Trong quá trình thi công dự án cải tạo công viên Lê Thị Riêng (quận 1, TP Hồ Chí Minh), các công nhân đã đào sâu xuống khoảng 80m và bất ngờ phát hiện nhiều hài cốt liệt sĩ. Sự việc xảy ra vào ngày 15/4/2025, khi nhóm thợ đang thực hiện công tác đào móng cho một hạng mục công trình.
Phát hiện bất ngờ trong lòng đất
Ông Nguyễn Văn Hùng, chỉ huy trưởng công trình, cho biết: “Khi máy xúc đào đến độ sâu khoảng 80m, các công nhân phát hiện nhiều mảnh xương và di vật như cúc áo, dép cao su, nắp chai... Chúng tôi lập tức dừng thi công và báo cáo lên cơ quan chức năng.” Theo ghi nhận, khu vực phát hiện nằm ở phía đông nam công viên, gần hồ nước.
Xác định ban đầu là hài cốt liệt sĩ
Công an quận 1 và Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (PC02) Công an TP Hồ Chí Minh đã có mặt để khám nghiệm hiện trường. Bước đầu, các chuyên gia pháp y xác định đây là hài cốt của ít nhất 10 người, niên đại khoảng 50-70 năm trước. Những di vật tìm thấy như dây thắt lưng, bi đông nước, và mảnh vải kaki đặc trưng của quân phục thời chiến cho thấy các nạn nhân là bộ đội hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Liên hệ với lịch sử địa phương
Công viên Lê Thị Riêng trước đây từng là khu nghĩa trang lớn của Sài Gòn, nơi chôn cất nhiều liệt sĩ và dân thường trong chiến tranh. Năm 1975, sau ngày thống nhất, khu vực này được cải tạo thành công viên giải trí để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, nhiều ngôi mộ vẫn còn tồn tại dưới lòng đất. Việc đào sâu đến 80m đã vô tình chạm đến những di tích lịch sử quan trọng.
Bà Phạm Thị Lan, 75 tuổi, sống gần công viên, xúc động chia sẻ: “Tôi còn nhỏ khi chứng kiến cảnh chôn cất các liệt sĩ sau trận đánh. Giờ đây, việc tìm thấy hài cốt của họ là niềm an ủi lớn lao, giúp gia đình các liệt sĩ có thể nhận diện và quy tập.”
Phương án xử lý và tìm kiếm thêm
UBND quận 1 đã chỉ đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị liên quan để tiến hành khai quật khảo cổ khẩn cấp. Dự kiến, việc tìm kiếm sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực công viên có độ sâu tương tự. Các nhà khoa học hy vọng sẽ thu thập đủ dữ liệu ADN để truy nguyên danh tính liệt sĩ, từ đó báo tin về cho gia đình.
Phát ngôn viên Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho biết: “Đây là phát hiện có ý nghĩa nhân văn to lớn. Chúng tôi sẽ hỗ trợ tối đa cho TP Hồ Chí Minh trong công tác quy tập và an táng liệt sĩ theo nghi thức trang trọng.”
Tác động đến dự án cải tạo
Dự án cải tạo công viên Lê Thị Riêng có tổng mức đầu tư 500 tỷ đồng, bao gồm xây dựng hồ bơi, khu vui chơi trẻ em và cải tạo cảnh quan. Sau phát hiện này, tiến độ thi công có thể bị chậm lại từ 3-6 tháng để đảm bảo công tác khảo cổ. Tuy nhiên, chính quyền khẳng định sẽ ưu tiên việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ lên hàng đầu.
Trước đó, vào năm 2023, khu vực gần đó cũng từng phát hiện 3 bộ hài cốt liệt sĩ khi đào mương thoát nước. Những phát hiện liên tiếp cho thấy lòng đất Sài Gòn còn ẩn chứa nhiều di tích lịch sử chưa được khám phá.
Kỳ vọng và niềm tin
Việc tìm thấy hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là cơ hội để con cháu đời sau tri ân những người đã hy sinh. Các tổ chức cựu chiến binh, hội liên hiệp phụ nữ đã đề xuất xây dựng một đài tưởng niệm ngay tại công viên để tưởng nhớ các anh hùng.
Theo ước tính, với diện tích 10 ha của công viên, số lượng hài cốt liệt sĩ vẫn còn nằm dưới đất có thể lên đến hàng trăm. Hiện các cơ quan chức năng đang tích cực phối hợp để giải quyết vấn đề một cách thấu đáo, vừa đảm bảo mỹ quan đô thị vừa giữ gìn giá trị lịch sử.
