Thị trường vàng trong nước đang trải qua những biến động mạnh, khiến nhu cầu mua bán vàng của người dân tăng cao. Nếu như trước đây, người dân thường đến các cửa hàng vàng đã được cấp phép để giao dịch, thì nay, nhiều người đã tìm đến các hình thức mua bán vàng “trao tay” qua mạng xã hội, các hội nhóm trực tuyến hoặc giao dịch trực tiếp giữa các cá nhân. Sự tiện lợi, nhanh gọn và có thể "né" các thủ tục giấy tờ đã khiến hình thức này ngày càng trở nên phổ biến.
Tuy nhiên, theo Công an tỉnh Gia Lai, đây là mảnh đất màu mỡ cho tội phạm lừa đảo hoạt động. Việc mua bán vàng không có hóa đơn, chứng từ không chỉ khiến người dân dễ bị thiệt hại về tài sản mà còn tạo ra nhiều khó khăn trong quá trình xử lý khi có tranh chấp xảy ra.
Vì sao giao dịch vàng “trao tay” rủi ro?
Khác với giao dịch tại các cơ sở kinh doanh vàng được cấp phép, việc mua bán vàng “trao tay” hầu như không có hóa đơn, chứng từ hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Người mua chủ yếu dựa vào sự tin tưởng hoặc các thông tin quảng cáo trên mạng xã hội. Điều này khiến họ dễ trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo quen thuộc như bán vàng giả, vàng mạ hoặc vàng kém chất lượng nhưng được quảng cáo là vàng 9999.
Theo Công an tỉnh Gia Lai, nhiều đối tượng còn trộn lẫn vàng thật với vàng giả, sử dụng hóa đơn, giấy kiểm định giả để tạo lòng tin, hoặc lựa chọn địa điểm vắng vẻ để giao dịch rồi nhanh chóng bỏ trốn sau khi nhận tiền. Một số trường hợp, chúng lợi dụng sơ hở của người mua để đánh tráo tài sản ngay trong quá trình giao nhận. Đáng chú ý, không ít nạn nhân chỉ phát hiện ra sản phẩm là vàng giả khi mang đến các cơ sở kinh doanh vàng để kiểm định, nhưng lúc đó đối tượng lừa đảo đã chặn liên lạc và xóa mọi dấu vết.
5 thủ đoạn lừa đảo điển hình
Công an tỉnh Gia Lai đã chỉ ra 5 thủ đoạn chính mà các đối tượng thường sử dụng để chiếm đoạt tài sản của người dân:
- Giả mạo người bán uy tín trên mạng xã hội: Đối tượng lập các tài khoản Facebook, Zalo, TikTok hoặc tham gia vào các hội nhóm mua bán vàng, sử dụng hình ảnh cửa hàng, giấy phép kinh doanh và những phản hồi tích cực giả để tạo dựng lòng tin. Khi người mua chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán trước, chúng lập tức cắt đứt liên lạc.
- Chào bán vàng với giá thấp bất thường: Các đối tượng đánh vào tâm lý ham rẻ của người mua, rao bán vàng dưới giá thị trường. Sau khi giao dịch hoàn tất, người mua mới phát hiện vàng không đủ tuổi hoặc là vàng giả.
- Đánh tráo tài sản trong giao dịch trực tiếp: Bằng các thủ thuật nhanh tay, đối tượng thay thế vàng thật bằng sản phẩm giả có hình thức tương tự, khiến người mua không kịp nhận biết.
- Giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cửa hàng vàng lớn: Chúng tự giới thiệu có nguồn vàng với giá ưu đãi, yêu cầu người mua chuyển tiền giữ chỗ hoặc thanh toán trước rồi chiếm đoạt.
- Giả mạo giao dịch chuyển khoản thành công: Đối tượng sử dụng hình ảnh giả mạo hoặc các ứng dụng chỉnh sửa màn hình điện thoại để người bán nhầm tưởng đã nhận được tiền, từ đó giao vàng trước khi kiểm tra số dư thực tế trong tài khoản.
Những hệ lụy pháp lý cần lưu ý
Công an tỉnh Gia Lai cho biết, việc mua bán vàng “trao tay” không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị thiệt hại về tài sản mà còn gây khó khăn khi phát sinh tranh chấp do thiếu hóa đơn, chứng từ và căn cứ chứng minh giao dịch. Trong một số trường hợp, nếu vô tình mua phải vàng có nguồn gốc từ hành vi phạm tội hoặc tài sản do phạm tội mà có, người mua có thể sẽ phải phối hợp với cơ quan chức năng để phục vụ công tác điều tra, xác minh.
Điều này đồng nghĩa với việc người dân không chỉ mất tiền oan mà còn có thể vướng vào các rắc rối pháp lý không đáng có. Do đó, việc nâng cao cảnh giác và tuân thủ các quy định về giao dịch vàng là vô cùng quan trọng.
Khuyến cáo của Công an tỉnh Gia Lai
Để phòng ngừa rủi ro, Công an tỉnh Gia Lai khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin vào những lời mời chào mua vàng với giá rẻ bất thường trên mạng xã hội. Chỉ nên mua bán vàng tại các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng được cấp phép kinh doanh vàng, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Không chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán toàn bộ khi chưa kiểm tra kỹ hàng hóa và xác minh rõ thông tin người bán.
Khi giao dịch trực tiếp, người dân nên lựa chọn địa điểm an toàn, có camera giám sát; nếu giao dịch số tiền lớn, nên đi cùng người thân. Trước khi thanh toán, cần kiểm tra kỹ trọng lượng, tuổi vàng, số seri (nếu có), hóa đơn và giấy kiểm định. Nếu có nghi ngờ, cần mang sản phẩm đến cơ sở uy tín để kiểm định. Đối với giao dịch chuyển khoản, chỉ giao tài sản khi tiền đã thực sự ghi có vào tài khoản ngân hàng, không căn cứ vào hình ảnh chụp màn hình hoặc thông báo chuyển tiền do bên mua cung cấp.
Ngoài ra, người dân nên lưu giữ đầy đủ tin nhắn, hình ảnh, video và các chứng từ liên quan để làm căn cứ trong trường hợp cần giải quyết tranh chấp. Công an tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, phần lớn các vụ lừa đảo đều xuất phát từ tâm lý chủ quan, ham giá rẻ hoặc quá tin tưởng vào thông tin trên mạng xã hội. Vì vậy, người dân cần nâng cao cảnh giác, tìm hiểu kỹ thông tin trước khi giao dịch và tuyệt đối không vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua các biện pháp bảo đảm an toàn.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất, đồng thời cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ liên quan để phục vụ công tác điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
