Tổng thống Iran kêu gọi chấm dứt chiến tranh để tái thiết đất nước giữa căng thẳng leo thang
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã lên tiếng kêu gọi chấm dứt cuộc chiến với Mỹ và Israel càng sớm càng tốt, nhấn mạnh rằng chiến tranh không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai và Iran cần tập trung vào nhiệm vụ tái thiết đất nước. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau khi Mỹ duy trì phong tỏa eo biển Hormuz và bắt giữ tàu hàng của Iran, dập tắt hy vọng về một bước đột phá ngoại giao.
Đàm phán bế tắc và tuyên bố cứng rắn từ Mỹ
Iran hiện đang do dự về việc cử phái đoàn đến Pakistan tham gia vòng đàm phán thứ hai, sau động thái của Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, tuyên bố vào ngày 20/4 rằng Tehran chưa có kế hoạch tham dự các cuộc đàm phán, đồng thời cáo buộc Mỹ thiếu sự nghiêm túc trong việc thúc đẩy ngoại giao. Tuyên bố này làm gia tăng sự bất định khi lệnh ngừng bắn sơ khai, được công bố ngày 7/4, sẽ hết hạn vào cuối ngày thứ Ba theo giờ Mỹ. Các bất đồng cốt lõi về chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn chưa được tháo gỡ.
Dù Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đang trên đường đến Islamabad, Tổng thống Donald Trump đã lập tức quay lại với phát biểu khiến tình hình tiếp tục leo thang. Trên mạng xã hội, ông đe dọa sẽ hủy diệt hàng loạt nếu không đạt được thỏa thuận, tuyên bố: “Chúng tôi đưa ra một THỎA THUẬN công bằng và hợp lý. Nếu họ không chấm nhận, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran. HẾT THỜI NHÂN NHƯỢNG!”. Phát ngôn này trái ngược hoàn toàn với tuyên bố “thỏa thuận sắp hoàn tất” của chính ông vào thứ Sáu tuần trước.
Iran bác bỏ nhượng bộ và cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận
Phía Iran cũng bác bỏ việc nhượng bộ các yêu cầu then chốt. Ông Baghaei khẳng định: “Việc chuyển giao uranium đã làm giàu chưa bao giờ nằm trong nội dung thảo luận, cả trước đây lẫn hiện tại”. Nhà đàm phán hàng đầu Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cho biết dù ngoại giao có tiến triển nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn, và Iran sẽ không bàn giao thứ mà ông Trump gọi là “bụi hạt nhân”.
Thế cân bằng mong manh bị phá vỡ khi Mỹ từ chối dỡ bỏ phong tỏa dù Iran đã thông báo mở lại eo biển vào thứ Sáu. Hải quân Mỹ sau đó đã nổ súng và chiếm giữ tàu container Touska của Iran tại Vịnh Oman với cáo buộc vi phạm lệnh phong tỏa. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã vô hiệu hóa tàu Touska bằng pháo 5-inch sau khi con tàu này phớt lờ cảnh báo trong 6 giờ, và Thủy quân lục chiến Mỹ hiện giữ quyền kiểm soát phương tiện này.
Sự cố này đã kích ngòi cho cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu. Trong ngày 20/4, giá dầu thô Brent đã tăng vọt 5,2%, vượt ngưỡng 95 USD/thùng, xóa sạch đà giảm của tuần trước. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngay từ khi bắt đầu có hiệu lực, đồng thời Tehran đã thông báo vấn đề này tới bên trung gian Pakistan. Iran cáo buộc Washington tiếp tục phá vỡ thỏa thuận khi áp đặt phong tỏa hải quân, coi đây là hành động leo thang căng thẳng.
Tổng thống Iran đề cao ngoại giao và cảnh báo thách thức tái thiết
Bất chấp sự dè dặt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vẫn để ngỏ khả năng đối thoại. Ông nói: “Cần tận dụng mọi con đường ngoại giao để giảm căng thẳng”, đồng thời thừa nhận sự thiếu tin tưởng vào Washington là “điều không thể phủ nhận”. Trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội, ông cho biết: “Càng quản lý được nhiều vấn đề thông qua lý trí và trong một môi trường bình tĩnh, điều đó càng mang lại lợi ích cho tất cả mọi người”.
Ông Pezeshkian nhấn mạnh ban lãnh đạo quốc gia phải giữ thái độ trung thực để bảo vệ lòng tin của công chúng. Phát biểu trước lực lượng cứu hỏa tại thủ đô Tehran, ông dự báo rằng sau khi chiến sự kết thúc, Iran sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn về tái thiết hạ tầng, đảm bảo nguồn lực tài chính và kiểm soát thị trường.
Tình hình khu vực thêm phức tạp và áp lực đối với Tổng thống Trump
Trong khi đó, tình hình khu vực thêm phức tạp khi Israel vẫn không kích các mục tiêu Hezbollah tại Lebanon, bất chấp lệnh ngừng bắn vừa đạt được tuần trước. Cuộc chiến hiện đã kéo dài quá ngưỡng 6 tuần mà Mỹ và Israel đặt ra. Tổng thống Trump đang chịu áp lực khổng lồ trong việc kết thúc xung đột nhưng phải đảm bảo làm suy yếu được vị thế của Iran tại khu vực.
Tổng thống Pezeshkian kết luận: “Chiến tranh không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai. Iran phải đứng vững chống lại sự bất công và các yêu sách thái quá, nhưng việc tiếp tục cuộc chiến chỉ cản trở công cuộc tái thiết đất nước”. Lời kêu gọi này làm nổi bật nhu cầu cấp thiết về một giải pháp hòa bình, trong bối cảnh thế giới theo dõi sát sao diễn biến tại Trung Đông.
