Cục Thuế cảnh báo tình trạng gian lận thuế qua phần mềm kế toán song song
Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính vừa ban hành công văn khẩn cấp về việc phối hợp ngăn chặn các hành vi gian lận thuế tinh vi, liên quan đến việc sử dụng song song hai hệ thống sổ sách kế toán tài chính. Thông qua công tác quản lý chặt chẽ và nguồn tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan thuế đã phát hiện một số doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh đang lợi dụng phần mềm để vận hành đồng thời từ hai hệ thống sổ kế toán trở lên cho cùng một đơn vị trong một kỳ kế toán năm.
Hai hệ thống sổ sách với mục đích trái phép
Trong đó, một hệ thống sổ được sử dụng để báo cáo giả với cơ quan thuế, trong khi hệ thống còn lại hoạt động nội bộ nhằm ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế. Mục tiêu chính của hành vi này là giảm thiểu nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước, gây thất thoát lớn cho nguồn thu công. Tình trạng này không chỉ vi phạm nghiêm trọng pháp luật về thuế mà còn làm xói mòn lòng tin vào hệ thống quản lý tài chính quốc gia.
Hành vi sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán thông qua phần mềm được xác định là vi phạm nghiêm trọng, căn cứ theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật Kế toán số 88/2015/QH13 và Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13. Theo quy định hiện hành, tất cả các nghiệp vụ kinh tế và tài chính phát sinh đều phải được ghi chép đầy đủ, chính xác và kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất, đảm bảo tính minh bạch và trung thực.
Yêu cầu khẩn cấp đối với nhà cung cấp phần mềm
Cục Thuế đã đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ giá trị gia tăng trong lĩnh vực thuế phối hợp triển khai các biện pháp ngăn chặn hiệu quả. Cụ thể, các tổ chức này được yêu cầu:
- Không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.
- Chủ động tích hợp cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện các dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm kế toán, đồng thời thông báo kịp thời cho khách hàng để phòng ngừa sớm nguy cơ bị lợi dụng vào mục đích gian lận thuế.
- Thực hiện kết nối phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử của người nộp thuế đến cơ quan thuế theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về sử dụng hóa đơn điện tử.
Đặc biệt, Cục Thuế nhấn mạnh việc các tổ chức cần phối hợp chặt chẽ trong cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song hai hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính, bao gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở và địa điểm kinh doanh. Các tổ chức phải lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do mình cung cấp đến hết ngày 31 tháng 3 và gửi về Cục Thuế trước ngày 8 tháng 4. Đồng thời, định kỳ trước ngày mùng 5 của tháng tiếp theo, cần cập nhật thông tin về các trường hợp thay đổi trong danh sách khách hàng.
Chuyên gia đề xuất nâng mức phạt và tăng cường kiểm tra
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, phân tích rằng cơ chế quản lý thuế hiện nay dựa trên quản lý rủi ro và nguyên tắc tự khai, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Tuy có nhiều lợi ích, nhưng cơ chế này cũng tạo khe hở để một số doanh nghiệp lợi dụng sự thông thoáng của pháp luật để phạm luật. Ông Được nhấn mạnh rằng việc kiểm tra rủi ro khó tránh khỏi tình trạng chậm phát hiện gian lận, đặc biệt khi người nộp thuế sử dụng các thủ đoạn tinh vi.
Để ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận thuế dạng này, ông Được đề xuất nâng cao mức phạt. Hiện nay, chế tài xử lý hình sự đối với hành vi trốn thuế chưa đủ sức răn đe, với mức phạt tiền cao nhất chỉ là 4,5 tỷ đồng cho cá nhân và 10 tỷ đồng cho tổ chức, cùng mức phạt tù tối đa 7 năm. Ông kiến nghị cần nâng mức phạt tiền lên cao hơn, đánh mạnh vào yếu tố kinh tế, đồng thời tăng mức phạt tù đối với tội trốn thuế nặng hơn, nhằm thức tỉnh và hạn chế các hành vi vi phạm, cũng như nâng cao hiệu quả của công tác tố giác và phát giác tội phạm.
Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, cũng đồng quan điểm khi cho rằng thời gian tới cần tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế. Ngành thuế phải đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra có trọng tâm và trọng điểm, đồng thời ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin để sàng lọc và xác định những trường hợp có rủi ro cao về thuế, từ đó kịp thời ngăn chặn các hành vi gian lận phức tạp.
