Việt Nam đang tiên phong mở cửa thị trường Ấn Độ cho trái sầu riêng. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), dự kiến sầu riêng Việt Nam sẽ chính thức được xuất sang Ấn Độ từ tháng 7 năm 2026. Hiện tại, cơ quan chức năng hai nước đang hoàn tất các thủ tục kỹ thuật cần thiết. Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, sầu riêng Việt Nam sẽ là loại trái cây đầu tiên khai mở thị trường hơn 1,4 tỉ dân này, vượt trước cả Thái Lan. Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với ngành hàng sầu riêng trong việc mở rộng thị trường.
Ấn Độ - 'Mỏ vàng' mới cho sầu riêng Việt Nam?
Trước sầu riêng, Việt Nam đã thành công trong việc mở rộng xuất khẩu thanh long vào thị trường Ấn Độ. Kết quả, hiện thị trường 1,4 tỉ dân này chỉ xếp thứ hai sau Trung Quốc trong việc tiêu thụ thanh long Việt Nam. Từ thành công đó, kỳ vọng Ấn Độ sẽ trở thành 'mỏ vàng' mới cho sầu riêng Việt Nam đang khiến thị trường ngập tràn phấn khởi. Tuy nhiên, theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), việc Ấn Độ chuẩn bị mở cửa cho sầu riêng Việt Nam chắc chắn là tín hiệu đáng mừng, nhưng kỳ vọng kim ngạch tăng vọt ngay lập tức như với Trung Quốc thì hơi khó. Bởi Trung Quốc là thị trường 'đang chờ hàng' nên kim ngạch xuất khẩu tăng vọt ngay khi mở cửa. Ông Nguyên nhấn mạnh: 'Thị trường Ấn Độ đối với sầu riêng Việt Nam mang tính chất chiến lược dài hạn hơn là một mỏ vàng có thể khai thác ngay lập tức. Nó hấp dẫn ở khía cạnh mở đường, đa dạng hóa thị trường'.
Thách thức trong việc xây dựng thị trường
Với Ấn Độ, Việt Nam là người mở cửa, tạo dựng lại thị trường từ đầu nên sẽ tốn nhiều công sức để 'tập' cho người tiêu dùng làm quen với loại trái cây này. Nếu làm tốt, sầu riêng Việt Nam sẽ chiếm được 'cảm tình' với người tiêu dùng tốt hơn, giống như người Trung Quốc có thói quen với sầu riêng Thái Lan. Thực tế, phần lớn người Ấn chưa từng nghe tới sầu riêng. Chính vì vậy, phát triển thị trường này cần đầu tư bài bản vào tiếp thị và xây dựng trải nghiệm người dùng. Điều này đòi hỏi chi phí không nhỏ và tốn thời gian khá dài.
Hạ tầng chuỗi lạnh và logistics
Mặt khác, hạ tầng chuỗi lạnh tại Ấn Độ còn yếu cũng là thách thức lớn, trong khi với sầu riêng tươi, yêu cầu về chuỗi lạnh là không thể thiếu. Hơn nữa, hệ thống logistics lạnh của Ấn Độ tuy đang phát triển nhưng chưa đồng đều, đặc biệt tại các thành phố tầm trung và khu vực nội địa. Sầu riêng đông lạnh có thể phù hợp hơn để thâm nhập ban đầu, không phải sầu riêng tươi. Một yếu tố nữa là khoảng cách địa lý từ Việt Nam sang Ấn Độ bằng đường biển mất nhiều thời gian hơn sang Trung Quốc. Sầu riêng tươi nhanh chín, đòi hỏi chuỗi cung ứng lạnh cực kỳ chuẩn xác. Chi phí vận chuyển cao sẽ đẩy giá thành sầu riêng tại Ấn Độ lên mức rất đắt đỏ, vô tình biến thành mặt hàng xa xỉ, khó tiếp cận số đông.
Cạnh tranh từ các đối thủ
Dù có nhiều thách thức nhưng các đối thủ là Thái Lan và Malaysia cũng đã và đang tìm cách tiếp cận thị trường này. Đặc biệt, Malaysia với công nghệ cấp đông sâu (sầu riêng múi) sẽ có lợi thế trong việc tiếp cận các thị trường xa. Ông Nguyên nhận định: 'Thị trường Ấn Độ đối với sầu riêng Việt Nam mang tính chất chiến lược dài hạn hơn là một mỏ vàng có thể khai thác ngay lập tức. Có thể Ấn Độ sẽ phù hợp cho các dòng sản phẩm chế biến sâu như sầu riêng cấp đông, sầu riêng sấy hơn là sầu riêng quả tươi nguyên trái nhờ lợi thế bảo quản lâu'.
