Ngân hàng Thế giới (WB) vừa chính thức ghi nhận Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao, bên cạnh Philippines. Quyết định dựa trên mức thu nhập quốc dân bình quân đầu người (GNI) đạt 4.970 USD trong năm 2025, vượt ngưỡng 4.636 USD mà WB đặt ra. Tổ chức này đánh giá kết quả trên phản ánh thành quả của quá trình duy trì tăng trưởng cao, chiến lược phát triển hướng về xuất khẩu, cải thiện môi trường kinh doanh và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng quy mô lớn.
Ngay sau đó, Vietnam Briefing thuộc Dezan Shira & Associates – tổ chức chuyên hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài tại châu Á – nhận định đây là dấu mốc có ý nghĩa biểu tượng và chiến lược, khẳng định Việt Nam trở thành điểm đến đầu tư ngày càng hấp dẫn với chuỗi cung ứng công nghiệp có độ phức tạp cao hơn. Tạp chí Fortune của Mỹ cho rằng việc nâng hạng là minh chứng cho hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế, đồng thời phản ánh khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc toàn cầu nhờ động lực từ xuất khẩu và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Được nâng hạng giữa bối cảnh lịch sử phát triển ấn tượng
Tổ chức tư vấn Alt Strategy lưu ý rằng thành tựu này càng đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh lịch sử. Từ mức thu nhập bình quân đầu người chưa đầy 700 USD sau chiến tranh, Việt Nam đã tiến sát mốc 5.000 USD hiện nay – bước tiến phản ánh gần bốn thập niên đổi mới, hội nhập và cải cách kinh tế. Trong giai đoạn 1986 – 2023, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tăng khoảng 44 lần, mức cao nhất ASEAN. Năm 1986, con số này chỉ khoảng 95 USD; đến năm 2009, Việt Nam đạt 1.120 USD và gia nhập nhóm thu nhập trung bình thấp. Chỉ sau 17 năm, nước này tiếp tục được WB xếp vào nhóm trung bình cao, nhanh hơn Thái Lan (22 năm) và Philippines (30 năm). So với các nước láng giềng, tốc độ tăng thu nhập bình quân của Việt Nam vượt trội: Myanmar tăng 30 lần, Campuchia 15 lần, Singapore 9,6 lần, Indonesia 9,5 lần, Thái Lan 8,3 lần, Philippines 6,8 lần, Malaysia 6,2 lần, Lào 3,8 lần và Brunei 3,5 lần.
Những con số này cho thấy không chỉ quy mô thu nhập được cải thiện mà tốc độ tăng trưởng thu nhập của Việt Nam cũng thuộc nhóm nhanh nhất khu vực. Việc WB nâng hạng không mang ý nghĩa thống kê đơn thuần mà còn là sự ghi nhận một quá trình chuyển đổi kinh tế sâu rộng.
Dự báo tăng trưởng GDP liên tục được nâng mạnh
Sau khi kết quả kinh tế sáu tháng đầu năm vượt kỳ vọng, nhiều định chế tài chính quốc tế đồng loạt điều chỉnh tăng dự báo. UOB dự báo GDP Việt Nam năm nay tăng 8,5%, mức cao nhất Đông Nam Á; Standard Chartered còn lạc quan hơn với mức 9,5% và kỳ vọng đà tăng trưởng kéo dài sang năm 2027. Trước đó, DBS cũng đưa ra dự báo tích cực. Các mức dự báo này được Fortune và Vietnam Briefing xem là tín hiệu khẳng định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, khả năng chống chịu và triển vọng dài hạn của nền kinh tế.
Nikkei Asia trong bài viết ngày 31.7 còn nhận định Việt Nam có thể vượt Thái Lan trong năm 2026 để trở thành nền kinh tế lớn thứ ba Đông Nam Á, chỉ sau Indonesia và Singapore. Những đánh giá này cho thấy niềm tin của cộng đồng quốc tế vào triển vọng trung và dài hạn của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.
Tiêu dùng nội địa – động cơ tăng trưởng mới
Nikkei Asia chỉ ra rằng kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa trên nhiều động lực hơn trước. Cùng với sự mở rộng đầu tư hạ tầng và năng lực sản xuất, cầu tiêu dùng nội địa tăng mạnh đang góp phần hình thành mô hình tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn. Business Times (Singapore) ngày 10.7 nhấn mạnh tiêu dùng nội địa đang dần bứt phá để trở thành “động cơ tăng trưởng mới”, giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài và tạo thêm trụ cột ổn định giữa lúc thương mại toàn cầu tiềm ẩn rủi ro.
Số liệu cụ thể củng cố nhận định này: tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng sáu tháng đầu năm tăng gần 13% so với cùng kỳ, mức mạnh nhất kể từ đầu năm 2023. Chi tiêu hộ gia đình hiện đóng góp khoảng 55% GDP, cho thấy sức mua trong nước ngày càng trở thành nền tảng quan trọng. Hành vi tiêu dùng của người Việt cũng thay đổi, đặc biệt ở nhóm người trẻ, khi chi tiêu chuyển sang các sản phẩm và dịch vụ nâng cao chất lượng cuộc sống, trải nghiệm và thể hiện phong cách cá nhân. Điều này thúc đẩy bán lẻ, thương mại điện tử, du lịch, giải trí, chăm sóc sức khỏe và nhiều dịch vụ khác.
Chuyên gia: Cần nâng chất lượng tăng trưởng, không chỉ quy mô
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP.HCM), đánh giá những nhận định tích cực của quốc tế là tín hiệu đáng khích lệ nhưng đi kèm kỳ vọng lớn. Ông cho rằng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và nâng mức thu nhập bền vững, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ theo đuổi quy mô. “Việc nhiều tổ chức quốc tế đồng loạt đưa ra những đánh giá tích cực còn xuất phát từ khả năng thích ứng của nền kinh tế Việt Nam trước các biến động bên ngoài. Chúng ta đang từng bước chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng cân bằng hơn, trong đó thị trường trong nước giữ vai trò ngày càng lớn”, ông nói.
TS Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM, nhấn mạnh rằng sự thay đổi trong cách nhìn của các tổ chức và truyền thông quốc tế xuất phát từ những chuyển biến thực chất. “Đó không còn là những kỳ vọng hay dự báo, mà đã được chứng minh bằng kết quả thực tế”, ông nói. Theo ông, Việt Nam đã phát đi thông điệp rõ ràng về mô hình tăng trưởng mới dựa trên chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và đổi mới khoa học – công nghệ, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Hùng cũng cho rằng việc WB ghi nhận tăng trưởng thực chất qua thu nhập bình quân và các dự báo lạc quan không chỉ là đánh giá kỹ thuật mà thực chất là “tín hiệu niềm tin” đối với toàn bộ nền kinh tế. Một quốc gia có triển vọng tín nhiệm tích cực sẽ có lợi thế lớn trong đàm phán với định chế tài chính quốc tế, thu hút các tập đoàn đa quốc gia, phát triển trung tâm tài chính và xây dựng thị trường vốn quy mô lớn. “Hình ảnh mới của Việt Nam được khẳng định trên trường quốc tế không chỉ định vị một vị thế mới cho nước ta mà còn định vị chuỗi giá trị chung của kinh tế khu vực và thế giới”, TS Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh.
Dù vậy, các tờ báo quốc tế cũng lưu ý những thách thức. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam dù đã bước sang nhóm trung bình cao nhưng vẫn thấp hơn nhiều nền kinh tế trong khu vực; tăng trưởng xuất khẩu có thể chịu tác động từ các diễn biến thương mại toàn cầu và xu hướng gia tăng rào cản. Theo giới phân tích, chính sự kết hợp hài hòa giữa xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa sẽ là chìa khóa giúp kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu, đồng thời tận dụng dư địa phát triển rất lớn khi các dự án hạ tầng hoàn thành và thu nhập người dân tiếp tục được cải thiện.
