Tờ mờ sáng, anh Hồ Văn Hưng (31 tuổi, dân tộc Gié Triêng, thôn 4) đã ra rẫy cắt cỏ voi, chặt thêm vài cây chuối non mang về khu chuồng nuôi hươu. Tiếng dao băm thức ăn vừa dứt, đàn hươu sao chậm rãi bước lại, quây quanh máng. Con hươu đực lớn nhất được anh nuôi riêng; cặp nhung đầu tiên đã nhú dài hơn 3 cm khiến cả gia đình không giấu được niềm vui. “Đó là cặp nhung đầu tiên của gia đình mình”, anh Hưng cười.
Thay đổi từ nuôi bò sang nuôi hươu
Trước đây, gia đình anh Hưng thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ bò để phát triển sinh kế. Tuy nhiên, do chủ yếu chăn thả tự nhiên, đàn bò thường xuyên mắc bệnh nên hiệu quả kinh tế không như mong muốn. Đầu tháng 6/2026, khi được địa phương hỗ trợ 5 con hươu sao, vợ chồng anh mạnh dạn vay gần 20 triệu đồng để dựng chuồng trại. Cùng với con giống, gia đình anh còn được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, trồng cỏ và phòng bệnh.
“Trước giờ, bà con chỉ quen nuôi trâu, bò, heo nên khi nghe hỗ trợ hươu ai cũng vừa mừng vừa lo. Mình chỉ thấy hươu trên tivi chứ chưa bao giờ nghĩ có ngày nuôi ngay tại nhà”, anh Hưng chia sẻ. Sự lạ lẫm đó cũng là tâm trạng chung của nhiều hộ dân trong xã khi lần đầu tiếp cận mô hình mới.
Nguồn thu từ nhung hươu
Không riêng gia đình anh Hưng, ông Hồ Văn Vương (60 tuổi, thôn Phước Công) cũng đã có nguồn thu đầu tiên từ đàn hươu sau hơn 3 tháng tham gia mô hình. Vừa qua, gia đình ông bán cặp nhung đầu tiên, thu về gần 7 triệu đồng. “Theo tôi, nuôi hươu hiệu quả hơn trâu, bò. Mỗi năm có thể cắt nhung 2 lần, nếu chăm sóc tốt có thể được 3 lần. Có thêm khoản thu nhập này, gia đình đỡ vất vả hơn trước”, ông Vương nói.
Theo người dân, mỗi con hươu đực cho khoảng 0,7 - 1,2 kg nhung mỗi lần, trung bình 2 lần mỗi năm. Với giá bán từ 10 - 12 triệu đồng/kg, mỗi con có thể mang lại nguồn thu khoảng 15 - 20 triệu đồng. Đây là con số đáng kể so với thu nhập từ trồng trọt và chăn nuôi truyền thống trên vùng cao.
Vượt qua rào cản tập quán sản xuất
Theo ông Lê Văn Diện - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Phước Chánh, khó khăn lớn nhất khi triển khai mô hình không nằm ở kỹ thuật, mà là thay đổi tập quán sản xuất của người dân. “Bà con quen nuôi trâu, bò nhiều năm nên khi nghe đến hươu sao, ai cũng băn khoăn, sợ khó nuôi và không biết bán sản phẩm ở đâu”, ông Diện cho biết.
Để người dân vững tin hơn, chính quyền địa phương cử cán bộ đến từng hộ hướng dẫn làm chuồng, trồng cỏ, chăm sóc đàn hươu và kỹ thuật khai thác nhung. Đặc biệt, xã kết nối với các hợp tác xã ở Hà Tĩnh để thu mua sản phẩm, giúp người dân yên tâm sản xuất. Nhờ đó, những hộ nuôi thí điểm đã dần quen với quy trình chăm sóc mới, từ khâu vệ sinh chuồng trại đến chế độ dinh dưỡng cho từng con vật.
Nhân rộng mô hình, hướng tới liên kết
Đợt đầu tiên, xã Phước Chánh hỗ trợ 75 con hươu giống cho 15 hộ dân, mỗi hộ 5 con. Sau hơn 3 tháng triển khai, nhiều con hươu đực đã bắt đầu cho những cặp nhung đầu tiên, mang lại nguồn thu bước đầu cho người dân. Chị Nguyễn Thị Nhất (33 tuổi, thôn 3) là một trong những hộ đăng ký tham gia sau khi chứng kiến các hộ nuôi trước có thu nhập từ nhung hươu. “Thấy các hộ nuôi trước bán được nhung, lại có đơn vị đến tận nơi thu mua nên tôi mạnh dạn tham gia. Sau gần 3 tháng chăm sóc, đàn hươu phát triển tốt, gia đình rất phấn khởi”, chị Nhất chia sẻ.
Từ 15 hộ ban đầu, đến nay mô hình đã mở rộng lên 25 hộ. Nhiều hộ khác tiếp tục đăng ký, địa phương phải lập danh sách để tiếp tục hỗ trợ khi được phân bổ nguồn kinh phí. Sự lan tỏa này cho thấy hiệu quả thực tế của mô hình đã thuyết phục người dân, thay vì chỉ dựa vào tuyên truyền.
Theo ông Lê Đình Tài, Chủ tịch UBND xã Phước Chánh, điều đáng mừng nhất sau những tháng đầu triển khai không chỉ là số lượng hươu được đưa vào chăn nuôi, mà là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. “Trước đây, bà con chủ yếu chăn nuôi theo kinh nghiệm. Nay người dân đã chủ động học kỹ thuật, đầu tư chuồng trại, trồng cỏ và tính chuyện phát triển đàn. Đây là nền tảng để địa phương tiếp tục mở rộng mô hình, hình thành vùng nuôi hươu lấy nhung gắn với chuỗi liên kết, góp phần nâng cao thu nhập cho đồng bào Gié Triêng”, ông Tài nhấn mạnh.
Từ loài vật từng chỉ thấy trên tivi, hươu sao đang dần trở thành lối mở sinh kế, giúp nhiều hộ đồng bào Gié Triêng ở Phước Chánh từng bước nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo bền vững. Mô hình không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ con giống mà còn mở ra hướng phát triển lâu dài, gắn sản xuất với thị trường, đúng tinh thần chuyển đổi sinh kế cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
