Iran Do Dự Đàm Phán Sau Động Thái Leo Thang Của Mỹ Tại Eo Biển Hormuz
Iran đang do dự về việc cử phái đoàn đến Pakistan tham gia vòng đàm phán thứ hai, sau khi Mỹ duy trì phong tỏa eo biển Hormuz và bắt giữ tàu container Touska của nước này tại Vịnh Oman. Động thái này đã dập tắt hy vọng về một bước đột phá nhằm chấm dứt chiến tranh, làm gia tăng sự bất định trong khu vực.
Tuyên Bố Cứng Rắn Từ Tehran Và Washington
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, tuyên bố vào ngày 20/4: “Hiện Tehran chưa có kế hoạch tham dự các cuộc đàm phán. Nhiều dấu hiệu cho thấy phía Mỹ thiếu sự nghiêm túc trong việc thúc đẩy ngoại giao”. Tuyên bố này được đưa ra khi lệnh ngừng bắn sơ khai, công bố ngày 7/4, sẽ hết hạn vào cuối ngày thứ Ba theo giờ Mỹ. Các bất đồng cốt lõi về chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược Hormuz vẫn chưa được tháo gỡ.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức quay lại với phát biểu khiến tình hình tiếp tục leo thang. Trên mạng xã hội, ông đe dọa: “Chúng tôi đưa ra một THỎA THUẬN công bằng và hợp lý. Nếu họ không chấp nhận, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran. HẾT THỜI NHÂN NHƯỢNG!”. Phát ngôn này trái ngược hoàn toàn với tuyên bố “thỏa thuận sắp hoàn tất” của chính ông vào thứ Sáu tuần trước.
Vụ Bắt Giữ Tàu Touska Và Cú Sốc Thị Trường
Thế cân bằng mong manh bị phá vỡ khi Mỹ từ chối dỡ bỏ phong tỏa dù Iran đã thông báo mở lại eo biển vào thứ Sáu. Hải quân Mỹ sau đó đã nổ súng và chiếm giữ tàu container Touska của Iran tại Vịnh Oman với cáo buộc vi phạm lệnh phong tỏa. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã vô hiệu hóa tàu Touska bằng pháo 5-inch sau khi con tàu này phớt lờ cảnh báo trong 6 giờ.
Sự cố này đã kích ngòi cho cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu. Trong ngày 20/4, giá dầu thô Brent đã tăng vọt 5,2%, vượt ngưỡng 95 USD/thùng, xóa sạch đà giảm của tuần trước. Thị trường tài chính thế giới chao đảo trước nguy cơ xung đột leo thang.
Tổng Thống Iran: Chiến Tranh Không Mang Lại Lợi Ích
Bất chấp sự dè dặt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vẫn để ngỏ khả năng đối thoại. Ông nói: “Cần tận dụng mọi con đường ngoại giao để giảm căng thẳng. Chiến tranh không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai”. Tuy nhiên, ông thừa nhận sự thiếu tin tưởng vào Washington là “điều không thể phủ nhận”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngay từ khi bắt đầu có hiệu lực, đồng thời Tehran đã thông báo vấn đề này tới bên trung gian Pakistan. Iran cáo buộc Washington tiếp tục phá vỡ thỏa thuận khi áp đặt phong tỏa hải quân, coi đây là hành động leo thang căng thẳng.
Tình Hình Khu Vực Thêm Phức Tạp
Trong khi đó, tình hình khu vực thêm phức tạp khi Israel vẫn không kích các mục tiêu Hezbollah tại Lebanon, bất chấp lệnh ngừng bắn vừa đạt được tuần trước. Cuộc chiến hiện đã kéo dài quá ngưỡng 6 tuần mà Mỹ và Israel đặt ra. Tổng thống Trump đang chịu áp lực khổng lồ trong việc kết thúc xung đột nhưng phải đảm bảo làm suy yếu được vị thế của Iran tại khu vực.
Nhà đàm phán hàng đầu Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cho biết dù ngoại giao có tiến triển nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không bàn giao thứ mà ông Trump gọi là “bụi hạt nhân”. Ông Baghaei cũng khẳng định: “Việc chuyển giao uranium đã làm giàu chưa bao giờ nằm trong nội dung thảo luận, cả trước đây lẫn hiện tại”.
Với những diễn biến mới nhất, con đường để Mỹ và Iran khép lại xung đột vẫn còn nhiều chông gai, đòi hỏi sự thay đổi cách tiếp cận từ cả hai phía nếu muốn đạt được thỏa thuận hòa bình bền vững.
