Bộ trưởng Giáo dục đề xuất kiểm soát mạng xã hội cho trẻ em
Tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì ngày 26/6, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã đề xuất cần có quy định kiểm soát việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội và các công cụ AI chưa được kiểm soát. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta cần có các quy định để quản lý việc tiếp cận của trẻ em đối với mạng xã hội và các công cụ AI chưa được kiểm soát, không phải để hạn chế quyền của người dân mà là để bảo vệ các em".
Theo Bộ trưởng, cùng với chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành nơi học sinh dành nhiều thời gian để học tập, giao tiếp và tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của mạng xã hội và AI đặt ra nhiều thách thức cho công tác bảo vệ trẻ em. Ông cho rằng giáo dục là trách nhiệm của toàn xã hội, cần tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các cơ quan liên quan để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Chuyên gia: Kiểm soát là trách nhiệm của người lớn
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Đặng Hoa Nam, nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nay là Bộ Nội vụ), Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, cho rằng việc nghiên cứu các biện pháp kiểm soát là cần thiết. Ông nói: "Trẻ em là chủ thể có quyền, nhưng phần lớn các quyền của trẻ em do người lớn có trách nhiệm bảo đảm thực hiện. Vì vậy, việc hạn chế hay cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội thực chất là trách nhiệm của người lớn".
Ông Nam nhấn mạnh về mặt công nghệ có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát trẻ em tham gia mạng xã hội, vừa tạo điều kiện học tập, giao tiếp, sáng tạo, vừa giảm thiểu nguy cơ tội phạm và xâm hại. Ông đánh giá cao Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030".
Hai mặt của mạng xã hội và giải pháp theo độ tuổi
Theo ông Đặng Hoa Nam, mạng xã hội mang lại cơ hội học tập, tiếp cận thông tin và phát triển kỹ năng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các nền tảng công nghệ xuyên quốc gia hiện có đủ năng lực kỹ thuật để xây dựng giải pháp hạn chế tác động tiêu cực. Cơ quan quản lý nhà nước cần ban hành quy định pháp luật để kiểm soát, nhưng phải thường xuyên cập nhật do không gian mạng thay đổi liên tục.
Ông Nam cho rằng cần đầu tư công cụ kỹ thuật phục vụ thanh tra, kiểm tra, truy vết, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm trên môi trường mạng. "Với năng lực công nghệ hiện nay, Việt Nam hoàn toàn có thể làm được điều này", ông nói. Nhiều quốc gia như Australia, Indonesia, UAE, Malaysia và Anh đã áp dụng các biện pháp hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội, với độ tuổi giới hạn phổ biến là 16. Ông Nam nhìn nhận việc kiểm soát theo từng độ tuổi phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em, vì mỗi độ tuổi có mức độ trưởng thành khác nhau.
Luật sư: Kiểm soát để bảo vệ, không phải cấm đoán
Luật sư Kim Thị Diễm Trinh, Công ty Luật TNHH Nguyễn Giang, cho rằng cần tiếp cận theo hướng kiểm soát để bảo vệ trẻ em, không phải cấm đoán. Bà Trinh cho biết trẻ em tiếp cận mạng xã hội và AI quá sớm, khả năng tự vệ trước tin giả, nội dung độc hại, dụ dỗ, bắt nạt mạng, khai thác dữ liệu cá nhân còn hạn chế. Nhà nước có trách nhiệm đặt ra lan can pháp lý, phù hợp với Luật Trẻ em và Nghị định 56/2017/NĐ-CP.
Bà Trinh không ủng hộ cấm tuyệt đối hoặc đẩy trách nhiệm cho phụ huynh. Nghị định 147/2024/NĐ-CP yêu cầu quản lý, xác thực tài khoản mạng xã hội và đặt nghĩa vụ với nền tảng, nhưng nếu triển khai máy móc có thể phát sinh nguy cơ thu thập quá mức dữ liệu trẻ em. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Với AI, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, nhưng cần hướng dẫn cụ thể về việc học sinh dùng AI, giáo viên dùng AI, xử lý dữ liệu học sinh và trách nhiệm khi AI tạo nội dung sai lệch. Trọng tâm là quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu, trách nhiệm nền tảng và giáo dục kỹ năng số, không phải dựng hàng rào hành chính khiến trẻ em tách khỏi công nghệ.
