Từ đầu tháng 7/2026, sau khi vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương được công bố, thị trường trang sức, đá quý Việt Nam rơi vào khủng hoảng chưa từng thấy. Hàng loạt cửa hàng vàng bạc kim cương tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ phải tạm đóng cửa do khách hàng bán tháo ồ ạt, dẫn đến mất thanh khoản nghiêm trọng.
Hiệu ứng domino từ vụ buôn lậu kim cương
Ngày 14/7, cơ quan điều tra bắt 3 chủ tiệm vàng Kim Lý, Ngọc Tâm và Công ty TNHH đầu tư NCA (chủ tiệm vàng Nga châu Âu) liên quan đến đường dây buôn lậu kim cương. Ngay lập tức, cả 3 tiệm này đồng loạt đóng cửa, khiến khách hàng hoang mang. Những ngày sau đó, làn sóng bán tháo kim cương lan rộng, buộc các cửa hàng như Kim Châu, Hoàng Thứ Jewelry, Cashion cũng phải thông báo tạm ngưng hoạt động.
Công ty TNHH Trang Sức Kim Cương PJA (P.Bàn Cờ, TP.HCM) đã gửi thư chào tạm biệt sau 45 ngày cố gắng, khi hơn 90% khách bán tăng đột xuất và việc thanh khoản gần như tắc nghẽn. Hệ thống khoảng 10 cửa hàng Cashion tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng cũng tạm ngưng hoạt động 2 tháng để tái cơ cấu.
PNJ cũng không trụ nổi trước làn sóng bán tháo
Ngay cả công ty đầu ngành PNJ, nhà sản xuất và bán lẻ trang sức lớn nhất Việt Nam, cũng chịu áp lực nặng nề. Theo báo cáo tài chính quý 1/2026, PNJ có khoảng 4.500 tỉ đồng tiền mặt và các khoản đầu tư thanh khoản cao. Tuy nhiên, chỉ sau 18 ngày thực hiện mua lại kim cương, công ty buộc phải thay đổi phương thức thanh toán.
Ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc PNJ, thừa nhận: “Chỉ trong 18 ngày, doanh thu mua lại của công ty cao gấp 5 lần so với bán ra. Công ty đã chuẩn bị mấy ngàn tỉ đồng, nhưng khó khăn hiện nay chủ yếu là áp lực dòng tiền do lượng khách bán lại kim cương tăng mạnh.” Từ ngày 21/7, PNJ áp dụng hạn mức thanh toán tối đa mỗi ngày, đưa ra lộ trình 5 đợt trong 120 ngày, mỗi đợt thanh toán từ 10-20% giá trị.
Tâm lý hoảng loạn lan rộng, nguy cơ ảnh hưởng toàn thị trường
Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn đá quý TP.HCM, cho biết từ đầu tháng 7, khoảng 30 hội viên, chủ yếu kinh doanh kim cương, thông báo tạm ngưng hoạt động. “Tâm lý khách hàng lo lắng diễn ra trên diện rộng nên sau này có mở cửa họ cũng không yên tâm để giao dịch lại. Thị trường đang rơi vào tình trạng khó khăn thanh khoản. Đợt này, thị trường sẽ thanh lọc mạnh và chỉ những doanh nghiệp có phương án tốt mới giữ được niềm tin,” ông Dưng nói.
Ông T.V.C, chủ tiệm vàng bạc đá quý tại TP.HCM với hơn 40 năm kinh nghiệm, nhận định: “Chưa bao giờ thị trường vàng bạc đá quý lại rơi vào cảnh mất thanh khoản, phải đóng cửa hàng loạt như hiện nay. Các cửa hàng kinh doanh ít dự trữ tiền mặt, khi khách bán nhiều hơn mua thì không đủ chi trả.”
Nguy cơ lan sang trang sức mỹ nghệ
Các chuyên gia cảnh báo, nếu làn sóng tạm đóng cửa kéo dài, thị trường trang sức mỹ nghệ Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Theo Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, ngành vàng trang sức mỹ nghệ tạo ra giá trị gia tăng từ 25-35% nhờ lao động và kỹ xảo, có tiềm năng xuất khẩu 4-5 tỉ USD mỗi năm. Tuy nhiên, khối lượng tiêu thụ vàng trang sức đã giảm trung bình 15%/năm trong giai đoạn 2023-2025, với năm 2023 giảm 16%, năm 2024 giảm 13%, 9 tháng năm 2025 giảm 16,6% so với cùng kỳ.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu lo ngại: “Niềm tin của khách hàng đang suy giảm, hiện tượng bán ra nhiều hơn có thể lan sang các loại đá quý và nữ trang khác. Nhưng mặt tích cực, đây là động cơ để thị trường được điều chỉnh tích cực hơn.”
Giải pháp: Cần quản lý như ngành công nghiệp
Ông Nguyễn Văn Dưng đề xuất giao Bộ Công thương làm cơ quan chủ quản đối với trang sức vàng mỹ nghệ, theo thông lệ quốc tế như Ấn Độ, Singapore, Thái Lan. “Cần có cơ chế quản lý ngành kim hoàn như một ngành công nghiệp, với chuỗi giá trị liên kết, để phát triển xuất khẩu,” ông nói.
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu kiến nghị nhà nước rà soát quy định về chất lượng sản phẩm, kiểm định kim cương, tham khảo mô hình Singapore và Hồng Kông. Ông Trần Thanh Hiệu, Hiệu trưởng Trường CĐ Viễn Đông, nhấn mạnh cần chuyển từ cấp phép sang hậu kiểm, xử phạt nặng nếu công bố sai chất lượng.
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu khuyên người tiêu dùng: “Kim cương hay vàng bạc đá quý tại thị trường Việt Nam đi theo thế giới và diễn biến cung-cầu. Giá trị không thể giảm mãi. Người sở hữu nên bình tĩnh, không bán tháo, có thể mang đi kiểm định lại và chờ thị trường hồi phục.”
