Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tình hình giải ngân vốn đầu tư công 5 tháng đầu năm 2026 vẫn chưa có nhiều chuyển biến tích cực. Tính đến ngày 31/5, tổng số vốn giải ngân đạt 219.359 tỷ đồng, tương đương 21,6% kế hoạch do Thủ tướng giao. Con số này cho thấy tiến độ giải ngân vẫn khá chậm so với mục tiêu đề ra.
Phân bổ vốn còn nhiều tồn tại
Thủ tướng đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước năm 2026 với tổng số vốn hơn 1,013 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn 79.689 tỷ đồng chưa được phân bổ thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Các địa phương đã chủ động bổ sung thêm 13.326 tỷ đồng vốn cân đối ngân sách địa phương so với kế hoạch được giao. Đồng thời, khối lượng vốn từ các năm trước được kéo dài sang năm 2026 lên tới 127.975 tỷ đồng. Tổng kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao đạt hơn 1,15 triệu tỷ đồng, bao gồm vốn được Thủ tướng giao, vốn địa phương bổ sung và nguồn vốn kéo dài.
Về công tác phân bổ vốn, đến hết tháng 5, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết hơn 1 triệu tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn địa phương tự bổ sung, số vốn đã được phân bổ đạt 990.711 tỷ đồng, tương đương 97,8% kế hoạch giao. Tuy nhiên, vẫn còn 22.732 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 12 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương, chiếm khoảng 2,2% tổng kế hoạch vốn.
Nhiều bộ ngành giải ngân dưới 1%
So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân gần như không thay đổi, dù giá trị giải ngân tuyệt đối đã tăng thêm 34.817 tỷ đồng. Cả nước hiện có 8 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung. Trong nhóm này có Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Công Thương, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển Việt Nam cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đồng Nai, Thái Nguyên, Cà Mau và Gia Lai.
Ngược lại, có tới 27 bộ, cơ quan trung ương và 19 địa phương giải ngân thấp hơn mức bình quân chung. Đáng lưu ý, một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân gồm Kiểm toán Nhà nước, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Thanh tra Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Đài Truyền hình Việt Nam và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.
Giải pháp thúc đẩy giải ngân
Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương nghiêm túc khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra; đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các đơn vị có tỷ lệ giải ngân cao và triển khai quyết liệt hơn các giải pháp quản lý, sử dụng vốn đầu tư công.
Bên cạnh đó, các địa phương cần khẩn trương hoàn thành quy hoạch các mỏ vật liệu ngay trong quý II/2026 nhằm bảo đảm nguồn cung cho các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án trọng điểm. Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, tăng cường kiểm tra, bình ổn giá, đồng thời nghiên cứu cơ chế điều phối liên vùng và thúc đẩy sử dụng vật liệu thay thế nhằm giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung.
Đối với công tác giải phóng mặt bằng, Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu các địa phương tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, bảo đảm có mặt bằng sạch trước khi triển khai thi công, tránh tình trạng dự án chờ mặt bằng làm chậm tiến độ giải ngân. Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được đề nghị sớm báo cáo Chính phủ để trình Quốc hội sửa đổi Luật Đất đai trong năm 2026. Trong thời gian chờ sửa đổi, các vướng mắc phát sinh cần được chủ động tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý kịp thời.
