Nhiều người dù nỗ lực ăn uống kiêng khem để giảm cân nhưng vẫn không thành công. Theo chuyên gia, nguyên nhân có thể là do còn tồn tại những yếu tố khác ảnh hưởng đến cân nặng ngoài chế độ ăn. Y học hiện đại cho thấy béo phì là tình trạng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, chứ không chỉ do mất cân bằng giữa lượng calo nạp vào và tiêu hao. Những yếu tố dưới đây có thể tác động đến quá trình chuyển hóa, cảm giác thèm ăn và khả năng kiểm soát cân nặng, theo Times of India (Ấn Độ).
Căng thẳng kéo dài
Tiến sĩ Anshuman Kaushal, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Robot, Phẫu thuật ít xâm lấn và Phẫu thuật điều trị béo phì, Bệnh viện CK Birla (Ấn Độ), cho biết căng thẳng làm tăng sản xuất hormone cortisol, từ đó kích thích cảm giác thèm ăn. Nồng độ cortisol cao khiến mọi người dễ đói hơn và có xu hướng lựa chọn các thực phẩm giàu năng lượng. Không chỉ vậy, nhiều người còn tìm đến đồ ăn để giải tỏa cảm xúc tiêu cực, đồng thời giảm động lực vận động và tập luyện, từ đó góp phần làm tăng cân.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cũng cho biết căng thẳng kéo dài có thể làm tăng nồng độ cortisol, kích thích cảm giác thèm ăn và thúc đẩy tình trạng viêm trong cơ thể - những yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ béo phì.
Ngủ ít
Thức khuya lướt điện thoại, áp lực công việc, lịch sinh hoạt thất thường và thời gian tiếp xúc màn hình quá nhiều đều ảnh hưởng đến thời lượng và chất lượng giấc ngủ. Theo tiến sĩ Kaushal, thiếu ngủ cũng là một nguyên nhân dẫn đến béo phì vì ngủ không đủ làm thay đổi nồng độ các hormone điều hòa cảm giác đói. Khi ngủ ít, hormone ghrelin - hormone kích thích cảm giác đói - sẽ tăng lên, trong khi hormone leptin - hormone tạo cảm giác no - lại giảm xuống. Điều này khiến mọi người ăn nhiều và ít vận động hơn.
Ông Kaushal nhấn mạnh thêm rằng giấc ngủ không phải là khoảng thời gian “lãng phí”. Đây là lúc cơ thể phục hồi, tái cân bằng các hormone kiểm soát cảm giác đói và mức năng lượng.
Rối loạn nội tiết
Có những người rất nỗ lực giảm cân nhưng vẫn không đạt kết quả như mong muốn. Theo tiến sĩ Kaushal, nguyên nhân có thể nằm ở các rối loạn nội tiết. “Các rối loạn nội tiết cũng có thể là nguyên nhân tiềm ẩn gây béo phì. Những tình trạng như suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), kháng insulin hoặc những thay đổi nội tiết trong giai đoạn mãn kinh có thể làm giảm tốc độ chuyển hóa, thay đổi sự phân bố mỡ trong cơ thể và gây khó khăn trong việc kiểm soát cân nặng. Người mắc các tình trạng này thường khó duy trì cân nặng dù đã thay đổi chế độ ăn”, ông Kaushal giải thích.
Muốn kiểm soát cân nặng, đừng chỉ tập trung vào chế độ ăn uống
Từ đó, tiến sĩ Kaushal cho rằng tình trạng tăng cân bất thường không nên bị xem nhẹ. Nếu cân nặng tăng nhanh không rõ nguyên nhân, việc thay đổi lối sống không mang lại hiệu quả giảm cân hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ rối loạn nội tiết, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. “Cần hiểu rằng ngoài chế độ ăn uống, béo phì còn liên quan đến nhiều yếu tố sinh học, hành vi và tâm lý. Vì vậy, việc kiểm soát cân nặng cần kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng”, tiến sĩ Kaushal nhấn mạnh.
