Nguy cơ ung thư không chỉ đến từ gen hay môi trường mà còn nằm ngay trong chiếc đĩa của mỗi gia đình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã nhiều lần đưa ra khuyến cáo về những loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông, lạp xưởng – nhóm thực phẩm được xếp vào danh mục chất gây ung thư nhóm 1.
Theo VTV News dẫn nguồn WHO, các sản phẩm thịt chế biến sẵn như thịt hun khói, xúc xích, giăm bông, lạp xưởng làm tăng nguy cơ ung thư ruột; thịt đỏ cũng có thể gây hậu quả tương tự. Điều đáng nói là vấn đề chính nằm ở khâu chế biến, khi nitrat và nitrit được dùng để xử lý, bảo quản có thể tạo thành hóa chất gây ung thư trong thực phẩm, còn nấu ở nhiệt độ cao lại sản sinh thêm chất gây ung thư mới.
Thịt chế biến sẵn và mối nguy từ natri, nitrosamine
IARC đã phân loại thịt nguội, thịt xông khói (bacon), xúc xích, hot dog là chất gây ung thư nhóm 1 – nhóm có bằng chứng mạnh nhất về khả năng gây ung thư ở người. Không chỉ vậy, thịt đóng hộp còn được ghi nhận làm tăng tỷ lệ mắc tiểu đường tuýp 2 và suy giảm trí nhớ.
Một nghiên cứu năm 2021 tại Anh chỉ ra rằng mỗi 25g thịt chế biến sẵn bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày có thể khiến nguy cơ mắc bệnh Alzheimer tăng lên 52%. Bên cạnh đó, tất cả các loại thịt chế biến đều chứa nhiều natri – yếu tố làm tăng nguy cơ cao huyết áp và bệnh tim mạch khi tiêu thụ dư thừa.
Thịt nướng và cá muối – “ổ” chất gây ung thư trong bữa ăn
Thịt nướng bằng than, lửa, lò nướng hay quay đều có thể tạo ra các chất độc hại. Khi nướng trên than ở nhiệt độ 500–600 độ C, mỡ chảy xuống than hồng tạo thành hydrocarbon thơm đa vòng – một nhóm chất gây ung thư. Nếu nướng trong lò ở 80–100 độ C, creatine trong thịt biến thành amin thơm dị vòng (HCA), chất này khi đến gan trở thành độc tố, di chuyển xuống ruột và làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng, ung thư gan.
Cá muối cũng là một món ăn tiềm ẩn nguy cơ. Theo tờ Tân Hoa Xã (Trung Quốc), trẻ em dưới 10 tuổi thường xuyên ăn cá muối có nguy cơ mắc ung thư vòm họng khi trưởng thành cao hơn người bình thường. Thậm chí, tờ báo này dẫn các nghiên cứu cho rằng ăn 1kg cá muối kiểu Trung Quốc có độc tính tương đương hút 250 điếu thuốc. Nguyên nhân đến từ nitrite – chất phản ứng với protein amin tạo thành nitrosamine, một trong 4 hóa chất gây ô nhiễm chính trong thực phẩm, có thể làm tăng nguy cơ khối u hệ tiêu hóa.
Dù IARC phân loại cá muối vào nhóm có khả năng gây ung thư, nguy cơ thực tế còn phụ thuộc vào liều lượng và khẩu phần tiêu thụ. Mọi người vẫn có thể ăn nhưng nhất định phải hạn chế, vì cá muối chứa nhiều natri – tốt nhất nên chọn cá tươi để thay thế.
Đồ uống có đường và hệ lụy ung thư ruột kết
Không chỉ thịt, đồ uống có đường cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư. Việc tiêu thụ quá nhiều khiến cơ thể dễ thừa cân, béo phì – những tình trạng liên quan trực tiếp đến nhiều loại ung thư. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng uống nhiều đồ uống có đường làm tăng nguy cơ ung thư ruột kết. Vì vậy, nên thay thế bằng nước chanh hoặc nước có ga để bảo vệ sức khỏe.
Thịt đỏ chế biến sẵn: Hạn chế tối đa, ưu tiên thịt nạc
Thịt đỏ chế biến sẵn được WHO xếp vào nhóm 1 – nguy hiểm hơn cả nhóm 2A gồm thịt đỏ chưa chế biến, bởi trong thành phần có thêm nitrat, nitrit và muối – những yếu tố có thể trực tiếp gây ung thư khi lạm dụng. Dù vậy, thịt đỏ vẫn là nguồn cung cấp protein, sắt, kẽm và vitamin B12 dồi dào cho cơ thể.
Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), chúng ta không cần ăn thịt đỏ mỗi ngày. Khuyến nghị là giới hạn ở mức 3 phần mỗi tuần, tương đương 350–500g thịt đã nấu chín. Khi lựa chọn, nên ưu tiên thịt nạc thay vì thịt mỡ để giảm bớt nguy cơ cho sức khỏe.
Những thay đổi nhỏ trong chế độ ăn uống có thể giúp bạn vẫn thưởng thức bữa ăn yêu thích mà không làm tăng nguy cơ bệnh tật. Hãy lắng nghe khuyến cáo từ các tổ chức y tế để bảo vệ chính mình và gia đình.
