Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) chính thức được thành lập, do đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh làm Trưởng ban. Theo Sở Xây dựng, sau khi sáp nhập, TP HCM đã hình thành không gian đô thị liên kết chặt chẽ, nhu cầu đi lại liên vùng tăng cao, đòi hỏi hệ thống giao thông công cộng, nhất là đường sắt đô thị, phải được tổ chức đồng bộ và liên thông theo quy mô vùng đô thị.
Mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030
Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặt ra mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị. Từ cơ sở này, TP HCM phấn đấu đầu tư hoàn thành 8 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 255 km, vượt 55 km so với mục tiêu của Bộ Chính trị. Trong số đó, thành phố đã khởi công, động thổ 3/6 dự án thuộc danh mục các tuyến ưu tiên đầu tư giai đoạn 2026-2030.
Kế hoạch mở rộng đến năm 2035
Sau năm 2030, TP HCM dự kiến đầu tư thêm 7 tuyến hoặc đoạn tuyến với tổng chiều dài khoảng 277 km, nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị lên khoảng 532 km vào năm 2035. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng và kết nối các khu vực trọng điểm trong vùng đô thị.
Các dự án đã khởi công
TP HCM đã tổ chức lễ động thổ dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Công ty Cổ phần Đầu tư và phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed làm nhà đầu tư. Nhà đầu tư đang tích cực hoàn thiện các thủ tục, mục tiêu hoàn thành vào năm 2028. Đồng thời, thành phố khởi công xây dựng dự án tuyến đường sắt đô thị số 2 (tuyến Bến Thành - Tham Lương) dự kiến hoàn thành năm 2030, và tuyến đường sắt đô thị số 2 mới (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm) cũng đặt mục tiêu hoàn thành cùng năm để đồng bộ với tuyến Bến Thành - Tham Lương.
Bên cạnh đó, TP HCM đang đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án: tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; tuyến đường sắt đô thị mới (Bình Dương - Suối Tiên); và giai đoạn 1 tuyến đường sắt đô thị số 6 (đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu).
Phát triển công nghiệp đường sắt
Sở Xây dựng Thành phố cho biết, thực hiện chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ, các cơ chế, khung pháp lý về phát triển công nghiệp đường sắt đã cơ bản đầy đủ, tạo cơ sở cho các chủ đầu tư và doanh nghiệp triển khai. Ban Quản lý Đường sắt đô thị đã tham khảo mô hình của Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và tham vấn các bộ ngành để nghiên cứu, đề xuất xây dựng Đề án mua sắm tập trung hàng hóa công nghiệp đường sắt cho mạng lưới đường sắt đô thị thành phố.
Tầm nhìn dài hạn đến năm 2050
Theo kết quả rà soát của đơn vị tư vấn, mạng lưới đường sắt đô thị TP HCM được định hướng phát triển lên khoảng 1.540 km vào năm 2050 theo quy hoạch tầm nhìn 100 năm. Trong đó, khoảng 1.100 km metro đóng vai trò xương sống của hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn trong vùng TP HCM mở rộng, và khoảng 440 km đường sắt nhẹ (LRT). Mạng lưới mới sẽ tăng cường kết nối khu vực trung tâm TP HCM với các cực tăng trưởng ở phía nam Bình Dương cũ, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, thành phố Đồng Nai và tỉnh Tây Ninh.
