Tại kỳ thi vào lớp 10 năm học 2026-2027 của TP.HCM, môn Ngữ văn phần Đọc hiểu sử dụng đoạn ngữ liệu trích từ truyện Chú robot tưởng mình là người của GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GD&ĐT).
Đề thi khai thác chủ đề cảm xúc và bản ngã
Đề thi mang chủ đề “Những sắc màu cảm xúc”, xoay quanh nhân vật robot Biết Điều. Trong đoạn trích, robot này bắt đầu xuất hiện cảm xúc và suy tư về ký ức, bản ngã cũng như ý nghĩa của việc trở thành con người. Qua cuộc trò chuyện với ông nội, nhân vật đặt ra nhiều câu hỏi về cảm xúc, trí nhớ và những giá trị tạo nên bản sắc cá nhân.
Thí sinh được yêu cầu so sánh giữa robot và con người về cảm xúc, trả lời 4 câu hỏi kèm viết đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề hoặc nét đặc sắc nghệ thuật. Đề thi được đánh giá gần gũi, thời sự và tạo nhiều “đất diễn” cho thí sinh bày tỏ quan điểm đa chiều.
GS Lê Anh Vinh – nhà toán học viết truyện thiếu nhi
GS.TS Lê Anh Vinh sinh năm 1983, quê Thanh Hoá, từng là học sinh chuyên Toán trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội). Thời phổ thông, ông giành huy chương bạc Olympic Toán quốc tế và huy chương vàng Toán châu Á Thái Bình Dương năm 2001.
Với học bổng toàn phần của chính phủ Australia, ông theo học tại Đại học New South Wales, tốt nghiệp thủ khoa chuyên ngành Toán - Tin năm 2005. Năm 2010, ông nhận bằng tiến sĩ của Đại học Harvard (Mỹ) khi mới 27 tuổi. Ông được phong phó giáo sư năm 30 tuổi và trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020.
Ông từng công tác tại trường Đại học Giáo dục (ĐHQG Hà Nội), giữ nhiều vị trí quản lý trước khi được bổ nhiệm Phó Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam năm 2017, và hiện là Viện trưởng. GS Vinh là chủ biên bộ sách giáo khoa Toán tiểu học mới, Trưởng ban biên soạn Chương trình giáo dục mầm non mới, và tác giả nhiều sách thiếu nhi.
Tác phẩm đoạt giải Dế Mèn
Chú robot tưởng mình là người kể về nhân vật Biết Điều – một robot không hoàn hảo, không mạnh mẽ hay siêu việt, mà chỉ rất giống một đứa trẻ đang học cách lớn lên. Theo Nhà xuất bản Kim Đồng, những mẩu chuyện về Biết Điều mang thông điệp nhân văn về việc quan sát thế giới, được là chính mình dù khác biệt.
Tác phẩm do NXB Kim Đồng ấn hành, minh họa của họa sĩ Mèo Zushi, và nhận giải thưởng Khát vọng Dế Mèn thuộc Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn năm 2026.
Chia sẻ trên trang cá nhân tháng 10/2025, GS Vinh cho biết ông dành nhiều thời gian dạy tư duy thuật toán và trí tuệ nhân tạo cho học sinh. Một câu hỏi thường gặp là “Robot liệu có cảm xúc hay không?” – từ đó ông tưởng tượng ra nhân vật Biết Điều. Ông viết: “Cuốn truyện này, tôi viết dành tặng cho các bạn nhỏ, những người đang học cách hiểu mình và hiểu thế giới xung quanh. Nhưng tôi cũng viết cho người lớn, để nhắc chúng ta nhớ rằng: Ai trong chúng ta cũng từng là trẻ con”.
Ông hy vọng độc giả sẽ tin rằng: “Được là chính mình – dẫu có khác biệt – luôn là điều xứng đáng để cố gắng”. “Biết điều” đôi khi không phải là luôn hành xử đúng, mà là biết lắng nghe, đặt câu hỏi và yêu thương theo cách riêng.
