Hàng triệu người dân châu Âu đang phải chống chọi với những đợt nắng nóng kỷ lục, khiến nhiệt độ vượt ngưỡng 40°C tại nhiều nơi. Tại Pháp, hơn 44 triệu người trong tổng số 67 triệu dân phải sống trong tình trạng cảnh báo đỏ cao nhất về nắng nóng. Một bà mẹ đơn thân 35 tuổi sống trong căn hộ tầng 7 ở phía nam Paris chia sẻ: “Hôm qua tôi ngồi khóc, tôi nghĩ mình sắp chết. Nhà tôi nóng như lò nướng, không thể chịu đựng nổi. Tôi chỉ dám dùng quạt trong thời gian ngắn vì sợ tốn tiền điện. Mỗi đêm tôi chỉ ngủ 2 tiếng. Tôi kiệt sức rồi.”
Nắng nóng cực đoan lan rộng khắp châu Âu
Không chỉ Pháp, các quốc gia như Đức, Đan Mạch, Cộng hòa Séc và Thụy Sĩ cũng ghi nhận nhiệt độ cao chưa từng thấy. Tại Tây Ban Nha, nhiệt độ kỷ lục mọi thời đại được ghi nhận tại vùng Cantabria, nơi nổi tiếng với thời tiết mát mẻ. Đức ghi nhận nhiệt độ cao nhất 41,3°C vào ngày 26/6, vượt qua kỷ lục 41,2°C thiết lập vào tháng 7/2019.
Ông Andreas Flouris, giáo sư sinh lý học tại Đại học Thessaly, cho biết: “Khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất vẫn là Nam Âu, nhưng số vụ tai nạn đang tăng nhanh nhất ở Trung và Bắc Âu. Nhiệt độ lý tưởng để làm việc vào khoảng 16°C. Khi vượt ngưỡng này, cứ tăng thêm 1°C thì năng suất lao động trung bình giảm khoảng 2%.”
Hạ tầng đô thị và y tế chịu áp lực nặng nề
Nắng nóng không chỉ bào mòn sức khỏe con người mà còn làm tổn thương hạ tầng đô thị. Nhựa đường chảy mềm, đường ray tàu hỏa giãn nở và cong vênh khi nhiệt độ bề mặt có nơi lên tới 60°C. Nhiều hãng đường sắt phải giảm tốc độ hoặc hủy chuyến vì lo ngại nguy cơ trật bánh, khiến hàng triệu người mắc kẹt tại các nhà ga oi bức. Hệ thống y tế rơi vào trạng thái căng thẳng khi các cuộc gọi cấp cứu tăng vọt; người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền đổ về bệnh viện do sốc nhiệt, mất nước hoặc suy hô hấp.
Tại các siêu thị điện máy, quạt máy và điều hòa di động rơi vào cảnh cháy hàng cục bộ. Giá điện tăng vọt do nhu cầu làm mát tăng cao nhất trong nhiều thập kỷ, gây áp lực kinh tế lên các gia đình thu nhập thấp.
Biến đổi khí hậu khiến nắng nóng trở nên cực đoan hơn
Theo nghiên cứu do mạng lưới khoa học World Weather Attribution (WWA) công bố, đợt nắng nóng liên tiếp phá vỡ hàng loạt kỷ lục tại châu Âu gần như “không thể xảy ra” nếu quay trở lại 50 năm trước. Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra là nguyên nhân chính. Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng khoảng 1,1°C trong 50 năm qua, làm gia tăng đáng kể khả năng xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan.
Chỉ số trung bình toàn cầu về nhiệt độ cảm nhận, số ngày nắng nóng và số đêm nhiệt đới tăng rõ rệt kể từ những năm 1970. Nhiệt độ cảm nhận cao nhất trong 10 ngày nóng nhất mỗi năm tăng trung bình khoảng 0,27°C mỗi thập kỷ, trong khi nhiệt độ cảm nhận tối thiểu vào những đêm nóng nhất tăng 0,32°C mỗi thập kỷ. Xu hướng này đồng nghĩa với việc trung bình mỗi thập kỷ thế giới ghi nhận thêm 2 ngày nắng nóng mạnh, thêm 1 ngày nắng nóng rất mạnh và tăng thêm 2 đêm nhiệt đới.
Các đợt nóng ban đêm với cường độ như hiện nay có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 100 lần so với năm 2003 – thời điểm đợt nắng nóng lịch sử khiến hơn 70.000 người thiệt mạng.
Dự báo nhiệt độ toàn cầu trong 10 năm tới
Theo bản cập nhật khí hậu toàn cầu giai đoạn 2026-2035 từ Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) do Cơ quan Khí tượng Anh biên soạn, nhiệt độ trung bình toàn cầu có khả năng tiếp tục tăng ở mức kỷ lục hoặc gần kỷ lục trong 5 năm tới. Nhiệt độ trung bình toàn cầu hàng năm gần bề mặt Trái đất trong giai đoạn 2026-2030 được dự đoán sẽ dao động từ 1,3°C – 1,9°C cao hơn mức trung bình của giai đoạn 1850-1900.
Tiến sĩ Leon Hermanson, tác giả chính của báo cáo cho biết: “Hiện tượng El Niño được dự báo sẽ xảy ra vào cuối năm 2026, điều này làm tăng khả năng năm 2027 sẽ trở thành năm phá kỷ lục tiếp theo.” Sự nóng lên toàn cầu có thể vượt quá ngưỡng 1,5°C vào khoảng năm 2030-2035, gây ra những thay đổi sâu sắc trong hệ sinh thái hành tinh. Khu vực Bắc Cực đang ấm lên với tốc độ kỷ lục, nhiệt độ trong mùa đông kéo dài được dự đoán cao hơn 2,8°C so với trung bình giai đoạn 1991-2020, gấp 3,5 lần mức chênh lệch trung bình toàn cầu.
Tác động kinh tế và nông nghiệp
Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 1 về tác động của nắng nóng tại Ấn Độ chỉ ra khi nhiệt độ trung bình tăng đột ngột 1°C, các doanh nghiệp bị thu hẹp 11,6% quy mô hoạt động trong ngắn hạn. Lực lượng lao động bị mất việc phải chuyển sang các ngành phi chính thức với năng suất thấp hơn, gây tổn thất lên đến 4,3% hiệu suất toàn bộ nền kinh tế.
Nghiên cứu do Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện công bố hồi tháng 9/2025 cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 gây thiệt hại gần 50 tỷ USD cho kinh tế châu Âu. Tổng thiệt hại có khả năng lên đến 146 tỷ USD vào năm 2029. Nông nghiệp cũng chịu tác động nặng nề: đợt nắng nóng lịch sử tại Nam Á đầu năm 2026 kích hoạt hạn hán trên diện rộng, tàn phá hơn 1 triệu km² đất canh tác, đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu nông dân.
