Ngành dự trữ quốc gia đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định dự trữ quốc gia là một trong 9 thành tố cốt lõi của nguồn lực kinh tế Nhà nước, với mục tiêu đạt ít nhất 1% GDP vào năm 2030 và khoảng 2% GDP vào năm 2045. Đây là bước chuyển lớn trong tư duy quản trị, từ một “kho dự phòng” thụ động thành công cụ chiến lược bảo vệ nền kinh tế.
Vai trò mới của dự trữ quốc gia trong bối cảnh biến động toàn cầu
Theo Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước Bùi Tuấn Minh, trước đây dự trữ quốc gia thường gắn với gạo cứu đói, vật tư phòng chống thiên tai hay thuốc men phục vụ quốc phòng, an ninh trong tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, trước những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, đặc biệt là sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, vai trò này cần được nhìn nhận toàn diện và chủ động hơn.
Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, chịu tác động trực tiếp từ những biến động của kinh tế thế giới. Những bài học từ đại dịch Covid-19 và các cuộc khủng hoảng thương mại toàn cầu đã cho thấy rõ vai trò của dự trữ quốc gia trong việc bảo đảm an ninh kinh tế, ổn định xã hội và ứng phó với tình huống khẩn cấp. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực ứng phó và tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế.
Luật Dự trữ quốc gia 2025: Đổi mới tư duy xây dựng và phát triển
Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15, có hiệu lực từ 1/7/2026. Luật này đánh dấu bước thay đổi quan trọng khi dự trữ quốc gia không chỉ phục vụ cứu trợ, hỗ trợ trong thiên tai, dịch bệnh mà còn hướng tới mục tiêu hình thành nguồn dự trữ chiến lược, tạo nền tảng nguồn lực để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của đất nước. Cục trưởng Bùi Tuấn Minh khẳng định: “Đây là bước chuyển lớn trong tư duy quản trị quốc gia”.
Dự trữ quốc gia không còn chỉ là “kho dự phòng” mà đang được định vị là công cụ quản trị quốc gia quan trọng, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh xã hội và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài. Điều này đòi hỏi phải khẩn trương rà soát, sửa đổi các mục tiêu, nhiệm vụ tại Quyết định số 305/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển Dự trữ quốc gia đến năm 2030 để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Thực trạng và mục tiêu nâng quy mô dự trữ quốc gia
Hiện nay, quy mô dự trữ quốc gia còn mỏng, dự toán chi mua hàng dự trữ chỉ chiếm khoảng 0,05% GDP, rất thấp so với mục tiêu đề ra. Để đạt mục tiêu 1% GDP vào năm 2030 và 2% GDP vào năm 2045, cần đổi mới tư duy trong xây dựng cơ chế, chính sách. Cục Dự trữ Nhà nước đang tập trung đầu tư xây dựng hệ thống kho hiện đại, đổi mới công nghệ bảo quản, nâng cao chất lượng hàng dự trữ. Theo Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống kho do Bộ Tài chính quản lý thời kỳ 2026-2030 có 171 điểm kho với tổng tích lượng 1.386.665 tấn.
Việc hiện thực hóa mục tiêu này là con đường duy nhất để khơi thông các điểm nghẽn, tạo nguồn lực dự trữ đủ mạnh, góp phần tạo ra năng lực phục hồi tốt trước những cú sốc kinh tế. Khi đó, Việt Nam sẽ có hệ thống dự trữ quốc gia mạnh về quy mô, linh hoạt về phương thức và hiện đại về công nghệ, trở thành tấm lá chắn an toàn bảo vệ nền kinh tế.
Nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và định hướng phát triển
Để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tập trung triển khai nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính; tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng các văn bản triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2025. Đặc biệt, Cục sẽ bảo đảm tiến độ dự án “Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành dự trữ quốc gia” – nền tảng để thực hiện chuyển đổi số toàn trình trong lĩnh vực dự trữ quốc gia.
Đồng thời, Cục sẽ phối hợp triển khai xây dựng Hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2026-2030 theo Quyết định số 1528/QĐ-BTC ngày 15/6/2025; chủ động trình các quyết định xuất cấp hàng dự trữ hỗ trợ địa phương bị thiên tai, bão lụt, hạn hán; kịp thời xuất gạo cho học sinh, dự án trồng rừng, vật tư cứu hộ theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
Ngoài ra, Cục chỉ đạo các Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực hoàn thành kế hoạch nhập, xuất lương thực, vật tư năm 2026; triển khai lựa chọn nhà thầu mua vật tư thiết bị theo đúng quy định pháp luật; tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác bảo quản và quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia, bảo đảm an toàn, chất lượng.
Với những bước đi cụ thể, ngành dự trữ quốc gia kỳ vọng sẽ hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, tạo đà vững bước tiến vào giai đoạn phát triển mới, góp phần bảo vệ vững chắc nền kinh tế đất nước.
