Trong cuộc phỏng vấn với chương trình “Leaders Playbook” của CNBC, Ted Sarandos, đồng CEO Netflix, tiết lộ rằng ông gần như không đọc sách quản trị kinh doanh. Thay vào đó, ông tìm đến các tác phẩm tiểu thuyết để học cách dẫn dắt tổ chức. Cuốn sách mà ông coi là “sách quản trị” yêu thích nhất thực ra là “Typhoon” (Bão tố) của nhà văn Joseph Conrad, xuất bản năm 1902.
Tác phẩm kể về hành trình của một thuyền trưởng cùng thủy thủ đoàn đưa con tàu hơi nước vượt qua cơn bão dữ trên biển. Sarandos nói: “Thoạt nghe, đây không giống một cuốn sách về quản trị. Nhưng với tôi, đó là câu chuyện về lãnh đạo hay nhất từng đọc.” Ông cho biết mình đã đọc đi đọc lại cuốn sách này hàng chục lần, và mỗi lần đọc lại hiểu thêm một bài học mới.
Bài học về cách vượt qua khủng hoảng
Lần đầu đọc “Typhoon” cách đây khoảng 20 năm, Sarandos chỉ nhìn thấy một vị thuyền trưởng liều lĩnh, sẵn sàng đặt bản thân và gia đình vào tình thế nguy hiểm. Nhưng khi đọc lại ở những thời điểm khác nhau, ông dần nhận ra giá trị thực sự của tác phẩm không nằm ở cơn bão, mà ở cách người lãnh đạo đối mặt với khủng hoảng.
“Giờ đây, điều tôi nhận ra là trong cuộc sống cũng như trong kinh doanh, bạn sẽ đưa ra rất nhiều quyết định nhưng kết quả không diễn ra như kỳ vọng”, ông nói. Với ông, bài kiểm tra thực sự của một nhà lãnh đạo không phải là luôn đưa ra quyết định đúng, mà là cách họ dẫn dắt tập thể vượt qua những tình huống khó khăn. Đây chính là điểm mấu chốt mà ông tìm thấy trong tiểu thuyết của Conrad.
Bài học từ Reed Hastings: Tuyển người giỏi, đừng can thiệp sâu
Gia nhập Netflix năm 2000 với vai trò phụ trách vận hành nội dung, Sarandos học được cách chấp nhận sự bất định khi làm việc cùng Reed Hastings, đồng sáng lập kiêm cựu CEO Netflix. Ông kể lại: “Bài học mà ông ấy để lại cho tôi là hãy tuyển những người giỏi nhất, trao cho họ đầy đủ công cụ để tạo ra thành quả tốt nhất trong sự nghiệp và đừng can thiệp quá sâu vào cách họ làm việc.”
Một minh chứng rõ ràng là quyết định mang tính bước ngoặt khi Sarandos gần như tự mình phê duyệt khoản đầu tư 100 triệu USD để sản xuất hai mùa đầu của “House of Cards” – loạt phim gốc đầu tiên của Netflix – mà không xin phép Hastings trước. Khi được hỏi vì sao, ông giải thích đó là bài toán giữa rủi ro và phần thưởng. Nếu bộ phim thất bại, công ty chỉ mất số tiền trả quá cao cho một chương trình, điều vẫn thường xảy ra. Nhưng nếu thành công, nó có thể thay đổi hoàn toàn mô hình kinh doanh của Netflix.
Bezos và Gates cũng tìm cảm hứng từ tiểu thuyết
Sarandos không phải doanh nhân nổi tiếng duy nhất tìm kiếm bài học lãnh đạo từ các tác phẩm hư cấu. Theo cuốn tiểu sử “The Everything Store” của Brad Stone, nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos chịu ảnh hưởng một phần từ tiểu thuyết “The Remains of the Day” của Kazuo Ishiguro. Bezos từng nói rằng ông không nghĩ một cuốn tiểu thuyết có thể hoàn hảo, nhưng tác phẩm này đã khiến ông thay đổi suy nghĩ. Năm 2009, ông gọi đây là cuốn sách yêu thích nhất mọi thời đại. “Nếu bạn đọc The Remains of the Day, bạn sẽ có cảm giác vừa dành 10 tiếng để sống một cuộc đời khác và học được điều gì đó về cuộc sống cũng như sự hối tiếc”, Bezos chia sẻ.
Đến năm 2017, khi Ishiguro giành giải Nobel Văn học, Bezos tiếp tục nhắc lại tác phẩm này trên Twitter để bày tỏ sự ngưỡng mộ. Trong khi đó, đồng sáng lập Microsoft Bill Gates cũng nhiều lần khẳng định giá trị của việc đọc tiểu thuyết. Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí TIME về ba cuốn sách làm thay đổi cuộc đời, Gates nhắc đến “The Great Gatsby” của F. Scott Fitzgerald như tác phẩm ông đọc lại nhiều lần nhất kể từ tuổi thiếu niên. Ông và vợ cũ Melinda Gates đặc biệt yêu thích câu: “Ước mơ của ông hẳn đã ở rất gần, đến mức ông gần như không thể không với tới nó.”
Lãnh đạo xuất sắc biết cách tận dụng tiểu thuyết
Brooke Vuckovic, giảng viên về lãnh đạo tại Đại học Northwestern, nhận định rằng bất kỳ ai cũng có thể rút ra những bài học thực tiễn từ tiểu thuyết nếu biết cách tóm tắt cốt truyện, phân tích động cơ của nhân vật và liên hệ các xung đột trong sách với những tình huống gặp phải trong công việc. “Những nhà lãnh đạo xuất sắc luôn tìm cách phát triển bản thân. Tiểu thuyết là một phương thức học hỏi thú vị, hiệu quả, chi phí thấp và có thể duy trì lâu dài, nhưng thường bị bỏ qua nếu chúng ta không biết cách đọc đúng”, bà Vuckovic nói.
Với Sarandos, Bezos hay Gates, việc đọc tiểu thuyết không chỉ là thú vui mà còn là cách để rèn luyện tư duy, thấu hiểu con người và sẵn sàng ứng phó với những biến động khó lường trong kinh doanh. Những bài học từ các trang sách hư cấu, dù không được trình bày dưới dạng công thức, vẫn có thể trở thành kim chỉ nam quý giá trong hành trình dẫn dắt tổ chức. Điều này cho thấy việc học lãnh đạo có thể đến từ những nguồn cảm hứng bất ngờ nhất.
