Xe bán tải tại Hà Nội đối mặt nguy cơ cấm giờ cao điểm theo quy định mới
Theo Quyết định số 01/2026 của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 1 năm nay, các loại xe tải thông dụng với khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn sẽ bị cấm hoạt động trong khung giờ cao điểm, từ 6 giờ đến 9 giờ sáng và từ 16 giờ đến 19 giờ 30 phút chiều. Đáng chú ý hơn, những xe tải có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên chỉ được phép lưu thông vào ban đêm, từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau.
Tranh cãi về phân loại xe bán tải
Vấn đề nảy sinh khi quy định này bắt đầu được áp dụng cho các dòng xe bán tải. Căn cứ theo Thông tư 53 của Bộ Xây dựng, hầu hết các mẫu bán tải phổ biến trên thị trường, như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50 và Nissan Navara, đều được định danh là "xe tải pick-up cabin kép", tức thuộc nhóm xe tải thông dụng.
Đồng thời, theo cách tính tại Thông tư 39/2024 của Bộ Xây dựng, khối lượng toàn bộ của xe bao gồm xác xe, người và hàng hóa. Với công thức này, đa số các dòng bán tải phổ thông đều có khối lượng toàn bộ vượt mức 2 tấn. Như vậy, theo quy định mới, hàng loạt xe bán tải sẽ phải đối mặt với nguy cơ chỉ được phép chạy vào nội đô từ 21 giờ đêm đến 6 giờ sáng.
Phản ứng từ chủ xe và chuyên gia
Quy định vừa nêu lập tức tạo ra những luồng ý kiến khác nhau trên các diễn đàn. Nhiều chủ xe cho rằng quy định hiện tại đang "ép" bán tải thành xe tải 100%, làm mất đi bản chất đa dụng của phương tiện này, vốn kết hợp giữa tính năng chở người và chở hàng.
Một chủ xe tại Hà Nội chia sẻ: "Nhiều người mua bán tải làm xe cá nhân, nhà ở trong phố. Nếu áp lệnh cấm như xe tải, chẳng lẽ chúng tôi phải đợi đến đêm muộn mới được lái xe về nhà mình?". Bên cạnh đó, người dùng xe bán tải cũng chỉ ra sự bất cập khi họ đang phải đóng thuế trước bạ và phí biển số tiệm cận với xe du lịch, nhưng lại bị giới hạn niên hạn 25 năm và giờ đây phải chịu cảnh cấm đường, cấm giờ như xe tải.
Một số ý kiến đề xuất cơ quan chức năng nên cấm dựa trên "tác động thực tế" lên hạ tầng và tiêu chuẩn khí thải, thay vì chỉ cấm dựa trên "loại xe".
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Quyền - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam (VATA) cho rằng: "Cần nhìn nhận rằng xe bán tải hiện nay chủ yếu phục vụ các hoạt động dân sinh. Người tiêu dùng mua dòng xe này phần lớn xuất phát từ nhu cầu sử dụng 'kép': Vừa để làm phương tiện đi lại cá nhân, phục vụ gia đình, đi du lịch, vừa kết hợp không gian để chở hành lý, xe đạp hoặc các loại đồ đạc có phần cồng kềnh. Dòng xe này thực tế không tham gia nhiều vào các hoạt động kinh doanh vận tải hàng hóa chuyên nghiệp."
Ông Quyền nhấn mạnh: "Nếu chúng ta điều chỉnh quy phạm pháp luật và quản lý xe bán tải như một chiếc xe tải thông thường, điều này chắc chắn sẽ dẫn đến những hạn chế trong việc sử dụng xe của người dân. Sự bất tiện này chắc chắn sẽ tác động trực tiếp và làm suy giảm nhu cầu mua sắm cũng như sức mua chung của thị trường ô tô."
Khuyến nghị từ chuyên gia đăng kiểm
Trước những băn khoăn của người dân, chuyên gia của Cục Đăng kiểm Việt Nam chia sẻ rằng, đúng như tên gọi, xe bán tải mang đặc tính lưỡng tính: Một phần giống xe con chở người, một phần giống xe tải chở hàng. Theo quy chuẩn kỹ thuật được quy định chi tiết tại Thông tư 53 của Bộ Xây dựng, dòng xe này được chia làm 2 nhóm rõ rệt dựa trên tỷ lệ chở người/hàng và kích thước thùng hàng.
- Nhóm xe con pickup: Là những xe có tỷ lệ khối lượng người chia cho khối lượng hàng lớn hơn 80%. Những xe thiên về tính năng chở người này được xếp vào nhóm xe con (chở người từ 8 chỗ trở xuống).
- Nhóm xe tải pickup: Là xe có tỷ lệ khối lượng người chia cho hàng không đạt mốc 80%, xe sẽ mang đặc tính thiên về chở hàng và bị xếp vào nhóm xe tải thông dụng.
Chuyên gia đăng kiểm khuyến nghị chủ xe bán tải không cần phải tự tính toán tỷ lệ phức tạp hay tra cứu tiêu chuẩn kỹ thuật. Để biết chính xác xe của mình thuộc nhóm nào và có bị cấm hay không, chủ xe chỉ cần xem trực tiếp trên giấy chứng nhận đăng kiểm. Theo đó, giấy chứng nhận đã ghi rất rõ ràng phương tiện là xe con pickup (thuộc nhóm xe con) hay xe tải pickup (thuộc nhóm xe tải).
Căn cứ vào thông tin phân loại đã được đăng kiểm "khai sinh" trên giấy tờ này, người lái xe cần chủ động đối chiếu với các biển báo phân luồng của thành phố để tham gia giao thông đúng luật. Trên thực tế, nhiều dòng xe pickup có kích thước và tải trọng rất lớn, không khác gì xe tải thực thụ, do đó việc phân loại chính xác là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả quản lý giao thông.
