Iran Đối Mặt Với Lựa Chọn Quân Sự Hạn Chế Trong Xung Đột Với Mỹ - Israel
Giữa những toan tính khốc liệt của xung đột hiện tại, Iran đang phải đối mặt với một thực tế đầy thách thức: lựa chọn quân sự để đáp trả Mỹ và Israel trở nên hạn chế, chủ yếu xoay quanh các đợt tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa. Ngay từ những giờ đầu tiên của chiến dịch hiệp đồng giữa hai cường quốc, Iran đã hứng chịu thảm họa nặng nề.
Tổn Thất Nặng Nề Về Bộ Máy Lãnh Đạo
Đòn tập kích bằng khoảng 30 tên lửa tầm xa chính xác của Israel vào các tòa nhà ở trung tâm Tehran đã gần như xóa sổ thượng tầng cấu trúc chỉ huy và lãnh đạo của Iran. Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng cùng với Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang và Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đầy quyền lực.
Trong những tuần trước đó, ông Khamenei dường như đã yêu cầu các lãnh đạo quân sự và chính trị chỉ định người thay thế trong trường hợp bất trắc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phản ứng quân sự của Iran trở nên thiếu tính liên kết và đồng bộ sau khi quá nhiều chỉ huy, lãnh đạo thiệt mạng trong thời gian ngắn, theo Dan Sabbagh, nhà phân tích của Guardian.
Phản Ứng Rời Rạc Và Chiến Lược Phòng Thủ
Trong vài giờ đầu, phản ứng của Iran khá rời rạc và yếu ớt, khi chỉ có vài UAV được triển khai để tập kích đáp trả một số mục tiêu trong khu vực. Trong khi đó, các đợt tấn công tiếp nối của Mỹ và Israel vẫn diễn ra dồn dập. Thống kê sơ bộ cho biết Mỹ đã thực hiện 900 đợt oanh tạc trong hơn 12 giờ đầu chiến dịch, trong khi Israel tuyên bố ném bom hơn 1.200 lần trong 24 giờ đầu.
Giới quan sát cho rằng các lựa chọn quân sự của Iran hiện rất hạn chế. Chiến lược của Tehran là dựa vào UAV Shahed và tên lửa đạn đạo để tự vệ thông qua các đòn trả đũa, nhắm vào Israel và loạt căn cứ của Mỹ ở những quốc gia Trung Đông liên quan. Ngày 1/3, Oman, quốc gia từng làm trung gian cho các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran, đã trở thành quốc gia Arab thứ sáu bị tấn công khi hai chiếc UAV nhắm vào căn cứ hải quân Duqm.
Hiệu Quả Hạn Chế Và Tác Động Tâm Lý
Quy mô của các đợt tấn công trả đũa rất lớn, nhưng trong hầu hết trường hợp, chúng không mang lại hiệu quả cao và có khả năng sẽ ngày càng kém hiệu quả hơn, theo giới quan sát. Theo Bộ Quốc phòng UAE, ba người đã thiệt mạng tại nước này sau khi Iran phóng 165 tên lửa và 541 UAV. Trong đó, 35 chiếc UAV đã vượt qua hệ thống phòng không và gây thiệt hại về tài sản, nhưng các tên lửa đều bị đánh chặn hoặc trượt mục tiêu.
Tehran dường như hy vọng bằng việc liên tục tập kích vào loạt mục tiêu, một tên lửa hoặc UAV sẽ lọt lưới phòng không và đủ để gây thiệt hại, buộc Mỹ và Israel phải cân nhắc lại chiến dịch. Trên thực tế, tác động tâm lý từ vụ tấn công nhằm vào khách sạn Fairmont ở Dubai ngày 28/2 có thể còn lớn hơn, do ảnh hưởng tới ngành du lịch tại quốc gia vốn không quen ở tuyến đầu chiến sự.
Kho Dự Trữ Tên Lửa Và Chiến Thuật Tiêu Hao
Jonathan Hackett, tác giả cuốn sách về chiến lược chiến tranh bí mật của Iran, cho biết Tehran sở hữu khoảng 1.500-3.000 tên lửa đạn đạo với tầm bắn và mức độ sẵn sàng chiến đấu khác nhau. Tuy nhiên, Hackett cho biết kho dự trữ tên lửa của Iran đang bị tiêu hao nhanh chóng với chiến thuật phóng như hiện nay. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết tốc độ sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran có xu hướng tăng trong những tháng gần đây và hiện nước này sở hữu khoảng 2.500 quả đạn.
Israel và Mỹ đang nhắm mục tiêu vào các trận địa phóng và cơ sở sản xuất trong chiến dịch oanh tạc hiện tại. Dan Sabbagh nhận định nguồn cung tên lửa đạn đạo của Iran khó có thể duy trì quá vài ngày với cường độ này, buộc họ phải chuyển sang sử dụng UAV Shahed và các dòng drone khác kém hiệu quả hơn.
Hy Vọng Và Thách Thức Trong Ngắn Hạn
Hy vọng lớn nhất của Iran trong ngắn hạn là ngăn chặn các tàu ra vào Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, thông qua sự kết hợp giữa những lời đe dọa và tấn công bằng UAV. Ít nhất 3 tàu chở dầu đã bị ảnh hưởng, trong đó tàu MKD Vyom bị trúng một vật thể bay chưa xác định ngoài khơi Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng. Mục tiêu là nhằm gây ra các tổn thất kinh tế cho Mỹ, và thời điểm then chốt sẽ là phản ứng của giá dầu, như nhà phân tích Dan Sabbagh nhận định.
