Cảnh báo: Thông tin cá nhân bị lợi dụng để khai khống thu nhập, người dân cần cảnh giác
Chỉ với vài thông tin cá nhân cơ bản như số căn cước công dân (CCCD) hay mã số thuế, nhiều doanh nghiệp "lạ" có thể dễ dàng gán chi phí lương cho những người lao động không hề làm việc tại công ty. Tình trạng bị kê khai khống thu nhập này đang xuất hiện ngày càng phổ biến, gây ra không ít hệ lụy cho cá nhân và ngân sách nhà nước.
Hậu quả nghiêm trọng của việc khai khống thu nhập
Hành vi sử dụng thông tin cá nhân trái phép để kê khai khống chi phí tiền lương nhằm tăng chi phí được trừ, với mục đích giảm nghĩa vụ thuế, được xác định là hành vi trốn thuế theo quy định tại khoản 5 Điều 143 Luật Quản lý thuế. Khi bị phát hiện, doanh nghiệp vi phạm sẽ phải đối mặt với các chế tài nghiêm khắc.
Cụ thể, người nộp thuế bị truy thu toàn bộ số thuế trốn, đồng thời bị xử phạt từ 1 đến 3 lần tính trên số thuế trốn. Đối với pháp nhân thương mại là doanh nghiệp, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi có số thuế trốn từ 100 triệu đồng đến 300 triệu đồng, hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã có tiền án về trốn thuế. Mức phạt tiền có thể lên đến từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng theo điểm a khoản 3 Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, khi trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền với mức cao nhất từ 3 đến 10 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm, theo điểm c khoản 5 Điều 200 Bộ luật Hình sự. Đồng thời, các cá nhân có liên quan như giám đốc, kế toán trưởng vẫn có thể bị khởi tố với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức.
Giải pháp cho người dân khi phát hiện bị khai khống
Tiến sĩ Bùi Thị Lệ Phương, Giám đốc Công ty TNHH Tài chính kế toán thuế Centax, khuyến nghị rằng khi phát hiện có doanh nghiệp khai khống thu nhập, cá nhân có thể làm khiếu nại đối với cơ quan thuế. Cơ quan thuế sẽ hỗ trợ trong việc gọi đơn vị chi trả thu nhập khống lên và yêu cầu giải trình.
Quá trình giải trình bao gồm nhiều nội dung như hợp đồng lao động, chứng từ chi trả. Khi chứng minh được không phải là thu nhập của mình, cơ quan thuế sẽ yêu cầu doanh nghiệp kê khai lại số thuế và thu nhập, đồng thời truy thu và xử phạt đơn vị chi trả đó.
Ứng dụng công nghệ trong việc phát hiện và phản ánh
Trong bối cảnh cơ quan thuế đẩy mạnh số hóa và minh bạch dữ liệu, các trường hợp bất thường ngày càng dễ bị phát hiện. Điều này cũng đặt ra yêu cầu người dân cần chủ động kiểm tra, phản ánh để bảo vệ quyền lợi của mình.
Cục Thuế cho biết, hiện trên ứng dụng eTax Mobile, người nộp thuế có thể phản ánh trực tiếp với cơ quan thuế để làm rõ tình trạng khai khống thu nhập. Theo hướng dẫn từ Cục Thuế, đối với trường hợp cá nhân phát hiện doanh nghiệp sử dụng thông tin của mình (tên, mã số thuế, số CCCD) để kê khai, tính chi phí tiền lương khi xác định nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp mà không phát sinh trả thu nhập trên thực tế, gây ảnh hưởng đến dữ liệu và nghĩa vụ quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thì cá nhân đó có thể gửi thông tin phản hồi bằng phương thức điện tử.
Khi người nộp thuế gửi phản hồi qua eTax Mobile hoặc ICanhan, hệ thống sẽ tự động gửi thông tin phản hồi về địa chỉ thư điện tử của doanh nghiệp bị phản ánh, đồng thời gửi cho cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp và cơ quan thuế đang xử lý hồ sơ. Trên cơ sở thông tin do người nộp thuế cung cấp, cơ quan thuế sẽ kịp thời có biện pháp kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm minh đối với doanh nghiệp vi phạm.
Việc chủ động kiểm tra và phản ánh không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần vào công cuộc chống trốn thuế, đảm bảo công bằng xã hội. Người dân cần nâng cao cảnh giác và sử dụng các công cụ hiện đại để tự bảo vệ mình trước những hành vi vi phạm pháp luật.
