Nhiều người cho rằng chỉ cần đã tất toán nợ xấu và có thu nhập ổn định thì việc vay ngân hàng sẽ trở nên dễ dàng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc từng phát sinh nợ xấu ảnh hưởng rất lớn đến khả năng vay vốn sau này.
Câu chuyện của anh N.Đ.D
Anh N.Đ.D (Hà Nội) chia sẻ, trước đây anh có khoản vay hơn 150 triệu đồng và rơi vào nợ xấu. Dù đã tất toán toàn bộ số nợ này hơn một năm nay, nhưng gần đây khi có nhu cầu vay tiêu dùng, anh đăng ký khoản vay với ngân hàng và bị từ chối, mặc dù anh có sổ tiết kiệm và mức lương khoảng 17-20 triệu đồng chuyển đều đặn vào tài khoản.
Nguyên nhân từ lịch sử tín dụng
Quyết định cấp tín dụng của ngân hàng không chỉ dựa trên thu nhập hiện tại hay số tiền trong tài khoản, mà phụ thuộc rất lớn vào lịch sử tín dụng và mức độ rủi ro mà khách hàng từng để lại. Khi một cá nhân từng có nợ xấu, đặc biệt là khoản nợ lớn hàng trăm triệu đồng, thông tin này sẽ được lưu trên hệ thống của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC). Dù đã thanh toán hết nợ, lịch sử tín dụng đó vẫn tồn tại trong nhiều năm và là cơ sở để các ngân hàng đánh giá mức độ an toàn của hồ sơ vay vốn.
Với các khoản nợ thuộc nhóm 3 đến nhóm 5, nhiều ngân hàng có chính sách kiểm soát rất chặt. Một số nơi yêu cầu khách hàng phải duy trì lịch sử tín dụng “sạch” từ ba đến năm năm mới xem xét cấp tín dụng trở lại. Điều này có nghĩa là đã trả hết nợ chưa chắc đã đủ để lấy lại niềm tin từ hệ thống tín dụng.
Các yếu tố khác ảnh hưởng đến quyết định cho vay
Ngoài lịch sử nợ xấu, ngân hàng còn đánh giá khả năng trả nợ thực tế, lịch sử giao dịch tài khoản và mức độ ổn định công việc. Nếu hệ thống nhận thấy nguy cơ mất cân đối dòng tiền trong tương lai, hồ sơ vay vẫn có thể bị từ chối.
Một điểm gây nhầm lẫn là việc sở hữu sổ tiết kiệm chắc chắn được vay vốn. Trên thực tế, ngân hàng xem xét kỹ giá trị sổ tiết kiệm, nguồn tiền hình thành, thời gian gửi và mục đích sử dụng khoản vay. Trong nhiều trường hợp, yếu tố khiến hồ sơ bị đánh trượt lại nằm ở chính sách nội bộ của từng ngân hàng.
Chính sách nội bộ khác nhau giữa các ngân hàng
Có ngân hàng chấp nhận khách hàng từng có nợ xấu nếu đã tất toán và chứng minh được tài chính ổn định, nhưng cũng có ngân hàng áp dụng nguyên tắc từ chối gần như tuyệt đối với hồ sơ từng phát sinh nợ nhóm cao. Vì vậy, một khách hàng có thể bị từ chối ở ngân hàng này nhưng lại được xem xét ở ngân hàng khác.
Hệ thống chấm điểm tín dụng
Hệ thống chấm điểm tín dụng hiện nay không chỉ dựa trên CIC mà còn đánh giá hành vi tài chính tổng thể. Việc liên tục vay ở nhiều nơi trong thời gian ngắn, thường xuyên sử dụng gần hết hạn mức thẻ tín dụng hoặc từng chậm thanh toán cũng có thể khiến điểm tín dụng bị giảm đáng kể. Khi điểm tín dụng thấp, ngân hàng sẽ ưu tiên an toàn thay vì mở rộng cho vay.
