Vải thiều Bắc Ninh năm nay đạt doanh thu kỷ lục hơn 9.000 tỷ đồng, tăng hơn 44% so với năm trước, dù sản lượng giảm nhẹ so với mùa vụ trước. Giá bán bình quân khoảng 55.200 đồng/kg, mức cao nhất từ trước đến nay, khẳng định vị thế đặc sản có giá trị cao.
Sản lượng và chất lượng vải thiều
Sản lượng vải thiều toàn tỉnh đạt 131.560 tấn, giảm so với năm 2025, nhưng chất lượng được nâng lên rõ rệt. Ngay sau khi kết thúc vụ 2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo sản xuất, tiêu thụ vải thiều năm 2026 với phương châm “chủ động từ sớm, đồng bộ từ cơ sở, lấy chất lượng làm nền tảng, lấy thị trường làm định hướng”.
Trên thực địa, công tác tổ chức sản xuất được triển khai theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Toàn tỉnh quản lý 243 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu với diện tích hơn 17.450 ha cùng 42 cơ sở đóng gói đủ điều kiện. Chương trình “Vườn vải đẹp” đã tạo giá trị lan tỏa với 143 vườn được công nhận và tích hợp vị trí trên Google Maps, góp phần phát triển mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm.
Liên kết sản xuất và tiêu thụ
Anh Vi Văn Hải, nông dân xã Phúc Hòa, cho biết vườn vải của anh được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và đã ký thỏa thuận bao tiêu dài hạn 5 năm với doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản, Mỹ, Australia, với mức giá bình quân 35.000 đồng/kg. Anh nhấn mạnh việc ký hợp tác bao tiêu không chỉ giúp giá ổn định ở mức cao mà còn đảm bảo quả vải được sản xuất theo quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt, dưới sự giám sát chặt chẽ của doanh nghiệp. Quả vải thường xuyên được lấy mẫu đánh giá chất lượng để khi thu hoạch có thể vượt qua các tiêu chí xuất khẩu.
Mô hình liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp và nông dân ngày càng phát triển mạnh, giúp chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang kinh tế nông nghiệp có định hướng thị trường. Song song với sản xuất, hoạt động xúc tiến thương mại có nhiều đổi mới, kết hợp hiệu quả giữa xúc tiến trực tiếp và môi trường số.
Xúc tiến thương mại và thương mại điện tử
Sở Công thương chủ động xây dựng kế hoạch từ sớm, phối hợp với Bộ Công thương, các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp logistics và các sàn thương mại điện tử. Các đoàn công tác xúc tiến tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Canada và một số nước châu Âu được tổ chức. Trong nước, hội nghị kết nối cung cầu, chương trình livestream và sự ra đời Câu lạc bộ KOL và KOC tỉnh Bắc Ninh tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.
Chị Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội của TikTok Shop, cho biết nền tảng này đã giúp vải thiều Bắc Ninh tiếp cận hơn 70 triệu người dùng thông qua video ngắn, livestream, trung tâm mua sắm và chương trình tiếp thị liên kết. Riêng vụ năm 2026, bốn phiên livestream ngay tại vườn đã tiếp cận hơn 10 triệu người dùng, góp phần tiêu thụ hơn 100 tấn vải qua các sàn thương mại điện tử.
Đẩy mạnh công nghiệp chế biến
Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Vifoco, doanh nghiệp đầu tiên ở miền Bắc được APHIS (Mỹ) cấp chứng nhận cơ sở đóng gói vải tươi xuất khẩu, đã đầu tư công nghệ chế biến sâu và đẩy mạnh các sản phẩm như vải đóng lon, cấp đông. Đại diện Vifoco cho biết vải thiều có mùa vụ ngắn chỉ 30 đến 45 ngày gây áp lực quá tải, chất lượng nguyên liệu chưa đồng đều, chi phí logistics hàng không cao. Do đó, Vifoco đang nghiên cứu áp dụng công nghệ AI trong phân loại, xây dựng trung tâm chiếu xạ, áp dụng bao bì khí điều chỉnh (MAP) để xuất khẩu đường biển, chuẩn hóa HACCP, ISO và đa dạng hóa sản phẩm giá trị gia tăng như nước ép vải, cốt vải, vải sấy dẻo.
Hạ tầng logistics cũng được tỉnh quan tâm. Trung tâm Logistics Quốc tế Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập) với quy mô 67 ha, được phê duyệt là trung tâm logistics hạng II cấp quốc gia, kết nối đa phương thức với sân bay Nội Bài, Gia Bình, cảng Hải Phòng, cửa khẩu Hữu Nghị và ga đường sắt quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí, tăng tốc độ lưu thông và đáp ứng yêu cầu bảo quản lạnh cho nông sản xuất khẩu.
Định hướng phát triển bền vững
Ông Nguyễn Thế Thi, lãnh đạo Sở Công thương, khẳng định năm 2026 là năm công tác chỉ đạo sản xuất và tiêu thụ vải thiều được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp và đồng bộ hơn so với các năm trước. Từ khâu sản xuất đến lưu thông, xuất khẩu đều được chuẩn bị theo hướng chủ động, gắn chặt giữa yêu cầu của thị trường với chất lượng sản phẩm. Các địa phương như xã Lục Ngạn, Phúc Hòa cũng phát huy vai trò chủ động trong xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại gắn với du lịch.
Ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, khẳng định Bắc Ninh đẩy mạnh công nghiệp chế biến để nâng cao giá trị gia tăng, nghiên cứu đầu tư cơ sở chiếu xạ hiện đại phục vụ cả vùng; tổng kết kinh nghiệm từ các vườn đạt năng suất chất lượng cao để nhân rộng, tuyển chọn giống ưu tú và từng bước giải vụ, phát triển trái vụ thích ứng biến đổi khí hậu. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng vải thiều Bắc Ninh thật sự trở thành loại quả đặc sản có giá trị cao.
Để đạt được điều đó, cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng ngay từ khâu sản xuất đến tiêu thụ; chỉ những quả đạt tiêu chuẩn về chất lượng, mẫu mã mới đưa ra thị trường tươi, còn những sản phẩm chưa đạt yêu cầu cần được chuyển sang chế biến để gia tăng giá trị. Mùa vụ 2026, quả vải thiều Bắc Ninh đang từng bước khẳng định vị thế đặc sản có giá trị cao với chất lượng được đặt làm nền tảng, thị trường được định hướng. Những điều này đã giúp vải thiều Bắc Ninh vươn xa, mang lại thu nhập bền vững cho người dân và nâng tầm thương hiệu nông sản Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
