hướng phát triển đa giá trị, kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp, du lịch và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng chung tầm nhìn, vùng bán sơn địa này không chỉ mở ra những sinh kế mới cho người dân mà còn từng bước khẳng định vị thế là điểm đến du lịch sinh thái giàu bản sắc ở phía tây Khánh Hòa.
