Cần Thơ đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng giải quyết khủng hoảng nước sạch cho người dân
Trước thực trạng hạ tầng cấp nước xuống cấp nghiêm trọng và nguồn nước ngầm ngày càng suy kiệt, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ đã công bố kế hoạch đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng để cung cấp nước sạch cho người dân trên địa bàn thành phố. Động thái này nhằm giải quyết những khó khăn bức thiết trong việc đảm bảo nguồn nước sinh hoạt, đặc biệt là tại các khu vực ven biển và nông thôn.
Hệ thống cấp nước xuống cấp: Người dân đối mặt với tình trạng thiếu nước triền miên
Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc cung cấp nước sạch cho người dân vùng ven biển và nông thôn tại Cần Thơ đang gặp nhiều bất cập. Dù chưa bước vào cao điểm mùa khô, nhiều hộ dân sống tại các khu vực cuối đường ống dẫn nước thường xuyên rơi vào cảnh không có nước sử dụng. Tình trạng này trở nên đặc biệt nghiêm trọng vào các khung giờ cao điểm từ 17 giờ đến 19 giờ hằng ngày, cũng như trong các dịp lễ, Tết.
Không chỉ thiếu hụt về khối lượng, chất lượng nước cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Nước thường xuyên có màu vàng, đục, lẫn cặn đen và thậm chí có vị mặn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của người dân. Nguyên nhân chính được xác định là do sự lạc hậu và xuống cấp của hệ thống hạ tầng cấp nước.
Hiện nay, có tới 78 trong số 119 trạm cấp nước chỉ có duy nhất một giếng khai thác. Chỉ cần một sự cố kỹ thuật nhỏ, việc cung cấp nước cho cả vùng có thể bị gián đoạn từ 25 đến 30 ngày để chờ sửa chữa và làm thủ tục khoan mới. Hệ thống lọc và xử lý nước cũng không được đầu tư nâng cấp trong thời gian dài, dẫn đến không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh.
Đa số các trạm cấp nước nhỏ lẻ không có máy phát điện dự phòng, do đó, khi xảy ra cúp điện đồng nghĩa với việc cúp nước. Nhiều tuyến ống cuối nguồn chỉ có đường kính 34mm hoặc 49mm, quá nhỏ để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng, chưa kể đến việc phục vụ phòng cháy, chữa cháy hay sản xuất công nghiệp.
Để đáp ứng nhu cầu nước sạch cho khu vực này, tổng công suất cần thiết ước tính khoảng 300.000 m³/ngày đêm. Tuy nhiên, năng lực hiện tại chỉ đạt hơn 118.000 m³/ngày/đêm. Hiện có khoảng 43.000 hộ dân tại 42 địa phương đang thiếu nước sạch hoặc sử dụng nước không đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, vẫn còn hơn 30.000 hộ dân sống phân tán ở những vùng sâu, vùng xa mà mạng lưới cấp nước tập trung chưa thể vươn tới.
Ông Lâm Văn Sên, một hộ dân sống ở xã Vĩnh Hải, khu vực cuối tuyến ống dẫn nước, chia sẻ: “Cứ đến giờ chuẩn bị cơm chiều là nước chảy rất yếu, có khi cả tiếng đồng hồ mới hứng được đầy một thau để tắm rửa cho mấy đứa nhỏ. Nhiều lúc nước bị đục, cặn không xài được.”
Chủ động cấp nước sạch cho dân: Các biện pháp khẩn cấp và kế hoạch dài hạn
Để ứng phó với tình trạng thiếu nước sạch trong mùa khô hạn và xâm nhập mặn dự kiến vào năm 2026, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn thành phố Cần Thơ đã triển khai các phương án khẩn cấp. Ngành chức năng thành phố có kế hoạch thiết lập 37 điểm cấp nước miễn phí tại các khu vực ven biển, vùng sâu, vùng xa. Hiện đã có gần 20 điểm cung cấp nước miễn phí đi vào hoạt động.
Tại các điểm này, các bồn chứa nước sạch dung tích hơn 10.000 lít luôn sẵn sàng để phục vụ những hộ dân sống phân tán, nơi tuyến ống chưa thể vươn tới, đảm bảo người dân có đủ nước sạch sử dụng. Bà Sơn Thị Hồng, sống tại phường Vĩnh Châu, cho biết: “Có điểm cấp nước sạch miễn phí, gia đình tôi không phải mua nước sạch như trước đây, nhất là vào mùa nắng nóng, khô hạn. Tôi mong khu vực này có nhà máy nước lớn để người dân có đủ nước sạch xài quanh năm.”
Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn sẽ tiếp tục triển khai lắp đặt các điểm cung cấp nước sạch miễn phí trên địa bàn các xã Lai Hòa, Vĩnh Hải; các phường Khánh Hòa, Vĩnh Châu, Vĩnh Phước và nhiều địa phương khác trong thời gian tới.
Để giải quyết triệt để bài toán nước sạch, thành phố Cần Thơ đã xây dựng kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí dự kiến hơn 1.022 tỷ đồng. Đây được xem là cú hích mạnh mẽ để thay đổi diện mạo hạ tầng ngành nước.
Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Trần Phú Lộc Thành nhấn mạnh: “Điểm mấu chốt trong chiến lược dài hạn là chuyển dần từ khai thác nước ngầm sang nước mặt. Việc khai thác quá mức nước dưới đất trong nhiều năm qua đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng như sụt lún và cạn kiệt tài nguyên.”
Các công trình xây dựng mới sẽ ưu tiên hoàn toàn nguồn nước mặt, trong khi các trạm hiện hữu phải có lộ trình thay thế nguồn nước. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư 22 danh mục công trình cấp nước quy mô lớn, liên xã. Các nhà máy nước mặt công suất dưới 50.000 m³/ngày, đêm sẽ được xây dựng tại những vùng có nguồn nước mặt thuận lợi. Đồng thời, mạng lưới đường ống sẽ được nâng cấp đồng bộ, đảm bảo nước chảy mạnh và liên tục đến tận cuối nguồn.
Thành phố Cần Thơ cũng tính đến phương án mua nước sạch từ Công ty cổ phần Nước AquaOne Hậu Giang. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xúc tiến kế hoạch đầu tư tuyến ống truyền tải dài gần 100 km và hơn 600 km tuyến nhánh để đưa nước sạch từ Hậu Giang về phủ kín các xã, phường tại Sóc Trăng (cũ). Mặc dù tổng mức đầu tư cho riêng hạng mục này ước tính lên đến 6.000 tỷ đồng và cần lộ trình nhiều năm, nhưng đây được coi là hướng đi bền vững để đảm bảo an ninh nguồn nước.
Trong giai đoạn chuyển giao này, Sở Nông nghiệp và Môi trường mong muốn nhận được sự chia sẻ từ chính quyền địa phương và người dân. Người dân cần thực hiện các biện pháp sử dụng nước tiết kiệm, chủ động trữ nước để phục vụ sinh hoạt hằng ngày.
