Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi mở thông suốt eo biển Hormuz giữa lúc căng thẳng Mỹ - Iran leo thang
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Trung Đông, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã lên tiếng kêu gọi eo biển Hormuz phải được mở hoàn toàn cho hoạt động hàng hải quốc tế. Phát biểu trong cuộc điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman ngày 20/4, ông Tập nhấn mạnh việc duy trì trạng thái mở cửa của eo biển này là vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế.
Mỹ bắt giữ tàu Iran, Tehran đe dọa đáp trả
Sự kiện này diễn ra sau khi quân đội Mỹ bắt giữ một tàu hàng treo cờ Iran tại khu vực eo biển Hormuz vào cuối tuần qua. Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran "sẽ có hành động cần thiết" nhằm vào lực lượng Mỹ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẵn sàng đáp trả quyết liệt, đồng thời cáo buộc Mỹ thực hiện hành động "gây hấn trắng trợn".
Chi tiết cho thấy, Thủy quân Lục chiến Mỹ đã đổ bộ từ trực thăng xuống tàu Touska của Iran sau khi tàu khu trục USS Spruance vô hiệu hóa hệ thống động lực của tàu này. Tàu Touska được cho là đã không tuân thủ cảnh báo từ lực lượng Mỹ trong suốt 6 giờ.
Đàm phán hòa bình tại Pakistan rơi vào bế tắc
Động thái của Mỹ đã khiến vòng đàm phán ngừng bắn thứ hai giữa Tehran và Washington trở nên bất định. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cùng phái đoàn đã tới Islamabad để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán, nhưng Bộ Ngoại giao Iran khẳng định "ở thời điểm hiện tại" chưa có kế hoạch tham gia. Người phát ngôn Esmaeil Baqaei tuyên bố Tehran "không có kế hoạch" tham gia vòng đàm phán tiếp theo sau khi Mỹ áp dụng các biện pháp phong tỏa hải quân.
Eo biển Hormuz vắng lặng, hoạt động hàng hải bị đình trệ
Hậu quả trực tiếp của căng thẳng là eo biển Hormuz gần như không có tàu qua lại trong ngày thứ ba liên tiếp. Chỉ có ba tàu được ghi nhận đi vào vùng Vịnh, trong đó hai tàu chở dầu được cho là rỗng. Các công ty vận tải biển như Ambrey đã khuyến cáo tàu thương mại hủy kế hoạch qua eo biển và quay đầu khi nhận cảnh báo từ Iran.
IRGC trước đó tuyên bố eo biển sẽ tiếp tục bị đóng, dẫn đến 13 tàu phải quay đầu vào ngày 18/4. Một tàu container bị trúng đạn và hai tàu khác báo cáo bị nã súng, khiến không có tàu chở dầu nào qua eo biển trong cả ngày 19/4.
Lời kêu gọi hòa bình từ các nhà lãnh đạo
Chủ tịch Tập Cận Bình không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của eo biển Hormuz mà còn kêu gọi các bên liên quan trong xung đột Iran ngừng bắn và chấm dứt hành động thù địch. Ông nhấn mạnh cần "tận dụng mọi nỗ lực có lợi cho việc khôi phục hòa bình", phản ánh sự gia tăng mức độ trong thông điệp của Bắc Kinh nhằm chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bày tỏ quan điểm ôn hòa hơn, cho rằng Iran cần chấm dứt chiến tranh với Mỹ và Israel càng sớm càng tốt để tập trung tái thiết đất nước. Ông nhấn mạnh "mọi con đường hợp lý và ngoại giao cần được tận dụng để giảm căng thẳng", đồng thời thừa nhận việc kéo dài xung đột "không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào".
Tổng thống Lebanon tách biệt đàm phán với Israel khỏi xung đột Iran
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tuyên bố các cuộc đàm phán hòa bình với Israel cần được tách biệt khỏi bất kỳ tiến trình thương lượng nào nhằm giải quyết xung đột tại Iran. Ông Aoun cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã can thiệp với Israel để đạt được lệnh ngừng bắn và chuẩn bị khởi động tiến trình đàm phán mới.
Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định quân đội Israel sẽ không rút khỏi các vị trí ở miền nam Lebanon trong thời gian lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, cho thấy những thách thức phía trước.
Tác động kinh tế và triển vọng hòa bình
Xung đột đã gây thiệt hại ước tính khoảng 270 tỷ USD cho Iran, với các cuộc không kích của Israel làm tổn thất nặng nề ngành thép, hóa dầu và cơ sở hạ tầng. Trung Quốc, với tư cách là khách mua dầu thô lớn nhất của Iran, cũng bắt đầu ghi nhận tác động lan tỏa từ chi phí năng lượng gia tăng toàn cầu, dù nền kinh tế nước này phần nào tránh được cú sốc nhờ dự trữ dầu và khí đốt lớn.
Các cuộc đàm phán có thể tiếp tục trong tuần này, nhưng chưa có thời điểm cụ thể. Trong bối cảnh này, lời kêu gọi của Chủ tịch Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo khác nhấn mạnh sự cần thiết của giải pháp ngoại giao để ngăn chặn leo thang căng thẳng, đảm bảo ổn định cho khu vực và thế giới.
