Nhiên liệu sinh học đang giữ vai trò chiến lược trong chính sách năng lượng của Pháp và Liên minh châu Âu (EU), được xem là giải pháp chuyển tiếp nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường chủ quyền năng lượng trong bối cảnh địa chính trị và giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh những năm gần đây.
Sau hơn hai thập niên thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, châu Âu đang bước vào giai đoạn tăng tốc hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Không chỉ đầu tư vào xe điện và năng lượng tái tạo, khu vực này vẫn duy trì và tái định vị vai trò của nhiên liệu sinh học, từ giải pháp cứu cánh trong nông nghiệp và an ninh năng lượng trở thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái năng lượng xanh thế hệ mới.
Pháp tiên phong với xăng E10
Pháp là quốc gia châu Âu đầu tiên đưa xăng E10 (SP95) vào sử dụng từ năm 2009, dần trở thành loại xăng phổ biến nhất tại các trạm nhiên liệu. Từ năm 2018, trên khắp nước Pháp, các trạm bơm xăng phải dán biển hiệu mới gồm E5, E10 (xăng SP95 và SP98) hay B7 và B10 (diesel). Ngay cả khi xe điện ngày càng phổ biến, các cây xăng bán xăng sinh học vẫn đông khách. Với nhiều tài xế Pháp, nhiên liệu sinh học là lựa chọn thực tế trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động.
Lịch sử và chính sách phát triển
Nhiên liệu sinh học ở châu Âu không bắt đầu từ câu chuyện khí hậu, mà từ những cú sốc dầu mỏ thập niên 1970 và bài toán dư thừa nông sản. Năm 2003, EU ban hành Chỉ thị 2003/30/EC, đặt mục tiêu tỷ lệ tối thiểu 5,75% nhiên liệu sinh học trong giao thông vào năm 2010. Các chính sách tiếp theo như RED I (2009), RED II (2018) và RED III (2023) đã đưa nhiên liệu sinh học trở thành một phần trong lộ trình chuyển đổi năng lượng của châu Âu.
- Năm 2003: Chỉ thị 2003/30/EC thiết lập khung pháp lý đầu tiên.
- Năm 2009: RED I nâng mục tiêu năng lượng tái tạo trong giao thông lên 10% vào năm 2020.
- Năm 2018: RED II khống chế tỷ lệ nhiên liệu sinh học thế hệ 1 ở mức tối đa 7% và bắt buộc dán nhãn đồng nhất.
- Năm 2021: Gói Fit for 55 đặt mục tiêu cắt giảm 55% phát thải vào năm 2030.
- Năm 2023-2025: RED III và ReFuelEU Aviation nâng chỉ tiêu năng lượng tái tạo ngành giao thông lên 29% vào năm 2030 và luật hóa lộ trình pha trộn SAF.
Tiêu chuẩn khắt khe đối với nhiên liệu sinh học
EU áp dụng các tiêu chí môi trường nghiêm ngặt đối với nguyên liệu đầu vào. Nhiên liệu sinh học từ phá rừng, lấn chiếm đất ngập nước hoặc đất than bùn sẽ không được cấp chứng nhận bền vững. Về chất lượng đầu ra, các tiêu chuẩn kỹ thuật EN 228 (xăng) và EN 590 (diesel) quy định chặt chẽ các thông số như áp suất hơi, thành phần hóa học và độ ổn định nhiên liệu.
Xăng E10 lưu hành tại Pháp và EU phải tuân thủ EN 228:2025 với hàm lượng ethanol từ 9% đến 10% thể tích, hàm lượng oxy tối đa 3,7% khối lượng và hàm lượng lưu huỳnh tối đa 10 ppm. Từ cuối năm 2018, toàn bộ trụ bơm và phương tiện mới tại châu Âu phải sử dụng hệ thống nhãn nhiên liệu thống nhất với ký hiệu hình tròn cho xăng (E5, E10) và hình vuông cho diesel (B7, B10).
Thực tế áp dụng tại Pháp
Pháp thương mại hóa xăng SP95-E10 từ ngày 1/4/2009. Đến cuối năm 2025, SP95-E10 chiếm 62,5% tổng sản lượng xăng tiêu thụ toàn quốc, với 7.500 trạm xăng lắp đặt cột bơm E10 (hơn 70% tổng số trạm). 100% trạm xăng trên đường cao tốc cung cấp E10. Nhờ chính sách thuế ưu đãi, E10 luôn rẻ hơn xăng thường từ 4 đến 10 centime/lít.
Dòng xăng sinh học nồng độ cao Superéthanol-E85 cũng ghi nhận tăng trưởng mạnh với 4.020 trạm phân phối (42% tổng số trạm). 93% tài xế Pháp có thể tiếp cận trạm E85 trong bán kính 10 km. Tổng số phương tiện sử dụng công nghệ Flex-E85 đạt hơn 418.000 xe, giúp tiết kiệm hơn 1.000 euro/năm cho người chạy 20.000 km.
Lợi ích kinh tế và môi trường
Nhiên liệu sinh học giúp giảm phát thải đáng kể. Theo ePURE, ethanol sinh học châu Âu cắt giảm trung bình 79,1% khí thải nhà kính so với nhiên liệu hóa thạch. Riêng tại Pháp, tiêu thụ nhiên liệu sinh học năm 2025 giúp giảm 2,7 triệu tấn CO2, tương đương rút 1,4 triệu xe xăng khỏi lưu thông. Superéthanol-E85 giảm 90% bụi mịn và 50% CO2 so với xăng khoáng.
Ngành công nghiệp này tạo việc làm cho 55.000 nông dân và 9.000 lao động trực tiếp, gián tiếp, đóng góp 580 triệu euro vào cán cân thương mại nhờ cắt giảm nhập khẩu dầu thô.
Tương lai: Nhiên liệu sinh học thế hệ mới
EU đang chuyển trọng tâm sang nhiên liệu sinh học thế hệ mới từ rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp và sinh khối không cạnh tranh với lương thực. Lộ trình ReFuelEU Aviation yêu cầu tỷ lệ SAF bắt buộc tăng từ 2% (2025) lên 70% (2050). Pháp thử nghiệm mô hình Superéthanol-E85 100% tái tạo, phối trộn ethanol sinh học với hydrocacbon tái tạo tiên tiến.
Bất chấp sự phát triển của xe điện, nhiên liệu sinh học vẫn giữ vai trò quan trọng. EU điều chỉnh quy định, cho phép 10% thị phần xe động cơ đốt trong mới sau 2035 nếu sử dụng nhiên liệu sinh học hoặc tổng hợp. Hàng triệu xe xăng hiện tại sẽ cần nhiên liệu xanh trong 20-30 năm tới. EU cũng đang xây dựng tiêu chuẩn E20 (xăng pha 20% ethanol) để cắt giảm thêm 40% carbon.
Xe điện là tương lai dài hạn, nhưng xăng E10 là bạn đồng hành bắt buộc trong quá trình chuyển dịch năng lượng tại châu Âu.
