Hàng triệu hộ kinh doanh bước vào giai đoạn chuyển đổi thuế quan trọng từ năm 2026
Trong bối cảnh nhiều chính sách thuế mới bắt đầu được triển khai từ năm 2026, hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước đang đối mặt với một giai đoạn chuyển đổi then chốt: từ hình thức nộp thuế khoán truyền thống sang phương thức kê khai dựa trên doanh thu thực tế. Việc hiểu rõ quy định, chuẩn bị dữ liệu chính xác và tiếp cận các giải pháp hỗ trợ hiệu quả đang trở thành yếu tố sống còn, giúp cộng đồng hộ kinh doanh không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao năng lực quản trị và hướng tới phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh ngày càng số hóa.
Hội thảo kết nối cơ quan quản lý và hộ kinh doanh
Hội thảo với chủ đề “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” đã được tổ chức kết hợp cả hai hình thức trực tiếp và trực tuyến, thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các tổ chức hiệp hội, doanh nghiệp công nghệ và đông đảo hộ kinh doanh từ khắp mọi miền đất nước. Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Hồng Sâm, Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, nhấn mạnh: “Hội thảo là diễn đàn quan trọng để cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, giải đáp những vấn đề cấp thiết mà hộ kinh doanh đang quan tâm, từ đó giúp người nộp thuế hiểu đúng quy định, yên tâm tuân thủ và phát triển bền vững trong dài hạn.”
Bước chuyển mình trong quản lý thuế: Từ thuế khoán sang kê khai minh bạch
Tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính, cho biết ngành thuế đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, hướng tới xây dựng một hệ thống thuế minh bạch, công bằng và phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế số. Theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15, bắt đầu từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán sẽ chính thức được bãi bỏ, thay thế bằng phương thức kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế. Đây được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý thuế, nhằm tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng hơn cho mọi chủ thể.
Cùng với đó, Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã được ban hành, bổ sung nhiều quy định mới để phù hợp với thực tiễn kinh doanh đa kênh và sự bùng nổ của thương mại điện tử. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh vẫn còn băn khoăn về cách thức ghi nhận doanh thu, lưu trữ dữ liệu bán hàng, quản lý hóa đơn điện tử cũng như các bước thực hiện kê khai thuế lần đầu. Đặc biệt, không ít ý kiến lo ngại rằng việc kê khai doanh thu từ năm 2026 có thể trở thành căn cứ để cơ quan thuế truy thu nghĩa vụ thuế của các năm trước.
Lãnh đạo Cục Thuế đã khẳng định rõ ràng: doanh thu kê khai theo phương thức mới sẽ không được sử dụng để truy thu thuế đối với giai đoạn trước khi áp dụng thuế khoán, qua đó tạo sự ổn định chính sách và tâm lý yên tâm cho hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi. Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, nhấn mạnh thêm: “Việc chuyển đổi này không nhằm mục đích tăng gánh nặng nghĩa vụ thuế, mà hướng tới xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế số.”
Đồng hành cùng hộ kinh doanh trong kỷ nguyên số
Một nội dung được quan tâm đặc biệt tại hội thảo là sự thay đổi nhanh chóng của các mô hình kinh doanh. Từ các cửa hàng truyền thống tại chợ, tuyến phố thương mại đến gian hàng trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, hoạt động kinh doanh của hộ gia đình ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp. Mô hình bán hàng đa kênh mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng nhưng cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản lý doanh thu, đối soát đơn hàng và lưu trữ dữ liệu phục vụ cho việc kê khai thuế.
Theo các chuyên gia, để thực hiện tốt nghĩa vụ thuế trong bối cảnh mới, hộ kinh doanh cần xây dựng thói quen quản trị tài chính minh bạch, lưu trữ đầy đủ chứng từ, hóa đơn và dữ liệu giao dịch. Việc ứng dụng các nền tảng công nghệ quản lý bán hàng, quản trị dữ liệu và kết nối với hệ thống kê khai thuế điện tử sẽ giúp giảm đáng kể công việc thủ công, đồng thời hạn chế tối đa sai sót trong quá trình kê khai.
Đại diện Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai không đồng nghĩa với việc tăng nghĩa vụ thuế. Trong nhiều trường hợp, mức thuế vẫn được tính theo tỷ lệ trên doanh thu như trước đây, do đó tổng số thuế phải nộp sẽ không thay đổi nếu doanh thu thực tế tương đương. Đối với các hộ kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, một số sàn giao dịch hiện đã thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán theo quy định. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, hộ kinh doanh vẫn cần thực hiện các thủ tục bổ sung như lập bảng kê hàng tồn kho hoặc cung cấp thông tin chi tiết phục vụ cho quyết toán thuế cuối năm.
Theo các chuyên gia, việc chuẩn hóa và lưu trữ dữ liệu kinh doanh một cách hệ thống là bước chuẩn bị cần thiết để đảm bảo việc tính thuế chính xác và minh bạch. Ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, chia sẻ: “Công nghệ sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng với các yêu cầu mới. Các nền tảng quản lý bán hàng giúp tự động ghi nhận doanh thu, quản lý đơn hàng, theo dõi tồn kho và lưu trữ dữ liệu giao dịch một cách hệ thống, từ đó giúp việc kê khai thuế trở nên thuận lợi hơn và hỗ trợ hộ kinh doanh đánh giá hiệu quả hoạt động một cách chính xác.”
Hướng tới tương lai: Nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững
Các đại biểu tham dự hội thảo đều nhận định rằng, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo động lực mạnh mẽ để khu vực hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị, từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh. Khi dữ liệu doanh thu và giao dịch được ghi nhận một cách minh bạch và đầy đủ, hộ kinh doanh có thể dễ dàng theo dõi hiệu quả hoạt động, xây dựng kế hoạch kinh doanh chiến lược, tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức và từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp khi đủ điều kiện.
Các chuyên gia cũng cho rằng, trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn chi tiết và tổ chức các buổi đối thoại chính sách để hộ kinh doanh hiểu rõ lợi ích của việc kê khai thuế minh bạch. Đồng thời, việc phát triển và phổ biến các nền tảng công nghệ hỗ trợ quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử và kê khai thuế sẽ giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.
Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, tổ chức chuyên môn và doanh nghiệp công nghệ, cộng đồng hộ kinh doanh được kỳ vọng sẽ từng bước thích ứng với phương thức quản lý mới, tuân thủ đầy đủ pháp luật thuế và phát triển bền vững trong nền kinh tế số đang không ngừng vận động.
