Đồng Nai: Hành trình ba thập kỷ bảo vệ rừng và phát triển du lịch sinh thái bền vững
Xuyên suốt hàng chục năm qua, tỉnh Đồng Nai đã khẳng định vị thế là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về công tác bảo vệ và phát triển rừng. Đặc biệt, ngay từ năm 1997, đây là tỉnh đầu tiên trên toàn quốc tiên phong đóng cửa tất cả các loại rừng tự nhiên trên địa bàn, nhằm mục tiêu phục hồi, bảo vệ và phát triển rừng tự nhiên, đồng thời giữ gìn đa dạng sinh học một cách hiệu quả.
Thành tựu nổi bật sau gần 30 năm
Gần ba thập kỷ trôi qua, hàng trăm nghìn héc-ta rừng tự nhiên của tỉnh Đồng Nai luôn được bảo vệ nghiêm ngặt, không để xảy ra các vụ cháy rừng hay phá rừng với diện tích lớn. Tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 25%, góp phần hình thành nên một vùng bảo tồn thiên nhiên quy mô lớn và liền mạch. Nhờ đó, sinh cảnh đặc trưng của vùng Đông Nam Bộ được bảo tồn nguyên vẹn, trở thành nơi sinh sống của nhiều loài động vật quý hiếm, trong đó có voi châu Á.
Ông Võ Văn Một, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai, chia sẻ: "Ý tưởng phát triển nhanh và bền vững xuất phát từ hai nội dung chính. Một là đào tạo xây dựng lớp thanh niên lao động có năng lực trình độ tiếp cận với các điều kiện mới. Hai là phải giữ gìn môi trường sinh thái để có thể cân bằng khi phát triển, không bị ảnh hưởng quá nặng nề đến môi trường và đời sống người dân." Ông nhấn mạnh, trong quá trình thực hiện, tỉnh luôn xác định phải giữ một phần ba diện tích đất là rừng thiên nhiên và nỗ lực bảo vệ nó.
Tiềm năng và cơ hội phát triển
Sau khi sáp nhập, tỉnh Đồng Nai hiện sở hữu tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp hơn 313.000 ha. Đây được xem là nguồn tài nguyên vô giá, đóng vai trò như "lá phổi xanh" của vùng Đông Nam Bộ, đồng thời là di sản thiên nhiên của cả nước và khu dự trữ sinh quyển của thế giới. Không gian rừng ở Đồng Nai còn gắn liền với các di tích lịch sử có giá trị nổi bật và cộng đồng các dân tộc thiểu số vùng ven, tạo điểm cộng cho tỉnh trong việc khai thác các loại hình du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng.
Mới đây, Khu bảo tồn Thiên nhiên-Văn hóa Đồng Nai đã tổ chức ký hợp đồng cho thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí tại điểm du lịch Hồ Sen, khu vực hồ Bà Hào. Mục tiêu là phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái chất lượng cao và chuyên nghiệp, phục vụ nhu cầu ngày càng tăng của du khách.
Định hướng và kế hoạch cụ thể
Tại xã Nam Cát Tiên, nằm liền kề Vườn quốc gia Cát Tiên, Bí thư Đảng ủy xã Võ Hoàng Phương cho biết địa phương quyết tâm tạo sức bật mới về nông nghiệp và du lịch. Cụ thể, xã sẽ tập trung vào:
- Quản lý quy hoạch phát triển du lịch một cách hiệu quả.
- Khai thác tiềm năng và lợi thế gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử và tài nguyên thiên nhiên.
- Xây dựng đồ án quy hoạch phát triển du lịch bài bản để thu hút du khách.
Kỳ vọng của cấp ủy và chính quyền xã là biến vùng đất này thành trung tâm phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và nghiên cứu khoa học lâm sinh của tỉnh Đồng Nai.
Đánh giá từ chuyên gia quốc tế
Giá trị tài nguyên rừng và nỗ lực bảo vệ rừng của Đồng Nai đã được gần 130 chuyên gia trong Nhóm Chuyên gia về voi châu Á, thuộc Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế, đánh giá cao. Sau chuyến khảo sát thực địa tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Khu bảo tồn, Tiến sĩ Prithiviraj Fernando từ Sri Lanka bày tỏ ấn tượng: "Đồng Nai đang sở hữu nguồn tài nguyên rừng đặc biệt quý giá, có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quốc gia. Những giải pháp và thành quả ở đây hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu để nhân rộng ra các tỉnh khác."
Ứng dụng công nghệ trong quản lý rừng
Để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ rừng, các khu bảo tồn tại Đồng Nai đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Cụ thể:
- Trang bị thiết bị bay không người lái với cảm biến và hệ thống GPS để thu thập dữ liệu liên tục về rừng.
- Gắn hơn 400 mã QR vào thân cây cổ thụ, cho phép du khách tự do khám phá và tìm hiểu về chủng loại, giá trị của cây rừng mà không cần hướng dẫn viên.
- Thực hiện các phương án quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng một cách chặt chẽ.
Trong năm 2025, Khu bảo tồn đã phát hiện và tháo gỡ gần 3.500 sợi bẫy các loại, hơn 250 bẫy kẹp và hàng trăm bẫy khác. Đồng thời, đơn vị đã tuyên truyền, yêu cầu hơn 1.790 lượt người vào rừng trái phép ra khỏi rừng và lập hồ sơ xử lý 32 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp.
Định hướng tương lai
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng nhấn mạnh các địa phương vùng giáp ranh cần:
- Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về việc chấp hành quy định pháp luật liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ rừng.
- Chú trọng chất lượng đào tạo, bồi dưỡng trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, công nhân viên các khu bảo tồn.
- Khẩn trương tuyển dụng, bố trí biên chế đảm bảo đủ số lượng theo yêu cầu nhiệm vụ.
- Tăng tốc xây dựng các đề án, dự án đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học-công nghệ.
- Tập trung triển khai tốt đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí giai đoạn 2021-2030.
Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, Đồng Nai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, kết hợp hài hòa giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế-xã hội.
