Kể từ năm 2022, Mark Zuckerberg đã tái tạo Meta quanh một lối quản trị tàn nhẫn, góp phần định hình kỷ nguyên mới ở Thung lũng Silicon. Đầu năm ngoái, Giám đốc công nghệ Andrew Bosworth từng nói thẳng với nhân viên: “Bạn nên nghỉ việc nếu cảm thấy như vậy”. Ông củng cố hình ảnh một tổ chức tinh gọn, áp lực cao, không khoan nhượng với tranh luận nội bộ.
Thừa nhận sai lầm sau hàng loạt sa thải
Nhưng trong tháng này, Bosworth đã thay đổi giọng điệu. Trong một bản ghi nhớ và cuộc họp với nhân viên, ông thừa nhận tinh thần nhân viên “có lẽ đang ở một trong những mức tệ nhất từ trước đến nay” và công ty đã làm “một việc tồi tệ” với cuộc tái cấu trúc gần đây. “Chúng tôi đã làm xói mòn niềm tin của các bạn rằng chuyên môn và đóng góp cụ thể sẽ được trân trọng”, Bosworth nói.
Meta đã sa thải 11.000 người cuối năm 2022, 10.000 người vào mùa xuân 2023, và 3.600 người vào năm 2025 với lý do “hiệu suất thấp” dù nhiều người từng nhận đánh giá tốt. Tháng 4, công ty bắt đầu theo dõi thao tác gõ phím của nhân viên để cải thiện AI, làm dấy lên lo ngại về tự động hóa. Tháng 5, Meta sa thải 8.000 người và điều chuyển 7.000 người khác sang các công việc huấn luyện AI tẻ nhạt.
Nhân viên nổi loạn công khai
Lực lượng lao động Meta đang ở điểm đứt gãy. Nhân viên tại Anh cố gắng thành lập công đoàn, lên án “những hành vi tàn nhẫn và thiển cận” của lãnh đạo. Hơn 1.600 nhân viên ký kiến nghị yêu cầu ngừng theo dõi gõ phím. Một nhân viên đã chiếm sóng cuộc họp trực tiếp bằng màn bùng nổ tục tĩu nhắm vào lãnh đạo. Một người khác so sánh đơn vị huấn luyện AI với trại cải tạo gulag. Nhiều người thực sự cầu mong bị sa thải để nhận trợ cấp thôi việc.
Trong bối cảnh đó, Bosworth cùng các lãnh đạo cấp cao khác vội vã kiểm soát thiệt hại. Giám đốc sản phẩm Chris Cox thừa nhận “sự điên rồ của công ty này” tạo ra môi trường “khó khăn” và “tàn bạo”. CEO Mark Zuckerberg thừa nhận “chúng tôi đã mắc sai lầm”.
Hậu quả từ quản trị tàn nhẫn
Sandra Sucher, giáo sư quản trị tại Harvard Business School, nhận xét: “Đây là ví dụ kinh điển của việc gieo nhân nào gặt quả nấy. Họ gần như đã phá hủy niềm tin một cách có hệ thống. Giờ họ đang cố tự kéo mình ra khỏi cái hố do chính họ đào”.
Mục tiêu của quản trị quyết liệt là đổi mới nhanh hơn để bắt kịp OpenAI, Anthropic và Google trong cuộc chiến AI. Nhưng Meta lại tụt lại phía sau: năm ngoái, công ty trì hoãn và không phát hành mô hình AI chủ lực sau khi các kỹ sư gặp khó khăn; năm nay, nhiều lần lùi thời điểm triển khai mô hình khác cho nhà phát triển.
Liệu có thay đổi thực sự?
Bosworth hy vọng khơi lại “phần tốt đẹp nhất của văn hóa” với sự an toàn tâm lý để chấp nhận rủi ro. Các lãnh đạo đã đưa ra một số nhượng bộ: giảm quy mô đội ngũ quản lý, thu hẹp chương trình theo dõi gõ phím, tăng ngân sách sự kiện xã hội, và cho nhân viên huấn luyện AI cơ hội chuyển vai trò khác. Nhưng Sucher cho rằng bước đầu tiên thực sự là Zuckerberg phải xin lỗi đúng nghĩa và cam kết đáng tin cậy rằng sẽ không đối xử với nhân viên như thể họ không phải con người. “Rất khó để bẻ lái con tàu. Thông thường, điều đó đòi hỏi một nhà lãnh đạo mới”, bà nói.
Liệu con tàu Meta có đổi hướng hay không là câu hỏi lớn với khoảng 70.000 nhân viên còn lại và cả ngành công nghệ. Tháng 11/2022, Meta mở đầu kỷ nguyên sa thải hàng loạt không khoan nhượng. Giờ đây, những bình luận gần đây có thể đánh dấu sự điều chỉnh thực sự hay chỉ là tạm dừng ngắn trước khi quay lại cách làm hà khắc hơn. Tín hiệu tích cực: Google và Microsoft gần đây chọn gói nghỉ việc tự nguyện thay vì sa thải hàng loạt. Zuckerberg cũng cam kết chưa có đợt cắt giảm lớn nào ít nhất tới cuối năm.
