Đến trung tâm đô thị Trà Vinh (phường Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long), ai nấy đều ấn tượng bởi những hàng cây cổ thụ cao vút, tán lá đan xen tạo thành những mái vòm xanh mát phủ kín nhiều tuyến đường. Năm 2024, Trà Vinh gây chú ý khi được Tổ chức theo dõi chất lượng không khí toàn cầu của Thụy Sĩ xếp thứ 3 trong số 15 thành phố có chất lượng không khí trong lành nhất Đông Nam Á, đồng thời đứng đầu Việt Nam về chỉ số này.
Hệ thống cây xanh đồ sộ và bí quyết chăm sóc đặc biệt
Ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch UBND phường Trà Vinh, cho biết trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính (1.7.2025), toàn TP. Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh (cũ) có hơn 13.000 cây xanh đô thị, trong đó gần 1.000 cây cổ thụ. Riêng phường Trà Vinh hiện quản lý hơn 700 cây có tuổi đời hàng chục đến hàng trăm năm, phổ biến nhất là cây dầu và cây sao. Hệ thống cây xanh tập trung nhiều tại khu hành chính cũ, công viên và những tuyến đường trung tâm như Nguyễn Thị Minh Khai, Phạm Hồng Thái, Điện Biên Phủ, Lê Lợi...
Không đơn thuần là cây công trình, cây xanh ở Trà Vinh đã trở thành một phần bản sắc địa phương. Công tác chăm sóc, bảo dưỡng được thực hiện thường xuyên từ tưới nước, cắt tỉa đến kiểm tra sức khỏe cây. Riêng với cây cổ thụ, địa phương duy trì nhiều biện pháp đặc biệt để kéo dài tuổi thọ, trong đó có phương pháp "truyền nước biển" nhằm bổ sung vi lượng và tăng sức sống cho những cây lâu năm, nhất là các cây dầu, sao cổ thụ.
Ý thức cộng đồng và vai trò của đồng bào Khmer
Theo ông Bình, sở dĩ Trà Vinh có được hệ thống cây xanh đồ sộ như hiện nay là nhờ ý thức bảo vệ cây cối đã ăn sâu vào đời sống cộng đồng, đặc biệt là trong đồng bào Khmer – nhóm cư dân chiếm tỷ lệ lớn tại địa phương. Tinh thần ấy được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tại nhiều khu dân cư, những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi luôn được người dân bảo vệ như một phần ký ức của vùng đất.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, TP. Trà Vinh (cũ) được chia thành các phường Trà Vinh, Nguyệt Hóa, Long Đức và Hòa Thuận. Dù tên gọi hành chính thay đổi nhưng những hàng cây xanh đặc trưng vẫn được giữ nguyên, tiếp tục tạo nên dấu ấn riêng của vùng đất này.
Ao Bà Om – 'Đà Lạt thu nhỏ' giữa miền Tây
Nhắc đến không gian xanh của Trà Vinh không thể không nhắc Ao Bà Om (phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long). Đây là một trong những danh thắng nổi tiếng nhất miền Tây, đồng thời là biểu tượng văn hóa của cộng đồng Khmer Nam bộ. Nhìn từ trên cao, Ao Bà Om gần như là một hình vuông nên còn được gọi là "ao Vuông". Xung quanh mặt nước rộng lớn là hàng ngàn cây xanh đặc hữu của vùng đất giồng cát, trong đó có gần 500 cây dầu cổ thụ tuổi đời hàng trăm năm.
Những thân cây khổng lồ với bộ rễ nổi ngoằn ngoèo trên mặt đất tạo nên khung cảnh vừa kỳ vĩ vừa huyền bí. Chính mật độ cây xanh dày đặc đã giúp khu vực này có bầu không khí mát mẻ quanh năm, trở thành điểm đến yêu thích của người dân và du khách. Ngay bên cạnh Ao Bà Om là chùa Âng, một trong những ngôi chùa Khmer cổ kính và nổi tiếng nhất Nam bộ, tọa lạc trong khuôn viên rộng khoảng 4 ha được bao bọc bởi hàng trăm cây sao, dầu cổ thụ, tạo nên cảnh quan thanh tịnh và trang nghiêm.
Giá trị bền vững giữa đô thị hóa
Giữa nhịp phát triển đô thị ngày càng nhanh, Trà Vinh vẫn giữ được màu xanh đặc trưng qua nhiều thế hệ. Hơn 1.000 cây cổ thụ vừa tạo nên bầu không khí trong lành, vừa là tài sản vô giá, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho vùng đất từng được xem là đô thị mát mẻ bậc nhất miền Tây.
