Rộng khoảng 26.000 ha, nằm ở cuối dãy Trường Sơn, Vườn quốc gia Bù Gia Mập là khu rừng đặc dụng có hệ sinh thái đa dạng với hơn 1.000 loài thực vật, hàng trăm loài thú, chim, bò sát. Nhiều loài trong số này được xếp vào nhóm nguy cơ tuyệt chủng ở phạm vi toàn cầu. Nhiều năm qua, Trung tâm tuyên truyền, du lịch và cứu hộ bảo tồn của vườn đã tiếp nhận, nuôi dưỡng các loài quý hiếm như vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen, culi nhỏ, rái cá, cầy mực để phục hồi bản năng trước khi tái thả về môi trường tự nhiên.
65 cá thể động vật quý hiếm đang được nuôi dưỡng
Theo anh Trần Văn Trưởng, Phó Giám đốc Trung tâm tuyên truyền, du lịch và cứu hộ bảo tồn của Vườn quốc gia Bù Gia Mập, trung tâm hiện đang cứu hộ và nuôi dưỡng 65 cá thể động vật thuộc 23 loài quý hiếm. Trong quá trình cứu hộ, đơn vị đã nuôi nhốt, ghép đôi sinh sản thành công ba cá thể vượn đen má vàng và đưa một gia đình vượn đen má vàng trở về tự nhiên thành công.
“Những năm gần đây, ý thức bảo vệ động vật hoang dã của người dân nâng cao nên nhiều động vật hoang dã được giao nộp cho địa phương hoặc trung tâm để nuôi dưỡng, tập luyện phục hồi khả năng sinh tồn tự nhiên. Sau quá trình tập luyện về bản năng, chúng tôi đưa chúng về môi trường tự nhiên và theo dõi quá trình thích nghi. Những cá thể chưa thích nghi sẽ được tiếp tục chăm sóc cho đến khi hòa nhập. Tuy nhiên, do số lượng động vật được tiếp nhận quá nhiều nên trung tâm luôn rơi vào tình trạng quá tải”, anh Trưởng chia sẻ.
Địa chỉ giáo dục thiên nhiên cho cộng đồng
Không chỉ bảo tồn hệ sinh thái, Vườn quốc gia Bù Gia Mập còn trở thành địa chỉ giáo dục thiên nhiên, giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ động vật hoang dã. Các hoạt động như tham quan thực tế, trải nghiệm tại khu cứu hộ, ngoại khóa, truyền thông trên nền tảng số và các chương trình tại trường học, đơn vị, địa phương được tổ chức thường xuyên để lan tỏa thông điệp bảo vệ động vật hoang dã.
Đặc biệt, vườn quốc gia tạo điều kiện cho các tình nguyện viên, nhất là học sinh, sinh viên, trực tiếp tham gia chăm sóc và hỗ trợ cứu hộ động vật dưới sự hướng dẫn của cán bộ chuyên môn. Những trải nghiệm thực tế này giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị đa dạng sinh học, hình thành tình yêu thiên nhiên và ý thức trách nhiệm với môi trường. Tinh thần chung tay bảo vệ động vật hoang dã đang dần trở thành nét đẹp trong cộng đồng.
Tình nguyện viên “nhí” học cách yêu thiên nhiên
Hè này, chị Phạm Nam Phương cùng hai gia đình khác ở Thành phố Hồ Chí Minh đã liên hệ với Trung tâm tuyên truyền, du lịch và cứu hộ bảo tồn của Vườn quốc gia Bù Gia Mập để đăng ký làm tình nguyện viên cứu hộ. Chị Phương cho biết: “Đưa học sinh tham gia tình nguyện tại trung tâm trong dịp nghỉ hè không chỉ tạo sân chơi bổ ích mà còn là mô hình giáo dục trải nghiệm giàu ý nghĩa. Qua đó, các em hiểu hơn về giá trị của đa dạng sinh học, nâng cao ý thức bảo vệ thiên nhiên và trách nhiệm với môi trường”.
Mỗi ngày, các tình nguyện viên “nhí” đồng hành cùng cán bộ chăm sóc những cá thể đang được cứu hộ tại vườn quốc gia. Các em tham gia chuẩn bị thức ăn, vệ sinh chuồng trại, theo dõi sức khỏe, hỗ trợ ghi chép thông tin và tạo môi trường gần với tự nhiên để động vật phục hồi bản năng hoang dã. Ngoài ra, các tình nguyện viên còn tham gia tuyên truyền, hướng dẫn khách tham quan nâng cao ý thức bảo vệ động vật hoang dã.
Em Phạm Minh Khiêm, 14 tuổi, ở phường Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, đã ba lần tình nguyện chăm sóc động vật hoang dã tại đây. Khiêm chia sẻ: “Lúc đầu, em thấy buồn, nhưng chỉ ít ngày em thấy yêu nơi này hơn. Đến đây, em được làm những việc ý nghĩa như trực tiếp chuẩn bị thức ăn, chăm sóc và quan sát những loài động vật hoang dã đang được cứu hộ. Lâu dần em học được tiếng kêu của các loài thú, tiếng hót của các loài chim. Ngoài ra, em còn dành thời gian dạy tin học, toán, tiếng Anh cho các em nhỏ tại đây”.
Cán bộ kiêm thợ xây để chăm sóc động vật
Tại Trung tâm tuyên truyền, du lịch và cứu hộ bảo tồn, các cán bộ, nhân viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn kiêm cả việc hàn, xây dựng chuồng trại phục vụ công tác cứu hộ. Nguyên nhân là nguồn kinh phí hạn hẹp trong khi số lượng động vật tiếp nhận ngày càng tăng, cơ sở chuồng nuôi chưa đáp ứng được nhu cầu. Đơn vị vừa chủ động vận động nguồn lực xã hội hóa, vừa tự cải tạo, xây dựng chuồng trại nhằm bảo đảm điều kiện chăm sóc và phục hồi tập tính tự nhiên cho động vật trước khi tái thả.
Thực tiễn tại trung tâm cho thấy, việc đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí và nhân lực sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cứu hộ, phục hồi tập tính, tạo điều kiện để nhiều cá thể động vật được trở về môi trường sống tự nhiên.
