Học sinh Đồng Tháp đối diện với AI: Những góc nhìn đa chiều về tương lai nghề nghiệp
Trong chương trình Tư vấn mùa thi diễn ra ngày 1.3 tại Trường THPT Trương Định, tỉnh Đồng Tháp, hơn 1.500 học sinh đã tham gia để tìm hiểu thông tin tuyển sinh. Sự kiện này không chỉ là cơ hội để các em khám phá ngành nghề mà còn là diễn đàn để bàn luận về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đến tương lai việc làm.
Lạc quan từ những người trẻ: AI không thể thay thế con người
Bùi Trung Tính, học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định, chia sẻ rằng dù học tổ hợp B00 (toán, hóa, sinh), em đang ôn thi ngành thiết kế đồ họa với hy vọng trở thành freelancer. Tính nhận định: "Nhiều người nói AI sẽ tác động nhiều tới ngành này, nhưng bản thân em thấy AI không thể nào làm bằng con người được". Theo em, mỗi người làm nghệ thuật đều có "chất" riêng, giúp định hình phong cách và tạo ấn tượng với công chúng. Ngược lại, các công cụ AI tạo sinh hiện nay chỉ có cách thể hiện nhất định, dễ nhận ra, và có thể dẫn đến những sản phẩm tương tự nhau, thậm chí vô hồn hoặc lỗi do bản chất thu thập hình ảnh từ nhiều nguồn.
Nguyễn Thành Đạt, học sinh lớp 12 Trường THPT Vĩnh Bình, cũng bày tỏ sự lạc quan về nhóm ngành truyền thông - báo chí. Em mong muốn trở thành nhà sáng tạo nội dung, truyền tải năng lượng tích cực qua văn chương hoặc nghệ thuật. Đạt khẳng định: "AI chỉ là công cụ hỗ trợ theo hướng mình mong muốn, chứ không thể thay thế mình". Em tin rằng trải nghiệm thực tế và cảm xúc chân thật, như trong tác phẩm của các nhà văn Nguyễn Nhật Ánh hay Nguyễn Ngọc Tư, mới là yếu tố then chốt để chiến thắng AI.
Phạm Thị Thùy Dương, học cùng trường với Đạt, nhấn mạnh rằng AI không thể thay con người trong trị liệu tâm lý. Cô cho rằng cảm xúc con người là vô định và là biến số mà AI không thể xác định chính xác. Tuy nhiên, Dương cũng băn khoăn về cơ hội việc làm trong tương lai và liệu có cần học thật giỏi hay học lên cao để cạnh tranh.
Những lo ngại và khó khăn kép từ học sinh và phụ huynh
Trái ngược với sự lạc quan, nhiều học sinh cuối cấp bày tỏ lo ngại về tác động của AI đến đào tạo và thị trường lao động. Lê Nguyễn Tường Vy, học sinh Trường THPT Trương Định, lo lắng rằng AI có thể khiến ngành ngôn ngữ, như ngôn ngữ Trung mà em đam mê, bị đào thải hoặc dẫn đến thất nghiệp. Em chia sẻ: "Chỉ cần đưa văn bản lên và nhập vài dòng lệnh là AI có thể dịch từ đầu tới cuối".
Dương Ngọc Bích, học cùng trường, lại quan ngại về xu hướng giới trẻ sử dụng TikTok hoặc AI để giải quyết vấn đề tâm lý thay vì tìm đến chuyên gia. Điều này, kết hợp với định kiến gia đình về ngành tâm lý học có cơ hội việc làm bấp bênh, tạo ra khó khăn kép cho nữ sinh: thuyết phục gia đình và cạnh tranh với "chuyên gia tự xưng" trên mạng.
Chương trình cũng thu hút nhiều phụ huynh, như chị Thảo, mẹ của học sinh lớp 10, muốn con học logistics thay vì marketing vì triển vọng việc làm. Chị lo lắng: "Tôi lo nhất là học xong 4 năm ĐH, cả tiền học phí, sinh hoạt, ở trọ ở thành phố mất mấy trăm triệu đến cả tỉ bạc, nhưng có khi ra trường lại không xin được việc làm". Chị mong tìm hiểu những ngành bền vững, không bị AI thay thế trong 6-10 năm tới.
Chị Phạm Thị Kim Hạnh, mẹ của Lan Anh, học sinh lớp 12, đến chương trình để cùng con cân nhắc giữa ngành truyền thông đa phương tiện, quản trị lữ hành, nhà hàng khách sạn, hoặc huấn luyện viên võ thuật. Chị tâm tư về sự phù hợp và cơ hội việc làm cho con gái.
Niềm tin vào những nghề truyền thống: Giáo dục và y tế
Một số phụ huynh và giáo viên vẫn giữ niềm tin vào các ngành nghề truyền thống. Cô Xuyên, giáo viên toán ở Đồng Tháp, động viên con trai theo ngành sư phạm toán, tin rằng người thầy có tâm huyết sẽ không bị AI thay thế. Cô chia sẻ: "Gia đình động viên, tư vấn để con chọn ngành này bởi thấy khá phù hợp với sở trường của con, đồng thời phù hợp với hoàn cảnh gia đình".
Chị Nga, phụ huynh có nhiều con theo đuổi ngành y và sư phạm, cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Chị định hướng cho các con học ngành y dược cổ truyền và sư phạm tiếng Anh, với niềm tin rằng nghề thầy thuốc và dạy học sẽ không bị AI thay thế. Chị nói: "Thấy con có tố chất về ngành nào, tôi động viên con học và tư vấn ngành phù hợp".
Chương trình Tư vấn mùa thi tại Đồng Tháp đã phản ánh một bức tranh đa dạng về suy nghĩ của học sinh và phụ huynh trước sự phát triển của AI. Trong khi một số lo ngại về tác động tiêu cực đến việc làm, nhiều người vẫn lạc quan rằng giá trị con người, với trải nghiệm thực tế và cảm xúc chân thật, sẽ luôn chiến thắng công nghệ.
