Trung Quốc lên án Mỹ sau chiến dịch không kích tại Iran
Sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích vào Iran, dẫn đến cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, Trung Quốc đã có phản ứng mạnh mẽ. Ngoại trưởng Vương Nghị gọi đây là hành động không thể chấp nhận khi công khai sát hại lãnh đạo một quốc gia có chủ quyền và tiến hành thay đổi chế độ.
Cảnh báo về nguy cơ leo thang ở Trung Đông
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, ông Vương cảnh báo rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đẩy Trung Đông vào vực thẳm. Lời chỉ trích này được đưa ra vào thời điểm quan chức hai bên đang nỗ lực ổn định quan hệ trước chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump dự kiến vào ngày 31/3.
Việc Mỹ loại bỏ hai nhà lãnh đạo thân thiết với Trung Quốc ở Iran và Venezuela khiến quan hệ giữa Washington với Bắc Kinh càng thêm phức tạp. Dù Iran và Venezuela không phải là đối tác thương mại hay quốc phòng quan trọng của Trung Quốc, chiến dịch thay đổi chế độ của Tổng thống Trump đặt ra câu hỏi lớn về mục tiêu tiếp theo của Mỹ.
Phản ứng từ các chuyên gia và nhà phân tích
George Chen, đối tác tại hãng phân tích The Asia Group, nhận định: Làm sao ông Tập có thể cảm thấy mọi thứ vẫn bình thường và sẵn sàng chào đón ông Trump trong tâm trạng vui vẻ. Các nhà đầu tư nên điều chỉnh kỳ vọng về những gì ông Trump có thể đạt được trong chuyến đi Trung Quốc, nếu ông ấy vẫn tới.
Theo ông Chen, tình hình bất ổn ở Iran có thể khiến Trung Quốc thắt chặt hơn quan hệ với Nga để đảm bảo nguồn cung dầu mỏ. Cuối tuần qua, Trung Quốc và Nga đã kiến nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp khẩn để thảo luận về hành động xâm lược vũ trang vô cớ của Mỹ.
Tác động đến kinh tế toàn cầu và nguồn cung năng lượng
Các cuộc không kích của Mỹ và đồng minh đang gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu, khi một khu vực then chốt đối với nguồn cung năng lượng thế giới bị xáo trộn. Trung Quốc mua khoảng 13,4% lượng dầu thô vận chuyển đường biển từ Iran, do đó tình trạng gián đoạn kéo dài có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho các doanh nghiệp Trung Quốc.
Jeremy Chan, nhà phân tích cấp cao tại Eurasia Group, cho biết: Trung Quốc có thể phải tính đến khả năng eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, ảnh hưởng đến nguồn cung dầu mỏ. Ông cũng nhận định chiến dịch quân sự của ông Trump ở Iran sẽ phủ bóng lên cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình, làm giảm kỳ vọng về kết quả thực chất từ hội nghị thượng đỉnh.
Bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn
Ngoài chiến sự ở Trung Đông, Trung Quốc còn đối mặt với căng thẳng leo thang dọc biên giới, bao gồm đụng độ giữa Afghanistan và Pakistan, cũng như quan hệ căng thẳng với Nhật Bản. John Calabrese, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Trung Đông, nhận xét: Tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng ở khu vực lân cận Trung Quốc. Sự liên kết quân sự chặt chẽ giữa Nga và Triều Tiên thu hẹp dư địa xoay xở của Bắc Kinh và làm gia tăng nguy cơ leo thang trên Bán đảo Triều Tiên.
Sau nhiều năm chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden xao nhãng với Trung Đông, Trung Quốc có thêm dư địa để củng cố vị thế ở khu vực này. Iran đã gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải năm 2023 và tham gia khối BRICS, nơi Bắc Kinh đang nỗ lực mở rộng ảnh hưởng.
Phản ứng thận trọng của Trung Quốc và triển vọng tương lai
Bất chấp quan hệ ngày càng sâu rộng với Iran, phản ứng của Trung Quốc trước các cuộc không kích cho thấy sự ủng hộ chủ yếu dừng ở lời lẽ mạnh mẽ và duy trì quan hệ thương mại bình thường. Phong cách thận trọng của Chủ tịch Tập có thể giúp đảm bảo hội nghị thượng đỉnh với ông Trump diễn ra, duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại và giữ mức thuế quan của Mỹ ở mức thấp.
Yun Sun, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Stimson, khẳng định: Trung Quốc đang ở trong cục diện thuận lợi với ông Trump, và chuyến đi Bắc Kinh sẽ diễn ra trong vài tuần nữa. Trung Quốc sẽ không đối đầu quân sự với Mỹ để ủng hộ Iran vào thời điểm này.
Tóm lại, sự kiện không kích Iran đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ Trung-Mỹ, đặt ra những thách thức lớn cho ổn định khu vực và an ninh năng lượng toàn cầu, trong khi Bắc Kinh tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận thận trọng để bảo vệ lợi ích chiến lược của mình.
