Tổng thống Trump: Thỏa thuận Iran sẽ được ký kết hôm nay tại Pakistan
Trong một tuyên bố gây chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khẳng định với kênh Fox News rằng thỏa thuận Iran sẽ chính thức được ký kết vào hôm nay, ngày 20/4, tại Pakistan. Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, với những diễn biến mới nhất liên quan đến eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán hòa bình đang ở thế mong manh.
Bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược quan trọng, gần như không có tàu qua lại trong ngày thứ ba liên tiếp. Sự vắng lặng này xuất phát từ những bất đồng giữa Mỹ và Iran về việc lưu thông hàng hải qua khu vực vùng Vịnh. Theo dữ liệu từ MarineTraffic, chỉ có ba tàu được ghi nhận đi vào vùng Vịnh trong vài giờ gần đây, trong đó hai tàu chở dầu được cho là rỗng. Một tàu chở dầu có hàng đã rời đi qua eo biển vào sáng sớm ngày 20/4.
Căng thẳng leo thang khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển, dẫn đến 13 tàu phải quay đầu vào ngày 18/4. Một tàu container bị trúng đạn, hai tàu khác báo cáo bị nã súng, và không có tàu chở dầu nào đi qua eo biển trong cả ngày 19/4. Công ty tư vấn vận tải biển Ambrey đã khuyến cáo các tàu hủy kế hoạch đi qua eo biển Hormuz và quay trở lại điểm xuất phát ngay khi nhận được cảnh báo từ Iran.
Phản ứng của Iran sau vụ bắt giữ tàu
Truyền thông nhà nước Iran ngày 20/4 đưa tin Tehran "sẽ có hành động cần thiết" nhằm vào lực lượng Mỹ, sau khi quân đội Mỹ bắt giữ một tàu treo cờ Iran tại khu vực eo biển Hormuz vào cuối tuần qua. Hãng tin Tasnim dẫn lời IRGC nhấn mạnh đã sẵn sàng đáp trả quyết liệt trước các lực lượng Mỹ xâm nhập, đồng thời chỉ ra rằng lực lượng Iran đối mặt với hạn chế do trên con tàu bị Mỹ nhắm tới có sự hiện diện của thân nhân các thành viên thủy thủ đoàn.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran "không có kế hoạch" tham gia vòng đàm phán thứ hai tại Pakistan, làm dấy lên lo ngại về tiến trình hòa bình. Trước đó, Tổng thống Trump cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi lực lượng Iran nã súng vào tàu di chuyển gần eo biển Hormuz, và đe dọa sẽ tấn công hạ tầng trọng yếu của Iran.
Diễn biến đàm phán và vai trò của các bên
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, cùng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, được cho là đã dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Islamabad để chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ hai. Thủ đô Pakistan đang gấp rút chuẩn bị điều kiện an ninh tối cao tại hai khách sạn lớn để đón các phái đoàn. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran khẳng định "ở thời điểm hiện tại" chưa có kế hoạch tham gia.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nhấn mạnh trong các cuộc gặp ngày 20/4 rằng Iran cần chấm dứt cuộc chiến với Mỹ và Israel càng sớm càng tốt để tập trung vào tái thiết đất nước. Ông cho biết chiến sự đã gây thiệt hại khoảng 270 tỷ USD, với các cuộc không kích của Israel làm tổn thất nặng nề ngành thép, hóa dầu và cơ sở hạ tầng.
Trong khi đó, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tuyên bố trên mạng xã hội X rằng đàm phán với Israel cần tách biệt khỏi xung đột Iran. Ông Aoun cho biết Tổng thống Trump đã can thiệp với Israel nhằm đạt được lệnh ngừng bắn giữa Lebanon và Israel, và đang chuẩn bị khởi động tiến trình đàm phán mới.
Quan điểm của Trung Quốc và tác động kinh tế
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cảnh báo trong cuộc điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman rằng eo biển Hormuz phải được mở hoàn toàn cho tàu thuyền qua lại, phục vụ lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế. Ông kêu gọi các bên liên quan ngừng bắn và chấm dứt hành động thù địch.
Những phát biểu này cho thấy Bắc Kinh gia tăng cấp độ trong thông điệp kêu gọi chấm dứt xung đột, nhất là khi Trung Quốc là khách mua dầu thô lớn nhất của Iran. Nền kinh tế Trung Quốc thời gian qua phần nào tránh được cú sốc giá nhờ dự trữ dầu và khí đốt lớn, nhưng đã bắt đầu ghi nhận tác động lan tỏa từ chi phí năng lượng gia tăng toàn cầu.
Triển vọng và thách thức phía trước
Iran đang "xem xét tích cực" khả năng tham gia đàm phán hòa bình với Mỹ, theo một quan chức cấp cao chia sẻ với Reuters. Nguồn tin này đánh giá cao nỗ lực của Pakistan trong việc tìm cách chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ, có thể tạo điều kiện để Tehran tham gia vòng đàm phán thứ hai. Tuy nhiên, chưa có quyết định cuối cùng.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir, nhân vật trung gian quan trọng, được cho là đã nói với ông Trump rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ trở thành trở ngại đối với tiến trình đàm phán. Trong bối cảnh này, lời tuyên bố của Tổng thống Trump về việc ký kết thỏa thuận hôm nay tại Pakistan mang lại hy vọng nhưng cũng đầy thách thức, khi căng thẳng vẫn tiếp diễn và các bên chưa đạt được đồng thuận cuối cùng.
