Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, trong đó đề xuất các mức xử phạt cụ thể với nhiều hành vi vi phạm trong dạy thêm, học thêm. Theo dự thảo, mức xử phạt cao nhất từ 30 đến 50 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi tổ chức dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường có thu tiền nhưng không đáp ứng quy định về đăng ký kinh doanh. Đối với giáo viên đang giảng dạy tại các cơ sở giáo dục, dự thảo đề xuất mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng nếu dạy thêm có thu tiền đối với chính học sinh mà mình đang được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Chuyên gia đề xuất siết chặt quản lý dạy thêm
TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng mục tiêu lớn nhất của việc sửa đổi quy định phải là giảm tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan, qua đó giảm áp lực học tập cho học sinh cả trong và ngoài nhà trường. Ông nhận định việc ngành giáo dục đề xuất khung xử phạt là hợp lý, nhưng các quy định cần được thiết kế chặt chẽ, bảo đảm tính răn đe để hạn chế tình trạng lách luật, giúp chính sách đi vào thực tiễn.
Giải pháp lâu dài: Thay đổi phương pháp dạy và học
TS Nguyễn Tùng Lâm nhấn mạnh rằng giải pháp lâu dài vẫn là thay đổi cách dạy và cách học của cả giáo viên, học sinh và phụ huynh trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Chương trình mới không còn đánh giá học sinh chủ yếu qua việc ghi nhớ kiến thức mà tập trung kiểm tra khả năng vận dụng, giải quyết vấn đề và các kỹ năng cần thiết. Vì vậy, việc học thêm theo kiểu học tủ, học vẹt sẽ ngày càng trở nên lạc hậu và kém hiệu quả. “Không nên trông chờ hoàn toàn vào học thêm, điều quan trọng là học sinh phải biết tự học, hình thành động lực phát triển bản thân. Học không phải chỉ vì điểm số hay bằng cấp mà là để phát triển năng lực bền vững”, ông Lâm nói.
Trách nhiệm của giáo viên và chế độ đãi ngộ
Cũng theo TS Nguyễn Tùng Lâm, trong những năm gần đây, chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ dành cho giáo viên được Nhà nước quan tâm, đời sống từng bước được cải thiện. Vì vậy, giáo viên cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong hoạt động dạy học chính khóa, tránh tình trạng vì mục tiêu tăng thu nhập mà dành nhiều tâm sức cho dạy thêm, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy trong nhà trường.
Cần làm rõ khái niệm 'ép buộc' và 'lôi kéo' học sinh học thêm
Thạc sĩ Hồ Như Hiển - Giáo viên Lịch sử Trường Liên cấp Đông Bắc Ga (Thanh Hóa) đánh giá mức xử phạt từ 10 đến 50 triệu đồng, cùng các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, buộc hoàn trả học phí và nộp lại khoản lợi nhuận bất hợp pháp là những đề xuất phù hợp nhằm hạn chế việc học thêm trái quy định hiện nay. Tuy nhiên, ông Hiển kiến nghị dự thảo cần làm rõ hơn các khái niệm như “ép buộc học sinh học thêm”, “lôi kéo học sinh học thêm” hay “cắt giảm nội dung dạy học chính khóa”. “Đây đều là những hành vi cần xử lý nghiêm. Nếu quy định chưa được giải thích cụ thể sẽ rất dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng”, ông Hiển nhận định.
Trách nhiệm của nhà trường và nâng cao chất lượng chính khóa
Thạc sĩ Hồ Như Hiển cũng cho rằng dự thảo cần xác định rõ trách nhiệm của nhà trường và người đứng đầu cơ sở giáo dục. Nếu tình trạng dạy thêm biến tướng diễn ra trong thời gian dài thì không thể chỉ quy trách nhiệm cho giáo viên mà cần xem xét trách nhiệm của các cấp quản lý trực tiếp. “Bên cạnh các biện pháp xử lý hành chính, cần tập trung nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Nếu việc học chính khóa chưa đáp ứng được nhu cầu của học sinh, trong khi áp lực thi cử vẫn còn lớn, thì hoạt động dạy thêm, học thêm sẽ vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau”, ông Hiển bày tỏ. Theo vị giáo viên, cùng với việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cần xây dựng hành lang pháp lý minh bạch để các hoạt động dạy thêm đúng quy định, đáp ứng nhu cầu chính đáng của học sinh được tồn tại và phát triển.
