Việt Nam đang nổi lên như một trong những nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, theo đánh giá của Hiệp hội Di động Toàn cầu (GSMA). Tổ chức này vừa trao giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 cho Việt Nam, ghi nhận những bước tiến mạnh mẽ trong quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.
Đóng góp của kinh tế số vào GDP ngày càng lớn
Năm 2024, kinh tế số đóng góp khoảng 18,3% GDP của Việt Nam, tiến gần mục tiêu 20,5% trong năm 2025. Đến năm 2030, tỷ trọng này được kỳ vọng đạt khoảng 30% GDP. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng GDP quý I/2026 đạt 7,83% so với cùng kỳ năm trước.
Việt Nam được đánh giá cao về tốc độ tăng trưởng
Ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, cho biết nhiều quốc gia phải ghen tỵ với tốc độ tăng trưởng GDP tiệm cận 2 chữ số của Việt Nam. Chỉ trong vòng 7-8 năm, Việt Nam đã chuyển mình từ một quốc gia gần như không được nhắc tới trong các lĩnh vực 5G hay AI thành điểm đến được giới công nghệ toàn cầu theo dõi sát sao. Lãnh đạo GSMA đánh giá Việt Nam đang bước vào giai đoạn tốt nghiệp từ một nền kinh tế đang phát triển để trở thành quốc gia dẫn đầu về kinh tế số trong khu vực. Hiện Việt Nam được xếp trong nhóm MI360 - nhóm các quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế số nhanh và năng động nhất ASEAN.
Thách thức từ lừa đảo trực tuyến và làm chủ công nghệ
Dù vậy, GSMA cũng cảnh báo nhiều thách thức có thể kìm hãm đà tăng trưởng của nền kinh tế số Việt Nam. Lừa đảo trực tuyến đang trở thành vấn đề đáng lo ngại khi quy mô thiệt hại ước tính lên tới khoảng 500 triệu USD. Ông Julian Gorman nhận định đây là virus làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng - yếu tố cốt lõi đối với sự phát triển của kinh tế số. Nếu không xử lý hiệu quả các vấn đề liên quan đến bảo mật và an toàn dữ liệu, mục tiêu trở thành quốc gia số mạnh của Việt Nam sẽ đối mặt nhiều rủi ro.
Một thách thức khác là nguy cơ trở thành quốc gia chỉ tiêu thụ công nghệ thay vì làm chủ công nghệ. GSMA cho rằng Việt Nam cần tránh việc chỉ đóng vai trò mắt xích chi phí thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc chỉ là thị trường tiêu thụ AI. Thay vào đó, Việt Nam cần phát triển các mô hình AI nội địa, dựa trên đặc thù văn hóa, ngôn ngữ và hành vi xã hội trong nước. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng cần được thúc đẩy mạnh hơn để tận dụng tối đa hạ tầng số đã đầu tư.
Việt Nam có thể vươn lên vị trí thứ hai ASEAN
Theo GSMA, Indonesia hiện vẫn là nền kinh tế số lớn nhất ASEAN về quy mô tuyệt đối, song Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn về tốc độ tăng trưởng và khả năng bắt kịp. Tổ chức này dự báo Việt Nam có thể trở thành nền kinh tế số lớn thứ hai ASEAN vào năm 2030. Để đạt mục tiêu này, Việt Nam cần thúc đẩy hài hòa tiêu chuẩn về phổ tần, chia sẻ dữ liệu và an ninh mạng với các quốc gia trong khu vực nhằm hình thành sức mạnh số chung của ASEAN.
Ba xu hướng định hình tương lai kinh tế số
Trong giai đoạn tới, GSMA cho rằng tăng trưởng kinh tế số của Việt Nam sẽ không còn phụ thuộc vào các sáng kiến riêng lẻ mà dựa trên mức độ gắn kết và hiệu quả thực thi chính sách. Ba xu hướng chính được dự báo sẽ định hình giai đoạn phát triển tiếp theo gồm: dòng vốn đổ vào lĩnh vực bán dẫn và AI; sự phát triển của 5G cùng các nền tảng AI-RAN, Open Gateway; và xu hướng siết chặt khung pháp lý liên quan đến bảo vệ dữ liệu, chống lừa đảo trực tuyến.
Theo đánh giá của GSMA, Việt Nam có tiềm năng trở thành quốc gia tạo ra công nghệ AI thay vì chỉ đóng vai trò thị trường tiêu thụ trong tương lai.
