Kim ngạch xuất khẩu cua ghẹ và giáp xác của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 246 triệu USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ, theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP). Đây là mức tăng cao nhất trong các mặt hàng thủy sản chủ lực, nhờ thị trường Mỹ cấp lại kết quả công nhận tương đương cho nghề ghẹ bơi của Việt Nam, gỡ bỏ nguy cơ bị cấm nhập khẩu.
Bức tranh xuất khẩu thủy sản 7 tháng
Xuất khẩu thủy sản tháng 7/2026 đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 7 tháng, kim ngạch đạt gần 6,78 tỷ USD, tăng 11,5%. Đà tăng này củng cố triển vọng cả năm có thể vượt mốc 12 tỷ USD. Tuy nhiên, số liệu tháng 7 cũng cho thấy giai đoạn tăng trưởng thuận lợi nhất đã qua khi mức tăng chung chỉ còn 4,8%, cá tra giảm 6,1%, cá ngừ gần như không tăng, và EU, Hàn Quốc, Trung Đông cùng giảm hai con số.
Trong khi đó, nhuyễn thể có vỏ (nghêu, sò, ốc...) đạt hơn 178 triệu USD, tăng 29,5% - một trong hai nhóm hàng có tốc độ tăng nổi bật nhất. Ngược lại, nhuyễn thể chân đầu (mực, bạch tuộc) có dấu hiệu giảm do giá nguyên liệu cao và sức mua chậm lại tại một số thị trường châu Á.
Vì sao cua ghẹ tăng đột biến?
Đại diện VASEP lý giải, Mỹ đã cấp lại kết quả công nhận tương đương cho nghề ghẹ bơi của Việt Nam sau quá trình xem xét bổ sung, qua đó gỡ rủi ro cấm nhập khẩu. Tuy nhiên, việc được công nhận không loại bỏ hoàn toàn nghĩa vụ xác nhận nguồn gốc đối với các mã hàng bị đánh dấu. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh lô hàng không thuộc nghề cá bị cấm hoặc không sử dụng nguyên liệu không đủ điều kiện. Danh sách mã HTS, nghề cá và vùng khai thác có thể được cập nhật, nên rủi ro hồ sơ vẫn hiện hữu.
Thuế 301 của Mỹ - thách thức lớn
Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký VASEP, cho biết kịch bản xuất khẩu trên 12 tỷ USD vẫn khả thi sau kết quả 6,784 tỷ USD của 7 tháng đầu năm. Tuy nhiên, tăng trưởng những tháng còn lại có thể thấp hơn đáng kể so với mức 11,5% hiện tại. Yếu tố tác động trực tiếp nhất là thuế mục 301 của Mỹ, với mức 12,5% áp lên hàng Việt Nam, tạo ra ba hệ quả cụ thể:
- Hợp đồng mới với Mỹ sẽ được đàm phán lại, nhà nhập khẩu có thể yêu cầu giảm giá FOB, chia sẻ thuế hoặc chỉ ký hợp đồng ngắn hạn.
- Việt Nam bất lợi hơn Ecuador, Ấn Độ và Indonesia - các nguồn cung chịu mức thuế 10% - đặc biệt với tôm chân trắng, cá ngừ đóng hộp và sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn.
- Thuế mới được cộng với thuế MFN, chống bán phá giá và chống trợ cấp nếu có, khiến quyết định mua hàng ngày càng phụ thuộc vào từng doanh nghiệp và mã hàng.
Mặt tích cực, Việt Nam đã ban hành quy định cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ đầu tháng 9/2026. Đây là cơ sở để Việt Nam trao đổi với Mỹ và kiến nghị điều chỉnh mức thuế 12,5%.
Vietfish 2026 - cơ hội kết nối
Từ ngày 19-21/8, Hội chợ triển lãm thủy sản quốc tế (Vietfish) sẽ diễn ra tại TP.HCM. Trong bối cảnh ngành thủy sản đối mặt nhiều thay đổi về thị trường, tiêu chuẩn, công nghệ và phát triển bền vững, Vietfish 2026 không chỉ trưng bày sản phẩm mà còn là nền tảng kết nối giao thương, cập nhật xu hướng và thúc đẩy hợp tác trong chuỗi cung ứng. Hội chợ quy tụ các nhóm sản phẩm đa dạng, từ thủy sản chế biến đến sản phẩm giá trị gia tăng, tạo cơ hội cho nhà mua hàng tiếp cận sản phẩm mới phù hợp với phân khúc bán lẻ, dịch vụ thực phẩm và các thị trường mục tiêu như EU, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc.
