Mực nước lũ vùng đầu nguồn sông Cửu Long đang thấp hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm, có nơi thuộc thượng nguồn Campuchia thấp hơn đến 1,63 m. Theo dự báo, miền Tây năm nay sẽ “đói lũ” do ảnh hưởng của El Nino và việc các đập thủy điện thượng nguồn tích nước, gây ra nhiều hệ lụy cho sản xuất nông nghiệp, nguồn lợi thủy sản và đời sống người dân.
Hiện tượng El Nino và đập thủy điện khiến mực nước sông Mê Kông xuống thấp
Theo các chuyên gia, mực nước sông Mê Kông năm nay đặc biệt thấp do ảnh hưởng của El Nino khiến lượng mưa tại chỗ ở vùng hạ lưu vực (Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam) giảm mạnh. Cùng với đó, các đập thủy điện thượng nguồn tăng cường tích nước. Theo tính toán, mùa lũ sông Mê Kông năm nay chậm khoảng 6 tuần so với trung bình các năm.
Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia sinh thái học Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), tóm tắt: Dự báo năm nay, miền Tây sẽ “đói” lũ. Nước lũ về ít không chỉ ảnh hưởng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trước mắt mà còn làm gia tăng nguy cơ khô hạn, xâm nhập mặn trong mùa khô sắp tới. Thêm vào đó, nguồn lợi thủy sản tự nhiên từ thượng nguồn sông Mê Kông xuôi theo dòng nước lũ về vùng ĐBSCL sẽ giảm đáng kể.
Người dân miền Tây buồn bã, lo lắng khi mùa lũ vắng bóng
Hình ảnh những cánh đồng ngập nước ngày nào dự báo sẽ không xuất hiện trong năm nay khiến nhiều người dân miền Tây không khỏi chạnh lòng. Bạn đọc Lê Bình Nguyên bày tỏ: “El Nino với thủy điện kết hợp, bà con miền Tây gặp khó. Mong nhà nước sớm có phương án hỗ trợ cho người dân”.
Khác với nhiều vùng trên cả nước, lũ như người bạn được mong chờ hằng năm của miền Tây. Bạn đọc Vũ Quốc Huy cảm thán: “Miền Tây mùa lũ, phù sa nhiều cá, lúa tươi ngập đồng… Giờ lũ chẳng thấy đâu, làng trên xóm dưới bâng khuâng ngóng chờ”. Cùng tâm trạng, bạn đọc Đồng Mai Phương Anh chia sẻ: “Ai sống ở miệt sông nước mới biết, lũ về không chỉ có nước mà còn là mùa của niềm vui, mùa của câu chuyện đoàn tụ. Giờ khô hạn triền miên, mọi ký ức dễ đâu mất sạch…”
Thiếu lũ, nguồn lợi thủy sản suy giảm kéo dài
Cũng theo Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện: Nước ít, diện tích ngập cũng ít và cá không có nơi trú ngụ để kiếm ăn, sinh sản. Chu kỳ sụt giảm nguồn lợi thủy sản từ tự nhiên có thể kéo dài trong 2 - 3 năm tiếp theo. Khi nguồn lợi thủy sản tự nhiên sụt giảm sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống bà con miền Tây.
Bạn đọc Phạm Thanh Tùng viết: “Đọc mà thấy lo quá, miền Tây giờ mưa đã ít, giờ còn “đói” lũ thêm thì rất khó. Thủy điện tích nước nhiều quá cũng ảnh hưởng đó”. Bạn đọc Nguyễn Quốc Thanh phân tích: “Mưa thì các thủy điện trên thượng nguồn lo tích nước vào các đập nên nước xuống hạ nguồn ít. Khi các thủy điện ở thượng nguồn xả nước phát điện xem như nước sẽ bình bình lúc nào cũng có mà không gây lũ về như trước đây... Điều này sẽ làm cho hệ sinh thái tự nhiên sẽ bị thay đổi theo thời gian”.
Nỗi lo mất mùa, khô hạn, xâm nhập mặn
Chia sẻ thêm, bạn đọc Nguyễn P. Phương kể: “Nhà mình ở An Giang, năm nào cũng trông lũ về để bơm nước vào ruộng. Năm nay nghe tin lũ ít, chắc nguy cơ mất mùa tăng lắm đây. Khó thật sự!”. Bạn đọc Nguyễn Ngọc Hà cũng lo lắng: “Cứ kiểu này, vài năm nữa chẳng còn cái mùa “ăn cá linh, hít phù sa” ở miền Tây luôn quá. Giờ xuống chợ kiếm cá đồng cũng hiếm rồi”.
Tương tự, bạn đọc Đức Hùng trăn trở: “Lũ mà vậy năm nay người dân miền Tây chắc lại khổ rồi. Đất đai dễ bị khô, ruộng đồng thiếu nước thì làm ăn thế nào đây trời? Đọc mà lo lắng cho quê mình quá”.
Kiến nghị giải pháp thích ứng lâu dài
Nhiều bạn đọc mong muốn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường, cơ quan quản lý và địa phương sớm có thêm biện pháp hỗ trợ người dân, bà con nông dân trong sinh kế trong những năm lũ ít về cũng như có chiến lược thích ứng dài hạn, bền vững trong tương lai.
“Không biết nước mặn xâm nhập thì tới khi nào miền Tây mới đỡ khổ nhỉ? Đúng là sông Mê Kông mà hết nước thì mọi thứ đều đảo lộn”, bạn đọc Bình Minh bày tỏ. Bạn đọc Hồng Việt cũng chia sẻ: “Thông tin bài báo hôm nay nghe mà buồn ghê. Nhớ những năm lũ lớn, nước ngập trắng đồng, trẻ con tha hồ bơi lội, bắt cá, giờ thì vắng hoe”.
